Trong thời gian qua, đã có nhiều ý kiến phản ánh về công nghệ nhiệt điện than, gây ảnh hưởng môi trường, và đưa ra những đề xuất liên quan đến việc xem xét lại nhiệt điện than trong Quy hoạch điện VII hiệu chỉnh và giải quyết chất thải gây ô nhiễm tại các nhà máy nhiệt điện. Tuy vậy, để giảm tỷ lệ nhiệt điện than không hề đơn giản vì rất khó tìm ra nguồn thay thế trong khi các dự án thủy điện vừa và lớn đã khai thác gần hết, nguồn khí tự nhiên khai thác cũng đã đến giới hạn và triển vọng nhập khí hóa lỏng sẽ diễn ra sau năm 2025.

Mặt khác, giá thành sản xuất điện của nhiệt điện than thấp, chỉ đứng sau thủy điện nên khi đã khai thác hết nguồn thủy điện, các nước đều chuyển sang phát triển điện than như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Hồng Kông... Việt Nam cũng tương tự như vậy.

Trung bình mỗi ngày, Nhà máy Nhiệt điện Phả Lại 2 (Hải Dương) thải ra 3.000 tấn tro xỉ, trong đó 30% là than chưa cháy hết, còn lại là tro bay rất mịn. Do hàm lượng than dư này không cao, nên khó tận thu làm nhiên liệu đốt, mà thường được thải thẳng ra hồ chứa. Cùng với lượng tro xỉ tương đương của Nhiệt điện Phả Lại 1, mỗi ngày hai nhà máy này đang xả lượng chất thải khổng lồ vào môi trường, lấp đầy hai hồ chứa sâu mấy chục mét.

Để giải quyết vấn đề này, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 1696/QĐ-TTg đưa ra một số giải pháp thực hiện xử lý tro, xỉ, thạch cao của các nhà máy nhiệt điện, nhà máy hóa chất phân bón bằng cách sử dụng chất thải làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng.

Theo PGS. TS Trương Duy nghĩa, Chủ tịch Hội KHKT Nhiệt Việt Nam cho biết, cứ 1 triệu tấn tro xỉ có thể tận dụng làm ra 600 triệu viên gạch không nung kích thước chuẩn. Như vậy, tới năm 2020 nếu cần 25 tỷ viên gạch sẽ xử lý được 40 triệu tấn tro của các nhà máy nhiệt điện than

Chính vì vậy, Việt Nam muốn phát triển nhiệt điện than thì giải pháp sử dụng khối lượng tro xỉ rất lớn từ các nhà máy nhiệt điện làm nguyên vật liệu xây dựng là giải pháp triệt để và duy nhất - PGS. TS Trương Duy nghĩa khẳng định.

Sớm xây dựng quy chuẩn tro xỉ

Ông Nguyễn Tài Anh, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, phương pháp thải xỉ khô là phương pháp tiết kiệm tài nguyên và năng lượng so với thải xỉ ướt và là một giải pháp để thúc đẩy quá trình tái sử dụng tro, xỉ trên thế giới. Hiện, các nhà máy nhiệt điện đốt than của Tập đoàn cũng đã ký kết hợp đồng tiêu thụ tro, xỉ để sản xuất vật liệu xây dựng, gạch không nung, kết cấu bê tông để lấn biển…

Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 đã ký hợp đồng với Công ty Mãi Xanh bao tiêu toàn bộ lượng tro xỉ trong cả đời dự án để sản xuất vật liệu xây dựng, gạch không nung, kết cấu bê tông lấn biển… và xuất thành phẩm bằng đường biển qua cảng tổng hợp Vĩnh Tân. Thời gian nhận tro, xỉ sẽ bắt đầu từ ngày 1/1/2017. Nhà máy Nhiệt điện Duyên Hải 1 cũng đã ký hợp đồng mua bán tro, xỉ với 3 doanh nghiệp, số lượng khoảng 1,62 triệu tấn/năm.

Tuy vậy, để có thể tái sử dụng toàn bộ tro xỉ, thạch cao của các nhà máy điện, đại diện EVN cũng kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét chỉ đạo nghiên cứu, ban hành hoặc cho phép áp dụng một số tiêu chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật đối với tro xỉ, thạch cao của nhà máy nhiệt điện than để sản xuất vật liệu xây dựng, sản xuất xi măng, tấm trần, tấm tường, phụ gia bê tông, làm đường giao thông...

PGS. TS. Trương Duy Nghĩa cho rằng, Nhà nước cần ban hành các quy chuẩn, chính sách, khuyến khích và bắt buộc trong việc sản xuất và sử dụng vật liệu xây dựng từ tro xỉ. Đồng thời, đưa ra các giải pháp song hành với nguồn nhiệt điện than như: Sử dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại (thông số hơi trên và trên siêu tới hạn) cho các dự án mới; Cải tiến, nâng cấp các dự án đang vận hành, đầu tư các thiết bị bảo vệ môi trường... Các nhà máy nhiệt điện than cũng cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vận hành, từng bước đầu tư, xây dựng năng lượng tự nhiên với lộ trình thích hợp.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần tiếp tục triển khai sâu rộng chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào các ngành công nghiệp tiêu thụ ít năng lượng.

Nhưng quan trọng hơn hết, để làm được việc này, cần thay đổi thói quen trong xã hội như chuyển từ sử dụng gạch nung sang gạch không nung được sản xuất từ tro, xỉ than hay sử dụng tro, xỉ để san lấp mặt bằng... Như vậy, sẽ xử lý được vấn đề tro xỉ triệt để mà vẫn bảo đảm được an ninh năng lượng quốc gia, Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng nói.

Theo: Vũ Vân

Nguồn tin: monre.gov.vn