Gia đình anh Dương Quốc Toàn ở thôn Cà, xã Hòa Trạch (Bố Trạch) là một trong những hộ dân tiên phong dám mạnh dạn chuyển đổi toàn bộ diện tích cây cao su của gia đình bị gãy, đổ sang trồng cây ăn quả. Được chính quyền địa phương tuyên truyền, vận động anh quyết định đầu tư gần 400 triệu đồng cải tạo vườn, lắp đặt hệ thống nước tưới nhỏ giọt để trồng 2ha trái cây hệ có múi gồm quýt Đường canh, Cam V6 và bưởi Da xanh. Đây là năm thứ 4 anh triển khai trồng mô hình này. Hiện vườn cam của anh đang sinh trưởng và phát triển tốt, chỉ vài tháng nữa có thể cho thu hoạch lứa đầu tiên. Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Quảng Bình cũng đã hoàn thiện hồ sơ hỗ trợ chứng nhận VietGap cho sản phẩm cam của gia đình anh.
Đến nay toàn xã Hòa Trạch đã chuyển đổi được hơn 300ha diện tích cao su kém hiệu quả sang trồng các loại cây khác, trong đó có nhiều giống cây ăn quả mang lại giá trị cao như ổi, mít thái, cam…Bên cạnh đó, chính quyền còn khuyến khích người dân trồng cái loại trái cây theo vụ như dưa hấu, dứa…Thông qua đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng và con nuôi, huyện Bố Trạch đã hỗ trợ gần 2.400 giống cây ăn quả các loại; bao gồm: cam xã đoài 450 cây, bưởi da xanh 650 cây, chuối tiêu hồng 715 cây, ổi Đài Loan 555 cây. Nhờ đó, từ sau cơn bão số 10 năm 2017, diện tích trồng cây ăn quả ở các vùng gò đồi trên địa bàn huyện Bố Trạch dần được mở rộng. Đến năm 2020, diện tích cây ăn quả toàn huyện đạt 1.046ha, tăng 200 ha so với năm 2015. Nhiều chủng loại cây ăn quả cũng đã đưa vào sản xuất như: bơ, dứa, ổi, cây trồng có múi, thanh long ruột đỏ, mít Thái Lan...Với chính sách hỗ trợ của huyện Bố Trạch cũng như các địa phương, các ban, ngành đã phần nào tạo tâm lý an tâm cũng như khuyến khích người dân phát triển các loại cây ăn quả có tiềm năng theo hướng VietGap.
Ông Dương Viết Trường, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Trạch (Bố Trạch) cho hay: UBND xã, huyện rất quan tâm đến việc chuyển đổi diện tích cao su bị gãy đổ sang trồng các loại cây trong đó có ưu tiên dần chuyển đổi sang trồng các loại cây ăn quả, tập trung phát triển vùng gò đồi. Tuy nhiên, bước đầu chuyển đổi gặp rất nhiều khó khăn, bà con vẫn còn băn khoăn về đầu ra, kỹ thuật, kinh nghiệm trồng nhưng dưới sự tuyên truyền, vận động của các cơ quan, ban, ngành đến nay nhiều diện tích trên địa bàn xã đã được chuyển đổi sang trồng các loại cây ăn quả như cam, bưởi, mít, ổi…
Hiện nay, nhiều loại cây ăn quả đưa vào trồng thử nghiệm bước đầu đã mang lại hiệu quả, phù hợp với chất đất và khí hậu của Quảng Bình. Trong đó phải kể đến mô hình cam mật (bản địa), bưởi Phúc Trạch (Hà Tĩnh), bưởi Diễn, quýt đường Phủ Quỳ; xoài, ổi (Đài Loan); mít, xoài, na (Thái Lan); nhãn lồng Hưng Yên, hồng ngâm, bơ sáp... Đặc biệt, các vườn được lắp hệ thống tưới nhỏ giọt, được hướng dẫn kỹ thuật trồng theo quy trình sinh học nên sản phẩm làm ra đều đạt chất lượng và sản lượng. Một số sản phẩm hiện nay đã đưa vào các cơ sở, cửa hàng nông sản sạch trong và ngoài tỉnh.
Một số mô hình tuy mới đầu tư nhưng đã cho thấy hiệu quả ban đầu nhờ xác định đích đến là nông sản sạch. Điển hình là mô hình ổi sạch Tâm An của gia đình anh Nguyễn Văn Cương ở thôn 7, xã Lý Trạch, huyện Bố Trạch. Mới đầu tư trong vòng 2 năm với số vốn 200 triệu đồng, gồm cây giống và hệ thống tưới tiêu công nghệ Isarel, đến nay, cây ổi ở đây đã cho thu hoạch với năng suất đạt gần 5 tấn/năm. Doanh thu mang lại mỗi năm đạt trên 200 triệu đồng. Nhờ thương hiệu ổi sạch VietGap mà ổi Tâm An đã có những bạn hàng mới, những hợp đồng bao tiêu sản phẩm với giá thành ổn định.
Sự vào cuộc tích cực của các nhà phân phối đã giúp các sản phẩm Vietgap từ trồng trọt đến được tay người tiêu dùng. Hiện nay, một số địa phương đã mạnh dạn đưa các mô hình trồng cây ăn quả vào Chương trình mỗi xã một sản phẩm (COOP) như mô hình ổi tại các xã dọc tuyến đường Hồ Chí Minh, thuộc huyện Bố Trạch; các vùng chuyên canh bưởi tại các xã miền núi huyện Tuyên Hóa, dưa hấu tại các địa phương trên địa bàn huyện Quảng Ninh. Đây được xem là hướng mở để phát huy được thế mạnh các vùng gò đồi, tạo được chỗ đứng cho các loại trái cây mang thương hiệu nội tỉnh.

Mô hình trồng ổi sạch của anh Nguyễn Văn Cương ở xã Lý Trạch (Bố Trạch)

Nguồn trang TT Sở Nông nghiệp và PTNN Quảng Bình