Nhằm triển khai có hiệu quả các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ liên quan đến phê duyệt quy hoạch bảo vệ và khai thác nguồn lợi thủy sản thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo Quyết định số 389/QĐ-TTg ngày 09/5/2024; Quyết định số 1539/QĐ-TTgngày 10/12/2024; Quyết định số 1598/QĐ-TTg ngày 19/12/2024. Ngày 03/3/2026, UBND tỉnh Quảng Trị đã ban hành Quyết định số 732/QĐ-UBND Phê duyệt Kế hoạch quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2026 – 2030 với một số mục tiêu cụ thể như sau:

1. Hệ sinh thái rạn san hô: Duy trì ổn định và phục hồi diện tích rạn san hô tại các phân khu Bảo vệ nghiêm ngặt và Phục hồi sinh thái, đạt độ phủ trung bình từ 40-43% đến năm 2030 (hiện tại đạt 32,63%: san hô cứng 16,92%, san hô mềm 15,71%). Theo dõi đa dạng loài cá rạn chỉ thị: cá Bướm (Chaetodon spp.), cá Đuôi gai (Acanthurus spp.) và duy trì tối thiểu 150 loài cá rạn tại khu vực bảo tồn.

2. Hệ sinh thái rong, cỏ biển: Duy trì ổn định, mở rộng diện tích rong và cỏ biển. Thiết lập khu phục hồi thí điểm các loài rong kinh tế thuộc chi rong Nho (Caulerpa), rong Câu (Gracilaria), rong Mơ (Sargassum) kết hợp bảo tồn đa dạng sinh học và cải thiện sinh kế cộng đồng.

3. Hoạt động tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức về bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bảo vệ môi trường sống của loài thủy sản, bảo tồn đa dạng sinh học cho cộng đồng dân cư sống trong và xung quanh Khu bảo tồn biển được tăng cường.

4. Triển khai Đề án tổng thể phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ giai đoạn 2026 - 2030 sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

5. Vận động 100% doanh nghiệp, cộng đồng dân cư địa phương có hoạt động liên quan đến Khu bảo tồn biển ký cam kết bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, tái tạo nguồn lợi thủy sản và khai thác bền vững tài nguyên. Đến năm 2030 đạt tối thiểu 30.000 lượt khách/năm trong giới hạn sức tải môi trường. Xây dựng Bộ Quy tắc du lịch có trách nhiệm tại Cồn Cỏ.

6. Triển khai Dự án điều chỉnh ranh giới, diện tích Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ theo hướng mở rộng diện tích lên 10.000 ha (hiện tại 4.300,65 ha).

7. Ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số để theo dõi diễn biến môi trường biển, hoạt động khai thác, nuôi trồng thủy sản và các hoạt động dịch vụ khác trong Khu bảo tồn biển.

8. Triển khai dự án lắp đặt, thả phao đánh dấu ranh giới Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ, ranh giới các phân khu chức năng và lắp đặt phao cho tàu du lịch buộc neo.

9. Phối hợp các Viện Nghiên cứu/Trường Đại học nghiên cứu, đánh giá khả năng lưu trữ các-bon của hệ sinh thái rong, cỏ biển để tính tín chỉ các-bon ở Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ và hai Khu bảo tồn biển gò đồi ngầm thành lập mới.

10. Phấn đấu trên 80% cán bộ, viên chức tham gia tập huấn, nâng cao năng lực quản lý Khu bảo tồn biển; tổ chức 04 đợt học tập, trao đổi kinh nghiệm giữa lực lượng phối hợp, mạng lưới các Khu bảo tồn biển hoặc Vườn quốc gia có hợp phần biển trong nước và nước ngoài.

11. Đầu tư xây dựng Trụ sở làm việc và Trung tâm truyền thông và phát triển cộng đồng; Trạm cứu hộ động vật thủy sản hoang dã, nguy cấp, quý hiếm của Ban Quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ tại đặc khu Cồn Cỏ.

12. Đóng mới 01 Tàu tuần tra bảo vệ nguồn lợi thủy sản, vỏ sắt, hiện đại cho Ban Quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ.

13. Thành lập mới hai Khu bảo tồn biển gò đồi ngầm gồm: Vĩnh Hoàng - Cửa Tùng; Đồng Hới - Ninh Châu - Cam Hồng - Sen Ngư và đầu tư xây dựng trụ sở, mua sắm trang thiết bị phục vụ công tác quản lý; Lắp đặt và thả phao đánh dấu ranh giới khu bảo tồn, ranh giới các phân khu chức năng và phao cho tàu, thuyền buộc neo.

14. Hoàn thành cơ sở dữ liệu tài nguyên: Cập nhật, bổ sung cơ sở dữ liệu về các hệ sinh thái rạn san hô, rong, cỏ biển, sinh vật đáy, san hô mềm, giáp xác và nhuyễn thể quý hiếm. Cập nhật dữ liệu ảnh giám sát rạn san hô định kỳ trên nền tảng ReefCloud (www.reefcloud.ai) để theo dõi tình trạng rạn san hô.

15. Bảo tồn đa dạng sinh học và loài nguy cấp, quý hiếm, đặc trưng tại Cồn Cỏ đang suy giảm về sản lượng và có nguy cơ dẫn đến cạn kiệt nguồn lợi, mất cân bằng sinh thái biển và ảnh hưởng tiêu cực đến sinh kế lâu dài của người dân.

16. Quản lý, giám sát và thực thi bảo tồn: Tăng cường phối hợp tuần tra, giám sát liên ngành và xử lý vi phạm trong lĩnh vực thủy sản trong phạm vi Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ. Mục tiêu đến năm 2030 giảm ≥70% hành vi vi phạm khai thác trái phép trong phạm vi Khu bảo tồn.

17. Cộng đồng và sinh kế bền vững: Phát triển ít nhất 02 mô hình sinh kế xanh: du lịch lặn ngắm san hô, nuôi hàu, ốc sinh thái, trồng rong biển kết hợp bảo tồn. Tối thiểu 70% hộ dân sinh sống ở đặc khu Cồn Cỏ tham gia hoạt động bảo tồn được tập huấn kỹ năng quản lý tài nguyên và hướng dẫn du lịch sinh thái. Đồng thời thành lập nhóm cộng đồng đồng quản lý tại khu vực ven đảo Cồn Cỏ. Tổ chức tuyên truyền tập huấn trực tiếp các kiến thức khoa học và kiến thức pháp luật về bảo tồn biển cho ít nhất 500 người/năm (thành phần gồm: các em học sinh, ngư dân, các chủ cơ sở thu mua hải sản, chủ nhà hàng, quán ăn) sinh sống ở các xã, phường ven biển của tỉnh Quảng Trị.

Đoàn kiểm tra của Ban quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ

Việc xây dựng Kế hoạch quản lý Khu bảo tồn biển (KBTB) đảo Cồn Cỏ không những góp phần bảo tồn hệ sinh thái rạn san hô, thảm cỏ biển và đa dạng sinh học, kết hợp với phát triển du lịch sinh thái bền vững mà còn nâng cao đời sống cộng đồng dân cư thông qua các mô hình sinh kế bền vững.

Nguyễn Văn Hòa - Ban Quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ - Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư.