Công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức, từ biến đổi khí hậu, áp lực phát triển kinh tế đến các hành vi vi phạm pháp luật lâm nghiệp. Trong bối cảnh đó, sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa lực lượng Kiểm lâm và lực lượng bảo vệ rừng cộng đồng địa phương đóng vai trò quyết định đến sự thành công của nhiệm vụ giữ rừng.

Hai người, mười ba tiểu khu, một trách nhiệm

Trạm Kiểm lâm A Bung thuộc Hạt Kiểm lâm Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông được giao phụ trách 13 tiểu khu rừng đặc dụng, trải rộng trên địa phận hai xã Tà Rụt và La Lay, tỉnh Quảng Trị, với tổng diện tích tự nhiên 15.590 ha, trong đó 13.127 ha là rừng tự nhiên và rừng trồng. Địa bàn rộng, giáp ranh nhiều xã trong tỉnh và xã A Lưới 1, thành phố Huế; vùng đệm phần lớn là đồng bào dân tộc Pa Cô, Vân Kiều sinh sống, thuộc khu vực biên giới, giáp nước bạn Lào.

Vậy nhưng, biên chế của Trạm chỉ vỏn vẹn hai công chức Kiểm lâm, trong khi trụ sở cách trung tâm Hạt hơn 42 km đường rừng. Khó khăn, gian truân là thế, nhưng không thể làm chùn những bước chân giữ rừng của anh em Kiểm lâm nơi đây.

Chạy đua với “giặc lửa” giữa cao điểm mùa khô

Bước vào tháng 4, mùa khô cũng là lúc lực lượng Kiểm lâm và các tổ bảo vệ rừng bước vào “chiến dịch” căng thẳng nhất trong năm. Cao điểm mùa khô năm 2026, nhiều khu vực trên địa bàn như xã Tà Rụt, xã La Lay đã ở cấp cảnh báo cháy rừng IV, cấp V - cấp nguy hiểm, cực kỳ nguy hiểm. Lớp thảm mục khô khốc dưới chân chỉ cần một tia lửa nhỏ bất cẩn cũng có thể bùng lên thành thảm họa khôn lường. Công tác tuần tra rừng khi ấy không còn đơn thuần là nhiệm vụ, mà đã trở thành cuộc chạy đua thực sự với thời gian để ngăn chặn “giặc lửa”.

Lực lượng Kiểm lâm phối hợp với lực lượng bảo vệ rừng của Ban quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị và cộng đồng thôn, bản “chia tổ, ghép nhóm” thành nhiều kíp, trực 24/24 giờ tại các chốt chặn quan trọng như: Chốt bảo vệ rừng Km 72 (giáp ranh xã A Lưới 1), Chốt bảo vệ rừng Km 64, Chốt bảo vệ rừng La Tó, Chốt bảo vệ rừng Cựp... Mỗi ngày, các tổ công tác đi bộ tuần rừng hàng chục cây số, băng qua đồi núi, khe suối, thác ghềnh cheo leo hiểm trở, vùng giáp ranh để kiểm soát người ra vào rừng trái phép. Những địa danh như khe Ba Lê, khe A Chò, khe Ra Ngao, thác Đỗ Quyên, đồi Ku Vả, đồi Ka Hải... từ đó trở nên thân thuộc như chính ngôi nhà của người giữ rừng.

Để phòng ngừa lửa rừng từ sớm, từ xa, Trạm Kiểm lâm A Bung bố trí trực gác thường xuyên tại các chốt bảo vệ rừng, lấy đây làm “căn cứ” kiểm soát bảo vệ rừng, đồng thời là nơi quan sát, canh lửa, phát hiện điểm cháy, luôn tuân thủ phương châm “4 tại chỗ”: lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, chỉ huy tại chỗ và hậu cần tại chỗ, sẵn sàng ứng phó nhanh khi có cháy rừng.

Phối hợp tuần tra, kiểm soát bảo vệ rừng tuyến khe A Chò, tiểu khu 724A

Tuyên truyền - “vắc-xin” phòng cháy từ gốc rễ

Song song với tuần tra, kiểm soát, lực lượng Kiểm lâm còn thường xuyên lồng ghép tuyên truyền, phổ biến pháp luật về lâm nghiệp, phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR) cho người dân sống ven rừng, tại các thôn, bản vùng đệm, nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm chung tay giữ rừng. Du khách, người dân khi vào rừng cũng được nhắc nhở không mang lửa trong những ngày nắng nóng cao độ và phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định PCCCR khi sử dụng lửa.

Một buổi tuyên truyền về bảo vệ rừng, PCCCR tại thôn PiRe 1, xã La Lay

Trong 6 tháng đầu năm 2026, những con số dưới đây đã cho thấy nỗ lực bền bỉ của lực lượng giữ rừng nơi đây:

Chính nhờ sự phối hợp kịp thời, nhịp nhàng giữa Trạm Kiểm lâm với các lực lượng chức năng, tổ bảo vệ rừng, cùng nguồn tin báo sớm từ người dân, mà một vụ cháy rừng tự nhiên do bất cẩn sử dụng lửa đốt dọn thực bì làm rẫy, xảy ra đầu tháng 6/2026, đã nhanh chóng được xác minh, xử lý. Diện tích thiệt hại được khống chế ở mức 92 m²; cơ quan chức năng đã xử phạt vi phạm hành chính 3,5 triệu đồng và buộc khắc phục hậu quả, trồng lại rừng trên diện tích bị thiệt hại. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của “tai mắt” cộng đồng trong công tác giữ rừng.

Lá chắn từ lòng dân

Cuộc chiến giữ rừng mùa khô vẫn còn dài và gian nan, thử thách. Nhưng chính sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, lực lượng Kiểm lâm và ý thức của mỗi người dân mới là lá chắn vững chắc nhất để giữ rừng bình yên trước sức nóng của mùa khô hạn. Những bước chân của người Kiểm lâm, lực lượng bảo vệ rừng trong mùa khô khốc liệt dù âm thầm, lặng lẽ, nhưng đã và đang tô đậm sắc màu ý chí bảo vệ màu xanh của đại ngàn./.

Nguyên Xuân Tuấn-Hạt Kiểm lâm khu BTTN Đakrông