Công nghệ thân thiện với môi trường

 Theo Thạc sỹ Trịnh Xuân Báu, Tiến sỹ Cao Minh Quý thuộc Bộ môn Kỹ thuật Môi tr ư ờng, Tr ư ờng Đại học Giao thông Vận tải, rác thải sinh hoạt có hàm lượng chất hữu cơ lớn nên có thể bị phân hủy yếm khí nếu thời gian lưu trữ dài. Sản phẩm của quá trình phân hủy này là các khí độc, mùi khó chịu như metan, mercaptan, H2S, NH3… và nước rỉ từ rác sẽ gây ô nhiễm môi trường nếu không được thu gom và xử lý triệt để. Mặc dù vậy, rác thải sinh hoạt có thể tái sử dụng để sản xuất phân hữu cơ sinh học (phân compost) và khí sinh học (khí biogas). 

 Đây là một trong những định hướng để giảm thiểu ô nhiễm từ rác thải sinh hoạt nói riêng và các chất thải khác nói chung trong sản xuất công nghiệp, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp tự đổi mới, áp dụng các công nghệ thân thiện môi trường vào quy trình sản xuất, tiết kiệm năng lượng, tài nguyên và hạn chế gây ô nhiễm môi trường.

 Hiện nay Việt Nam có nhiều phương pháp và quy mô sản xuất phân compost, trong đó có mô hình xử lý rác thải sinh hoạt trong khu công nghiệp, khu chế xuất bằng ph ư  ơng pháp  ủ phân compost tự động quy mô nhỏ và tại chỗ. Phương pháp này giúp xử lý rác thải theo hướng tận dụng tối đa sự phân hủy sinh học hữu cơ có sự tham gia của các vi sinh vật, từ đó tạo nên sản phẩm phân sinh học không có các mầm bệnh và an toàn khi sử dụng trong sản xuất nông nghiệp, thân thiện với môi trường. 

Trên thực tế, phương pháp này đã được áp dụng nhiều tại Việt Nam nhưng các nhà máy sản xuất phân compost thường có quy mô lớn, tập trung và gắn liền với hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt. Mô hình sản xuất phân compost quy mô nhỏ và tại chỗ, áp dụng cho các nhà máy có số lượng cán bộ, công nhân viên vừa và lớn trong các khu công nghiệp, khu chế xuất hiện chưa được áp dụng tại Việt Nam. Việc nghiên cứu áp dụng mô hình này sẽ góp phần giảm thiểu chất thải rắn sinh hoạt phát sinh, tạo ra sản phẩm hữu ích và tiết kiệm chi phí trong công tác thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt.

Tính ưu việt của sản phẩm 

Tiến sỹ Cao Minh Quý cho biết: Đặc điểm của công nghệ sản xuất phân compost quy mô nhỏ, tại chỗ là có thể thiết kế thiết bị theo yêu cầu, phụ thuộc vào lượng rác thải phát sinh cần xử lý, có khả năng điều khiển quá trình để rút ngắn thời gian phân hủy và ổn định của các giai đoạn, đồng thời quá trình phân hủy được thực hiện liên tục chứ không theo từng mẻ như sản xuất tập trung. Nguyên liệu cho quá trình sản xuất phân compost là rác thải hữu cơ, chủ yếu phát sinh từ khu vực bếp ăn tập thể của nhà máy. Tùy thuộc vào số lượng cán bộ, công nhân viên của nhà máy mà thiết kế công suất sản xuất phân compost của thiết bị phù hợp. Thiết bị này có thể xử lý lượng rác thải hữu cơ từ 200 kg đến 1.000 kg/ngày.

 Để đảm bảo hiệu quả ủ rác, giảm thiểu mùi hôi phát sinh và tăng tốc độ phát triển của các vi sinh vật, rác thải được nghiền đến một kích thước nhất định và phun chế phẩm sinh học giúp tăng khả năng phát triển của vi sinh vật. Phân compost khi được ủ chín có màu nâu sẫm, có mùi đất và xốp, không còn các vi sinh vật gây bệnh. Chất lượng phân compost đảm bảo các yêu cầu về hàm lượng các chất hữu cơ, Nitơ và một số yêu cầu khác.    

So với các phương pháp và thiết bị sản xuất phân compost khác, thiết bị sản xuất phân compost tự động dễ dàng kiểm soát khi vận hành hệ thống, đặc biệt là kiểm soát nhiệt độ và lượng oxy trong quá trình ủ. Quá trình vận hành thiết bị ít nhạy cảm với thời tiết, kiểm soát mùi hôi và tiêu diệt các vi sinh vật gây bệnh trong rác thải tốt hơn. Bên cạnh đó, thiết bị không chiếm diện tích, thời gian ủ được rút ngắn và chất lượng phân compost sản xuất ra tốt hơn.

Với những tính năng, ưu điểm vượt trội so với các phương pháp xử lý rác thải khác, các nhà khoa học đã khuyến nghị các doanh nghiệp sản xuất và cơ quan quản lý nhà nước áp dụng mô hình sản xuất phân compost quy mô nhỏ, đầu tư nghiên cứu áp dụng thử nghiệm để điều chỉnh thiết bị phù hợp với điều kiện môi trường và chất lượng rác thải hữu cơ tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, làm cơ sở cho việc chuyển giao công nghệ và áp dụng đại trà cho các nhà máy trong các khu công nghiệp, khu chế xuất tại Việt Nam.

Tác giả bài viết: ( theo http://www.monre.gov.vn/ )