Nhận diện chất độc

PCB là từ viết tắt của Polychlorinated Biphenyls, là một trong 12 nhóm chất hữu cơ khó phân hủy (POP) đầu tiên, được đưa vào danh sách các chất hữu cơ khó phân hủy của Công ước Stockholm. Nếu không quản lý an toàn loại hóa chất này thì ảnh hưởng của nó tới môi trường và sức khỏe con người là vô cùng lớn. Nhận biết được tác hại của PCB từ từ 3/2010, Bộ TN&MT phối hợp với các Bộ, ngành liên quan đã xây dựng Dự án quản lý PCB tại Việt Nam. Dự án đã tiến hành kiểm kê PCB quốc gia nhằm đánh giá tổng thể hiện trạng về quản lý, sử dụng, thải bỏ PCB tại Việt Nam.

Theo Tiến sĩ Phạm Mạnh Hoài, Giám đốc dự án, hiện cả nước có khoảng 36.152 thiết bị điện chứa PCB tại 63 tỉnh thành trên cả nước. Những thiết bị này tập trung tại một số thành phố lớn như Hà Nội, TPHCM, Hải Phòng và một số tỉnh có ngành công nghiệp phát triển mạnh. Được biết, để xác định, quản lý và tiêu huỷ an toàn thiết bị, dầu và chất thải chứa PCB đang sử dụng hoặc đã thải hồi việc kiểm kê hiện trạng PCB đã được triển khai trên toàn quốc tại 63 tỉnh thành, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các doanh nghiệp khác ngoài ngành. Hoạt động kiểm kê được tiến hành trong và ngoài ngành điện nhằm có cơ sở để xây dựng kế hoạch quốc gia quản lý an toàn và tiêu hủy triệt để hóa chất độc hại này.

Kết quả điều tra sàng lọc cho thấy, không có thiết bị thuộc diện nghi nhiễm PCB tại các tỉnh Bắc Kạn, Điện Biên, Lai Châu, Thừa Thiên Huế, An Giang, Cà Mau… Kết quả kiểm kê PCB đầu tiên trong nhóm đối tượng ngoài EVN trên quy mô toàn quốc với 9.006 mẫu thiết bị và dầu được kiểm kê, phân tích và dán nhãn có 427 trên tổng số 8.741 mẫu thiết bị có PCB lớn hơn 5ppm. Đối với ngành điện, có tới 180.000 máy biến áp bị nghi ngờ có PCB. Qua phân tích nhanh PCB đối với 24.300 máy cho thấy, số lượng nồng độ PCB dưới 5ppm chiếm hơn 10%, từ 5 - 50 ppm chiếm 8%, trên 50ppm chiếm 82%. Một số tỉnh thành phát hiện nhiều mẫu có hàm lượng PCB trong khoảng 50 ÷ 500ppm và > 500 ppm như Thái Nguyên, Hà Nội và Cần Thơ.


PCB tồn tại trong nhiều thiết bị điện

Theo kết quả kiểm kê PCB quốc gia, ngoài EVN các tỉnh thành phía Bắc có tỷ lệ mẫu nhiễm PCB trong 50 – 500ppm và trên 500ppm là vượt trội so với các khu vực khác. Còn tại TP.HCM, dù có nhiều mẫu nhiễm PCB nhưng phần lớn thuộc nhóm 5 – 50 ppm cho thấy hầu hết các thiết bị điện đã được thay mới với dầu có nguồn gốc rõ ràng. Kết quả kiểm kê một số tỉnh thành cũng phát hiện nhiều mẫu có hàm lượng PCB trong khoảng từ 50 - 500ppm và hơn 500ppm. Điển hình như Lâm Đồng dù không là tỉnh có ngành công nghiệp lâu đời nhưng lại có đến 44 mẫu nhiễm PCB với 23 mẫu thuộc nhóm 50 ÷ 500 ppm.

Hoàn thiện khung quản lý

Theo nhiều chuyên gia, đợt kiểm kê này cũng đã thống kê được khối lượng dầu thải theo từng tỉnh thành cũng như theo khoảng nồng độ nhiễm PCB. Đây được xem là kết quả rất có ý nghĩa, đặc biệt khi Việt Nam đang chuẩn bị cho giai đoạn tiêu hủy dầu thải và các chất thải có chứa PCB trong thời gian sắp tới. Qua 5 năm thực hiện, Dự án quản lý PCB tại Việt Nam đã tập trung triển khai hàng loạt các hoạt động nhằm xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý, hỗ trợ cho công tác quản lý PCB. Cùng với đó Dự án cũng tập trung nâng cao năng lực, nhận thức cho các bên liên quan cũng như cộng đồng về các chất POP nói chung và PCB nói riêng.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài Nguyên và Môi trường Bùi Cách Tuyến, sau 5 năm thực hiện, Dự án đã đạt được các kết quả khả quan, đó là hoàn thiện khung pháp lý, thể chế quản lý PCB thông qua việc xây dựng các chính sách, quy định giám sát quản lý PCB an toàn ở cấp quốc gia. Cùng với đó xây dựng được kế hoạch hành động quốc gia quản lý PCB, kiểm kê PCB trên toàn quốc tạo cơ sở dữ liệu cho việc xây dựng các kế hoạch quản lý PCB, nâng cấp cơ sở hạ tầng để lưu giữ an toàn PCB… Các kết quả đạt được của Dự án đã giúp Việt Nam thực hiện tốt cam kết của mình khi hội nhập quốc tế thông qua việc tham gia Công ước Stockholm và quan trọng hơn, giúp Việt Nam phòng ngừa và hạn chế ô nhiễm môi trường liên quan đến các hợp chất POP, nâng cao chất lượng môi trường, góp phần bảo vệ môi trường Việt Nam, khu vực và toàn cầu.

Để quản lý an toàn, triệt để PCB theo các chuyên gia cần phải phân định rõ chức năng nhiệm vụ quản lý PCB của các Bộ ngành. Đây được xem là cơ sở pháp lý để thực hiện Kế hoạch quốc gia về quản lý PCB. Đồng thời tạo sự thống nhất và điều kiện thuận lợi trong phối hợp thực hiện kế hoạch giữa các cơ quan quản lý ở các cấp khác nhau trong cả nước. Các thiết bị có chứa PCB nhưng còn trong thời gian sử dụng cần xây dựng lộ trình và triển khai công tác thay thế và chấm dứt sử dụng sao cho bảo đảm đến ngày 31/12/2015, 100% thiết bị, vật liệu chứa PCB với nồng độ từ 50mg/kg trở lên được xử lý hoàn toàn. Trong khi chờ xử lý các thiết bị chứa PCB cần được lưu giữ tại nguồn hoặc lưu giữ tập trung an toàn, bảo đảm không để xảy ra các sợ cố rò rỉ và ô nhiễm môi trường.

Tác giả bài viết: Thụy Anh
Nguồn tin: baotainguyenmoitruong.vn/