Năm 2013 là năm ghi nhận rất nhiều kỷ lục về thời tiết. Đặc biệt là số lượng các cơn bão. Năm qua có tới 14 cơn bão và 3 áp thấp nhiệt đới, bằng năm 1964, nhưng nghiêm trọng hơn ở chỗ có tới 3 cơn bão mạnh. Đó là cơn số 10, số 11 và số 14. Ngoài ra, những hiện tượng hiếm gặp cũng đã xảy ra trong năm 2013 như mưa đá, băng tuyết.

Sau đó, có các đợt mưa, đặc biệt là đợt mưa do cơn bão cuối cùng gây ra từ 6 tiếng trước khi nó vào bờ đã gây thiệt hại nặng nề cho các tỉnh từ Bình Định tới Quảng Ngãi với lượng mưa kỷ lục: 900 – 1000 mm trong khi trước đây kỷ lục chỉ 500 – 600mm. Các hồ đập ở đây đã ngập nước.

Vào tháng 12 vừa qua lại có một trận mưa kỷ lục. Trên hệ thống sông Đà, mưa to đến mức từ 100 – 200mm làm cho lũ về hồ thủy điện Sơn La lên tới 5000 m3/s. Vào mùa đông mà có trận lũ lớn như thế cũng là chuyện hiếm gặp.

Cũng vào thời điểm đó, ở Sapa (Lào Cai), Đồng Văn (Hà Giang) liên tiếp có tuyết mà tuyết rất dày và rơi kéo dài nhiều ngày. Như vậy có thể thấy, thời tiết đã có biến động rất lớn trong năm 2013 vừa qua.
Hiện nay, chúng ta đang trong điều kiện biến đổi khí hậu nên có các dấu hiệu gia tăng những hiện tượng cực đoan. Hoặc rất nóng, hoặc rất lạnh. Lượng mưa cũng sẽ thiết lập kỷ lục mới. Trước đây, các chu kỳ của thời tiết tương đối ổn định, nhưng hiện nay mọi thứ đã biến động rất nhiều theo hướng tiêu cực. Có năm rất ít bão, có năm xuất hiện nhiều bão kèm theo những cơn bão rất mạnh như bão Hải Yến vừa qua. Bão Hải Yến là một trong ba cơn bão mạnh nhất ghi nhận từ trước đến nay.

Năm nay, thời tiết tháng đầu tiên có những dấu hiệu nổi bật. Nửa cuối tháng 1 vừa qua rất ấm. Nhiệt độ cao nhất ở Bắc bộ lên tới 32 - 33 độ C, Nghệ An trên 30 độ C, Hà Nội cũng xấp xỉ 30 độ C. Nhưng sau đó, do ảnh hưởng của 2 đợt không khí lạnh nên nhiệt độ tụt xuống rất nhanh. Ở Mẫu Sơn là âm 2,5 độ C nhưng chưa phải là mức thấp nhất nếu so với thời điểm năm 2011 là âm 3 độ C. Tháng 2 vẫn là tháng chính đông nên các khu vực núi cao như Sa Pa (Lào Cai), Sìn Hồ (Lai Châu), Mẫu Sơn (Lạng Sơn) hoặc ở địa hình núi cao có độ cao trên 1.000 m so với mực nước biển trở lên thì nhiệt độ hạ xuống dưới 0 độ C nên có hiện tượng băng giá là điều tất yếu.

Tuy nhiên, tôi muốn lưu ý là chúng ta nên ở thế sẵn sàng đối phó với các biến động cực đoan của thời tiết, khí hậu trong năm 2014 này. Theo khuynh hướng chung, trái đất vẫn đang nóng lên còn với các dự báo gần nhất, mùa đông ở Bắc Bán Cầu năm nay được ghi nhận lạnh hơn so với các mùa đông trước đây trong khi Nam Bán Cầu đang nắng nóng kỷ lục.

Theo nhiều nghiên cứu gần đây, xu hướng nóng lên nói chung là nhiệt độ trung bình năm, còn mùa đông dù nhiệt độ cả năm tăng, nhưng vẫn còn những đợt rét đậm, rét hại, thậm chí còn khắc nghiệt hơn vì xu thế nóng lên toàn cầu làm tăng hoạt động của áp cao lục địa châu Á (nguồn gốc của không khí lạnh ảnh hưởng tới Việt Nam), tức là gió mùa đông bắc ảnh hưởng đến Việt Nam cũng sẽ mạnh lên.

Do đó, sẽ còn những đợt lạnh bất thường làm nhiệt độ bị kéo xuống thấp trong một thời gian ngắn và gây nên hiện tượng tuyết, băng giá...

Theo đánh giá sơ bộ của chúng tôi, hiện tượng thời tiết El Nino và La Nina cũng chưa hoạt động trong năm 2014. Mùa xuân này, ở Bắc Bộ sẽ có nhiều đợt mưa rào, dông kèm theo mưa đá, tố, lốc. Ở miền Nam, mùa xuân phải đề phòng nhiều đợt mưa trái mùa kèm theo dông, tố, lốc. Còn vào mùa bão, người dân cần theo dõi dự báo của chúng tôi trong những tháng tiếp theo.

BĐKH liên tục gia tăng gây trở ngại cho cuộc sống, sinh hoạt của người dân

Qua nhiều năm theo dõi thì các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa tuyết, băng giá, bão mạnh như đã có trong năm vừa qua đang có xu hướng, tần suất xuất hiện ngày càng nhiều hơn, dự báo sẽ vượt qua các mốc lịch sử, kỷ lục ghi nhận trước đó. Các đợt nắng nóng gay gắt, nhiệt độ càng ngày càng cao gia tăng so với những năm về trước. Một nghiên cứu gần đây nhất cũng chỉ ra nguy cơ mưa lớn xảy ra không nhiều nhưng lại có cường độ khốc liệt, rất khó dự báo như từng ghi nhận ở vùng rốn mưa Ba Tơ (Quảng Ngãi) khoảng 3.000 - 4.000 mm/năm nhưng chỉ một ngày đã mưa trên 600 mm. Quan điểm cá nhân tôi, biến đổi khí hậu là một trong những nguyên nhân làm xuất hiện ngày càng nhiều các hiện tượng thời tiết bất thường, cực đoan như đã từng ghi nhận.

Dự đoán, trong khoảng tháng 3 và tháng 4, thời tiết ở miền Bắc có ấm hơn, không khí lạnh vẫn hoạt động nhưng rất hiếm có thêm các đợt rét đậm rét hại như thời gian qua. Mưa ở miền Bắc không nhiều, chỉ là mưa rào nhẹ nên cũng không cải thiện nhiều về tình trạng khô hạn ở khu vực này. Còn tại Trung bộ đang vào thời kỳ mưa ít nhất trong năm, tình hình mưa không có nhiều cải thiện, cần cảnh giác đề phòng cho tình huống hạn hán. Ở các tỉnh Tây Nguyên và Nam bộ, lượng mưa trong tháng 3 sẽ hụt so với những năm trước nhưng bước sang tháng 4 sẽ xuất hiện các cơn mưa trái mùa, dù lượng không lớn nhưng sẽ cải thiện phần nào tình trạng hạn hán ở Tây Nguyên, xâm nhập mặn ở Nam bộ dự báo không còn gay gắt như những năm trước.

Tác giả bài viết: Phạm Thu Hà
Nguồn tin: monre.gov.vn