Nghị định ‘cởi trói’ cho doanh nghiệp thủy nông

Những năm qua, Báo Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai nhiều tuyến bài liên quan đến những khó khăn, vướng mắc trong triển khai Nghị định 96/2018/NĐ-CP về giá sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi. Điển hình là loạt bài “Tròng” chính sách ‘thắt’ doanh nghiệp thủy nông”, dẫn đến tình trạng nhiều doanh nghiệp khai thác công trình thủy lợi thu không đủ bù chi, đời sống công nhân thủy nông lao đao.

Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở chỗ, Nghị định 96 ban hành năm 2018 quy định mức giá sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi vẫn giữ nguyên mức hỗ trợ cấp bù thủy lợi phí theo Nghị định 67/2012/NĐ-CP ngày 10/9/2012 của Chính phủ. Trong khi đó, sau hơn 10 năm, các khoản chi phí đều tăng như: mức lương cơ sở, lương tối thiểu vùng, tiền vận hành máy bơm, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí bảo trì, bảo dưỡng công trình, sửa chữa công trình thủy lợi… Từ đó, không đảm bảo tính đúng, tính đủ và nhiều đơn vị mất cân đối tài chính.

Bởi vậy, sự ra đời của của Nghị định 115//2026/NĐ-CP ngày 2/4/2026 (Nghị định 115) về giá sản phẩm, dịch vụ thủy lợi và chính sách hỗ trợ của Nhà nước trong quản lý, khai thác công trình thủy lợi được ông Nguyễn Hồng Khanh - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đánh giá là “một nghị định cấp cứu cho các doanh nghiệp thủy nông". Bởi, đối với công tác thủy lợi, nếu không sửa Nghị định 96 thì các doanh nghiệp “phải đi vào 'bệnh viện' hết”, ông nói.

Ông Khanh cũng nhấn mạnh, tinh thần của Nghị định 115 rất rõ, đó là phân cấp, ủy quyền hết và cơ bản giao cho địa phương. Nghị định chỉ quy định về nguyên tắc, căn cứ, thẩm quyền định giá sản phẩm dịch vụ thủy lợi; các phương thức định giá sản phẩm dịch vụ công ích thủy lợi như đặt hàng, đấu thầu, giao nhiệm vụ; cách xác định giá tối đa, giá khung, giá cụ thể sản phẩm dịch vụ thủy lợi; các chi phí cần thiết theo đặc thù (nếu có)… Trên cơ sở đó, địa phương hoàn toàn tự quyết trong quá trình triển khai thực hiện.

Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi cũng chia sẻ, suốt 5 năm kể từ khi triển khai Nghị định 96, các tổ chức quản lý, khai thác công trình thủy lợi rất vất vả trong quá trình xây dựng và trình phương án giá để Bộ ngành liên quan phê duyệt, riêng chi phí đi lại cũng tốn kém rất nhiều. Thế nhưng, chưa có một đơn vị nào được phê duyệt phương án giá nên không thể triển khai quy định của nhà nước theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ.

Tuy nhiên, khi Nghị định 115 có hiệu lực, các đơn vị chỉ cần nộp hồ sơ phương án giá ngay tại địa phương mình để UBND cấp tỉnh phê duyệt. Đặc biệt, nghị định này không quy định trần giá, để địa phương tự quyết định theo lộ trình, làm sao vừa đảm bảo nguyên tắc tính đúng, tính đủ vừa phù hợp với điều kiện thực tế. Đây là nội dung rất quan trọng để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp thủy nông.

Đảm bảo tính đúng, tính đủ

Phân tích thêm về những điểm mới nổi bật tại Nghị định 115 so với Nghị định 96 trước đây, bà Phùng Thị Ánh Ngọc - Trưởng phòng Chính sách Tổng hợp và Nông lâm thủy sản (Cục Quản lý giá - Bộ Tài chính) cho biết: Để đảm bảo nguyên tắc tính đúng, tính đủ giá sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi, Nghị định 115 quy định rõ: Giá sản phẩm, dịch vụ thủy lợi bao gồm: giá thành + lợi nhuận (nếu có) + thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có), thuế giá trị gia tăng, thuế khác (nếu có).

Một số chi phí cần thiết theo đặc thù (nếu có) cũng được tính vào giá thành sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi như: chi trả tạo nguồn nước; chi phí bảo vệ, bảo đảm an toàn công trình thủy lợi; chi phí vớt rác, giải tỏa bèo rác, vật cản tại công trình thủy lợi; cấp quyền khai thác tài nguyên nước; lập quy trình vận hành, quy trình bảo trì công trình thủy lợi đối với công trình chưa có quy trình vận hành, quy trình bảo trì; chi phí bảo trì; cắm mốc chỉ giới trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi; lập, rà soát phương án ứng phó thiên tai,…

Nghị định 115 cũng quy định, UBND cấp tỉnh ban hành giá cụ thể sản phẩm dịch vụ công ích thủy lợi (và giá cụ thể sản phẩm, dịch vụ thủy lợi khác) đối với công trình thủy lợi sử dụng vốn nhà nước thuộc phạm vi, thẩm quyền quản lý, đặt hàng của địa phương.

Các tổ chức, cá nhân quản lý, khai thác công trình thủy lợi có thể sử dụng kết quả xây dựng phương án giá của đơn vị tư vấn làm một trong những căn cứ để xem xét, quyết định trong việc lập phương án giá sản phẩm, dịch vụ thủy lợi.

Bà Lê Thùy Linh - đại diện Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước, Bộ Tài chính cho biết thêm, theo quy định của Nghị định 115, địa phương xảy ra hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, ngập lụt, úng từ cấp độ 3 trở lên theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ hoặc theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, ngân sách Trung ương xem xét hỗ trợ các tổ chức khai thác công trình thủy lợi thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường và những địa phương khó khăn vè ngân sách khi có đề nghị bằng văn bản.

Nội dung hỗ trợ kinh phí gồm sửa chữa công trình, mua mới máy bơm dã chiến có giá trị dưới 30 triệu đồng, tiền điện, dầu bơm nước vượt định mức so với mức sử dụng trong điều kiện bình thường, chi phí đắp đập tạm ngăn mặn, trữ ngọt.

Ngân sách Trung ương hỗ trợ các địa phương không vượt quá 70% mức hỗ trợ theo nguyên tắc hỗ trợ từ ngân sách Trung ương cho ngân sách địa phương để thực hiện các chính sách an sinh xã hội do Trung ương ban hành và cấp có thẩm quyền quyết định theo từng thời kỳ.

Sáng 20/5, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi tổ chức Hội nghị Triển khai Nghị định số 74/NĐ-CP ngày 14/3/2026 về quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi và Nghị định số 115/2026/NĐ-CP ngày 2/4/2026 về giá sản phẩm, dịch vụ thủy lợi và chính sách hỗ trợ của Nhà nước trong quản lý, khai thác công trình thủy lợi. Chủ trì hội nghị gồm lãnh đạo Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Cục Quản lý giá và Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính), với sự tham dự của đại diện các sở Nông nghiệp và Môi trường, sở Tài chính, đơn vị khai thác công trình thủy lợi 20 tỉnh, thành phố từ Huế trở ra Bắc.

Theo: Minh Phúc - Minh Toàn

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/nghi-dinh-115-cap-cuu-cho-cac-doanh-nghiep-thuy-nong-d812329.html