Trong công tác chống khai thác IUU, việc kiểm soát, theo dõi hoạt động của đội tàu trên biển có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, tỉnh Quảng Trị đã tập trung nguồn lực chuẩn hóa, cập nhật dữ liệu tàu cá vào Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát hành trình.

Đến nay, toàn tỉnh đã cập nhật dữ liệu của 4.628 tàu cá có chiều dài từ 6 m trở lên vào hệ thống. Đối với đội tàu xa bờ từ 15 m trở lên, có 1.318 tàu hoàn thành lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), đạt 98,1%. Thông qua hệ thống VMS, cơ quan chức năng có thể theo dõi hành trình tàu cá, kịp thời phát hiện những trường hợp mất kết nối hoặc có dấu hiệu hoạt động không đúng quy định.

Cùng với hệ thống VMS, Quảng Trị đang đẩy mạnh sử dụng Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT), góp phần kết nối, liên thông dữ liệu giữa cảng cá và các trạm kiểm soát biên phòng. Riêng trong tháng 8/2026, hệ thống đã ghi nhận 1.399 lượt tàu cập cảng và 1.139 lượt tàu rời cảng. Việc số hóa quá trình quản lý không chỉ nâng cao hiệu quả kiểm soát mà còn góp phần minh bạch nguồn gốc thủy sản khai thác, tạo điều kiện thuận lợi cho truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Chi cục Thuỷ sản và Kiểm ngư kiểm tra công tác giám sát tàu cá trên địa bàn

Bên cạnh ứng dụng công nghệ, tỉnh kiên quyết xử lý các hành vi cố tình vi phạm. Từ đầu năm 2026 đến nay, thông qua hệ thống VMS và các đợt tuần tra, kiểm tra trên biển, lực lượng chức năng đã phát hiện, xử phạt 72 vụ vi phạm trong lĩnh vực thủy sản, với tổng số tiền hơn 2,28 tỷ đồng. Đặc biệt, đối với những hành vi nghiêm trọng, cơ quan chức năng đã tiến hành xử lý hình sự; trong đó có vụ chủ tàu cá QB-92098-TS bị khởi tố về hành vi cản trở hoạt động của phương tiện điện tử theo Điều 287 Bộ luật Hình sự. Việc xử lý nghiêm là biện pháp răn đe, ngăn chặn tình trạng cố tình tháo dỡ hoặc vô hiệu hóa thiết bị VMS để che giấu hoạt động khai thác trái phép.

Tuy nhiên, công tác chống khai thác IUU tại Quảng Trị vẫn còn những khó khăn cần tiếp tục khắc phục. Đến tháng 8/2026, toàn tỉnh còn 80 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động và 43 tàu thuộc danh sách nguy cơ cao vi phạm. Tình trạng tàu cá mất kết nối VMS trong thời gian dài trên biển hoặc khi neo đậu trong bờ vẫn còn xảy ra. Bên cạnh đó, việc quản lý tàu cá cỡ nhỏ hoạt động vùng ven bờ, hạ tầng cảng cá chưa đồng đều và kiểm soát tàu ngoại tỉnh di chuyển về địa bàn còn gặp nhiều khó khăn.

Trước thực tế đó, Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh tiếp tục chỉ đạo các đơn vị khẩn trương xác minh, xử lý các trường hợp mất kết nối VMS; tăng cường phối hợp kiểm soát 100% tàu cá xuất, nhập bến, kiên quyết không cho ra khơi đối với tàu chưa lắp thiết bị VMS, hết hạn đăng kiểm hoặc chưa đầy đủ giấy phép theo quy định. Tỉnh đồng thời đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hạ tầng cảng cá tại các xã bãi ngang, đáp ứng yêu cầu kiểm soát tàu cá và giám sát sản lượng hải sản bốc dỡ.

Để công tác chống khai thác IUU đạt hiệu quả bền vững, bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng, ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân giữ vai trò quyết định. Chủ tàu, thuyền trưởng cần duy trì thiết bị VMS hoạt động liên tục 24/24 giờ, thực hiện đầy đủ khai báo xuất, nhập cảng trên hệ thống eCDT và ghi, nộp nhật ký khai thác theo quy định.

Chấp hành nghiêm các quy định về giám sát hành trình không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn góp phần bảo đảm an toàn cho ngư dân khi vươn khơi, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và xây dựng nghề cá phát triển bền vững, qua đó góp phần cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU của Ủy ban châu Âu (EC).

Phòng Kiểm ngư - Chi cục Thủy sản và KIểm ngư.