Trong những năm trở lại đây biến đổi khí hậu đã tác động rất lớn đến sản xuất nông nghiệp, các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện thường xuyên hơn, không theo quy luật với cường độ tăng lên.

Đặc biệt, năm 2025 mưa lũ xảy ra liên tiếp đã làm xói lỡ, bồi lắng hệ thống kênh mương ảnh hưởng đến công tác cấp nước tưới, tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp trên địa bàn toàn tỉnh đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều đối tượng dịch hại phát sinh gây hại trên diện rộng làm ảnh hưởng đến sinh trưởng phát triển, năng suất, chất lượng nông sản và gia tăng chi phí sản xuất. Bên cạnh đó, hàng năm để chăm sóc và phòng trừ các đối tượng dịch hại bảo vệ mùa màng, người nông dân trên địa bàn tỉnh sử dụng trên 250.000 tấn phân hóa học, trên 180 tấn thuốc BVTV và phân bón lá các loại. Vì vậy, lượng chai, bao gói thuốc bảo vệ thực vật và phân bón lá sau khi sử dụng thải ra trên đồng ruộng rất lớn, ước tính mỗi năm khoảng 15-20 tấn. Tuy nhiên, việc thu gom chưa được quan tâm và xử lý đúng mức làm ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe con người, động vật trên cạn và thủy sinh. Cùng với đó, cây mai dương - một loại thực vật ngoại lai có khả năng xâm lấn, phát triển rất mạnh trên các bờ mương, bờ ruộng làm thu hẹp diện tích trồng trọt, cản trở dòng chảy của kênh mương nội đồng gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp,... nhưng chưa được các địa phương quan tâm diệt trừ.

UBND xã Cửa Tùng tổ chức Lễ ra quân vệ sinh đồng ruộng chuẩn bị sản xuất vụ đông xuân 2025-2026

Để đảm bảo công tác tưới tiêu phục vụ sản xuất và hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do dịch bệnh gây ra, bảo vệ môi trường sinh thái, góp phần nhằm hoàn thành thắng lợi các chỉ tiêu sản xuất nông nghiệp năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành Kế hoạch 4650/KH-SNNMT ngày 02/12/2025 ra quân làm thủy lợi, vệ sinh đồng ruộng phục vụ sản xuất nông nghiệp năm 2026 với các nhiệm vụ, giải pháp:

- Nạo vét, tu sửa công trình thủy lợi: Tu sửa các công trình bị hư hỏng xảy ra qua các đợt mưa, lũ vừa qua. Kiểm tra duy tu, sửa chữa các trạm bơm, máy biến áp, đường dây cao hạ thế, các thiết bị điện, tu sửa nạo vét bể hút, kênh dẫn, tu sửa bể xả ... đảm bảo 100% máy móc và công trình sẵn sàng vận hành phục vụ sản xuất. Tiếp tục thực hiện chương trình kiên cố hoá kênh mương nhất là kênh mương nội đồng. Củng cố và phát triển thủy lợi nhỏ, thuỷ lợi nội đồng và tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cho cây, ưu tiên phát triển các mô hình tưới cho cây trồng cạn, đồng thời nhân rộng các mô hình tưới nước cho các loại cây trồng chủ lực của địa phương.

- Làm đất và vệ sinh đồng ruộng: Tiến hành cày vùi gốc rạ, dọn sạch cỏ dại trên bờ vùng, bờ thửa; Làm đất kỹ kết hợp bón vôi nhằm tiêu diệt nguồn bệnh; Sử dụng các loại chế phẩm sinh học phân hủy rơm rạ nhằm phân huỷ xác thực vật, lúa chét, tiêu diệt mầm mống dịch hại, tránh ngộ độc hữu cơ cho cây trồng và tăng độ phì cho đất.

- Diệt chuột, ốc bươu vàng và cây mai dương: Tổ chức ra quân diệt chuột đồng loạt, triển khai bằng biện pháp thủ công như đào bắt, dùng bẫy bán nguyệt kết hợp sử dụng các loại thuốc nằm trong danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng ở Việt Nam. Tuyệt đối không được dùng điện, sử dụng thuốc cấm, thuốc ngoài danh mục để diệt chuột. Phát quang, làm sạch cỏ bờ mương thủy lợi, bờ ruộng, gò đống,… đặc biệt là diệt trừ cây mai dương nhằm tiêu diệt mầm mống dịch hại trong thời gian chuyển vụ, hạn chế nơi trú ngụ của chuột, giảm xâm lấn đất nông nghiệp và bảo vệ các công trình thủy lợi. Tổ chức bắt ốc bằng tay trước khi xuống vụ. Khi gieo sạ nên vét rãnh chia băng để ốc tập trung ở rãnh để thu gom, đồng thời dễ đi lại bón phân, chăm sóc,… Sau khi gieo sạ, theo dõi đồng ruộng để xử lý ốc bằng các biện pháp thủ công; nếu mật độ cao, ốc tuổi nhỏ, không thể bắt bằng tay có thể sử dụng các loại thuốc BVTV để diệt trừ, ưu tiên thuốc BVTV sinh học có hoạt chất Saponin hoặc các loại thuốc phun có hoạt chất Niclosamide, thuốc rải dạng hạt có hoạt chất Metaldehyde. Thực hiện gieo cấy theo đúng khung lịch thời vụ, cơ cấu giống lúa và gieo cấy tập trung theo khuyến cáo của cơ quan chuyên môn nhằm tăng năng suất và hạn chế dịch hại.

- Thu gom bao gói thuốc BVTV: Huy động mọi nguồn lực để bố trí các bể chứa bao gói thuốc BVTV sau sử dụng trên đồng ruộng theo đúng quy định. Tổ chức phát động người dân thu gom bao gói thuốc BVTV sau sử dụng bỏ vào bể chứa theo quy định tại Văn bản số 40/VBHN-BNNMT ngày 12/8/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Bố trí kinh phí vận chuyển, xử lý bao gói thuốc BVTV, phân bón lá theo quy định tránh khi đầy phát tán ra lại môi trường xung quanh. Tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền giúp người dân nâng cao ý thức, trách nhiệm vì sức khỏe cộng đồng, đảm bảo cho sản xuất nông nghiệp bền vững và môi trường xanh, sạch, đẹp.

Thời gian thực hiện trong quá trình sinh trưởng, phát triển của cây trồng tại các địa phương. Tập trung cao điểm phát động phong trào từ ngày 10-20/12/2025. Mỗi xã chọn 1 HTX/THT/Thôn trọng điểm sản xuất để tổ chức lễ pháp động.

Nông dân xã Vĩnh Thuỷ tổ chức nạo vét kênh mương thuỷ lợi chuẩn bị cho vụ mùa Đông xuân 2025-2026

Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị ở địa phương, đơn vị cũng như các cơ quan quản lý, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, chỉ đạo và xây dựng kế hoạch phát động phong trào ra quân làm thủy lợi, vệ sinh đồng ruộng, diệt chuột, ốc bươu vàng, cây mai dương và thu gom bao gói thuốc BVTV sau sử dụng phục vụ sản xuất nông nghiệp trên địa bàn năm 2026. Hứa hẹn sẽ có một vụ mùa bội thu.

Hoàng Ngọc Hạnh-: Chi cục Thủy lợi & PCTT