Quá trình thực hiện Nghị định số 102/2008/NĐ-CP cho thấy Nghị định là một văn bản quy phạm đúng đắn, phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước của ngành, phù hợp với tiến trình phát triển kinh tế của đất nước, tạo nguồn thông tin tin cậy cho hoạt động quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường. Tại thời điểm ban hành Nghị định số 102/2008/NĐ-CP năm 2008 mới có 04 Luật điều chỉnh về các lĩnh vực thuộc thẩm quyền quản lý nhà nước của Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành gồm: Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Tài nguyên nước và Luật Khoáng sản. Đến nay, 03 Luật mới được ban hành: Luật Đa dạng sinh học ban hành ngày 13/11/2008, Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo ban hành 25/6/2015 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2016), Luật Khí tượng thủy văn ban hành ngày 23/11/2015 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2016) và 04 Luật được sửa đổi, thay thế (Luật Khoáng sản, Luật Tài nguyên nước, Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường). Bên cạnh đó, Bộ nguyên và Môi trường có thêm một lĩnh vực quản lý nhà nước mới là viễn thám. Từ những bổ sung, thay đổi trên, các nội dung về danh mục dữ liệu tài nguyên và môi trường được quy định tại Điều 3 của Nghị định số 102/2008/NĐ-CP không còn phù hợp với tình hình thực tiễn. Do vậy, thời gian qua Bộ Tài nguyên và Môi trường đã dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định số 102/2008/NĐ-CP về việc thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu tài nguyên và môi trường, dự thảo đã được các chuyên gia đầu ngành, Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh đóng góp, chỉnh lý.
Sau thời gian lấy ý kiến đóng góp từ các ban, ngành, địa phương ngày 14/6/2017, Chính phủ đã ban hành số Nghị định 73/2017/NĐ-CP về thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường thay thế Nghị định 102/2008/NĐ-CP ngày 15/9/2008 của Chính phủ về thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu về tài nguyên và môi trường. Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/8/2017.
Nghị định này quy định việc thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng thông tin, dữ liệu về đất đai, tài nguyên nước, địa chất và khoáng sản, môi trường, khí tượng thủy văn, biến đổi khí hậu, đo đạc và bản đồ, viễn thám, tài nguyên môi trường biển và hải đảo (thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường); các kết quả thanh tra, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo, giải quyết bồi thường thiệt hại về tài nguyên và môi trường đã được cơ quan nhà nước cáo thẩm quyền giải quyết; văn bản quy phạm pháp luật, các tiêu chuẩn kỹ thuật, hướng dẫn kỹ thuật, định mức kinh tế - kỷ thuật về tài nguyên và môi trường; hồ sơ, kết quả của các chiến lược, quy hoạch, chương trình, dự án, đề án, đề tài nguyên cứu khoa học công nghệ về tài nguyên và môi trường; thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường khác do quy định của pháp luật. Cơ chế phối hợp, kết nối, chia sẻ thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường; trách nhiệm và quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường. Nghị định được áp dụng đối với cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân có hoạt động thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Nghị định gồm 08 chương, 33 điều, quy định các nguyên tắc chung trong công tác thu thập, tổ chức lưu trữ, bảo quản, liên thông, tích hợp, khai thác, cung cấp, chia sẻ thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường theo quy định, bảo đảm phù hợp với thực tế, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý nhà nước. So với Nghị định 102/2008/NĐ-CP ngày 15/9/2008 của Chính phủ, Nghị định số 73/2017/NĐ-CP có nhiều điểm mới quan trọng như sau:
- Đối tượng của Nghị định bao gồm thông tin, dữ liệu các lĩnh vực về tài nguyên và môi trường trong bối cảnh thông tin dữ liệu về tài nguyên và môi trường hiện nay chủ yếu là dạng số, được quản lý, lưu trữ trên môi trường điện tử. Khối lượng thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường ngày càng lớn, nhu cầu sử dụng thông tin, dữ liệu của xã hội ngày càng tăng.
- Nghị định quy định cơ chế tập hợp đầy đủ nhất, quản lý thống nhất tất cả các thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường hiện có của các cơ quan nhà nước và các tổ chức, cá nhân trong, ngoài nước. Đồng thời khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia vào việc tạo lập, thu thập, cung cấp thông tin, dữ liệu về tài nguyên và môi trường theo hướng xã hội hóa.
- Tổ chức, quản lý thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường gồm các nội dung: bảo quản, lưu giữ và tu bổ thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường; xây dựng cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường; duy trì, cập nhật cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường; sao lưu, phục hồi thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường.
- Tạo những điều kiện cung cấp, sử dụng thuận lợi, dễ dàng nhằm khai thác hiệu quả nhất nguồn thông tin dữ liệu, sử dụng lao động quá khứ, tiết kiệm chung cho xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
- Bổ sung mới các nội dung nguyên tắc kết nối, chia sẻ thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường giữa các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường; kết nối, tích hợp thông tin, số liệu quan trắc tài nguyên và môi trường trên môi trường điện tử.
Ngoài ra, Nghị định quy định cụ thể trách nhiệm của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Khoa học và Công nghệ, các bộ, ngành có thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường, Ủy ban nhân cấp tỉnh và Sở Tài nguyên và Môi trường; bổ sung mới nội dung trách nhiệm của tổ chức, cá nhân thu thập thông tin dữ liệu tài nguyên và môi trường; Quy định rõ nội dung quyền sở hữu trí tuệ đối với thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường và bảo hộ sở hữu trí tuệ đối thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường, bảo đảm quản lý có hiệu quả việc cung cấp và sử dụng thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường, giúp quản lý chất lượng nguồn thông tin, dữ liệu, phục vụ tôt công tác quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường.
Có thể nói, Nghị định số 73/2017/NĐ-CP là quy định pháp luật nâng cao vai trò, giá trị của thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường, nâng cao vị thế của ngành tài nguyên và môi trường đối với phát triển kinh tế - xã hội, trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của đất nước.

Nghị định 73/2017/NĐ-CP

                                                                                                                                                                                                                                                  Tổng hợp: Thanh Hà

TT Công nghệ thông tin TN&MT