Mùa khô năm 2026 đang diễn ra với nắng nóng kéo dài,nhiệt độ cao kỷ lục, với vùng đất có biên độ nhiệt cao như ở Quảng Trị, thảm thực bì khô khiến nguy cơ cháy rừng tăng cao. Trên địa bàn rộng, địa hình phức tạp, lực lượng bảo vệ rừng mỏng đang phải ứng trực phòng cháy, chữa cháy rừng hết sức căng thẳng; trong khi các phương tiện hỗ trợ hiện đang hết sức thô sơ, chủ yếu là dùng sức người tuần tra và quan sát bằng mắt thường, nhiều khi phát hiện ra được cháy, xâm hại rừng thì đã quá muộn. Thực tế chỉ cần chậm xử lý vài chục phút, một điểm cháy nhỏ có thể bùng phát mạnh, lan nhanh trên lớp thực bì khô, gây cháy trên diện rộng và đe dọa nghiêm trọng đến tài nguyên rừng, nhất là với những khu vực xa xôi, hiểm trở. Ngoài nguy cơ cháy rừng, các hành vi huỷ hoại rừng, lấn chiếm rừng, khai thác lâm sản trái phép, sử dụng lửa bất cẩn trong rừng,… vẫn diễn ra trong điều kiện địa hình phức tạp, mùa mưa lũ quét, mùa khô dễ cháy gây khó khăn cho việc kiểm soát tài nguyên rừng.

Giải pháp ứng dụng các công nghệ kỹ thuật cao đang là hướng đi đầy tiềm năng để hỗ trợ cho công tác quản lý, bảo vệ rừng. Trang bị, lắp đặt hệ thống các camera AI giám sát kết hợp với việc sử dụng rộng rãiflycam theo dõi tài nguyên rừng theo thời gian thực cần sớm được đầu tư, triển khai.

Sự tiến bộ không ngừng của trí tuệ nhân tạo (AI) đã mang lại nhiều giải pháp đổi mới, trong đó nổi bật là camera giám sát. Thiết bị này không chỉ đơn thuần ghi lại hình ảnh mà còn hoạt động như một công cụ thông minh, có khả năng nhận diện, phân tích và xử lý dữ liệu tức thì. Camera AI là một thiết bị giám sát an ninh sử dụng trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence) để thực hiện các chức năng giám sát. Loại camera này được người dùng đánh giá cao nhờ sự kết hợp giữa các tính năng công nghệ tiên tiến, khả năng đồng bộ hóa trên nhiều thiết bị và chương trình xử lý dữ liệu thông minh. Một số tính năng nổi bật của camera AI như: nhận diện đối tượng, khuôn mặt, biển số xe, theo dõi chuyển động, phân tích những hành vi bất thường,... Bên cạnh đó, camera AI có khả năng xử lý hình ảnh và video trong thời gian thực, nâng cao hiệu quả giám sát. Với những tính năng vượt trội so với các camera truyền thống, camera AI được ứng dụng rộng rãi trong việc giám sát an ninh, quản lý giao thông và đảm bảo an toàn cho các khu vực như nhà ở, trường học, công ty, mang lại sự yên tâm cho người dùng.

Một mẫu Camera AI được lắp đặt giám sát phát hiện sớm khói, nguy cơ cháy rừng, xâm hại rừng

Một số loại Camera AI có thể ứng dụng rất hiệu quả cho lâm nghiệp (như Camera AI ngoài trời HC33 của Viettel) là thiết bị giám sát tiên tiến, tích hợp công nghệ AI giúp phân biệt chuyển động và phát hiện hành vi bất thường, mang đến khả năng giám sát thông minh và an toàn. Với các tính năng nổi bật như: Có đèn và còi báo động. Độ phân giải, độ nén cao. Hình ảnh có màu vào ban đêm. Hỗ trợ hồng ngoại 30m.Khả năng kháng nước và bụi bẩn theo chuẩn IP67.Tính năng đàm thoại 2 chiều.Camera AI cảnh báo cháy rừng bảo vệ rừng là một hệ thống camera AI được sử dụng cả 2 kênh cảm biến hình ảnh nhiệt và hồng ngoại, với góc quay 360 độ và khả năng quan trắc  khói lửa 24/24. Tính năng phát hiện dựa trên AI của Camera AI có thể xác định đám cháy rừng nhỏ đến 4m² ở khoảng cách 15km và  khói bốc lên ở khoảng cách 20 km. Phần mềm InsightFD của camera AI cảnh báo cháy rừng – bảo vệ rừng rất thân thiện, dễ sử dụng đối với người dùng., cho phép tạo cảnh báo cháy trên bản đồ 2D và 3D một cách nhất quán, ngắn gọn và tức thời. Camera AI cảnh báo cháy rừng – bảo vệ rừng MUI (nhiều giao diện người dùng) hỗ trợ các hệ điều hành Windows, macOS, Unix, iOS và Android.Camera AI cảnh báo cháy rừng – bảo vệ rừng cung cấp Nhận thức về Tình huống thông qua hình ảnh trực quan và hồng ngoại toàn cảnh cùng với thời gian thực, giúp bổ sung thông tin chi tiết trực quan về hướng di chuyển của đám cháy.Với những tính năng ưu việt như vậy, việc bố trí hệ thống camera AI tại những vùng rừng trọng điểm là hoàn toàn khả thi và đem lại hiệu quả to lớn.

Những flycam (máy quay phim bằng phương tiện bay không người lái) hiện nay không đơn thuần là một máy quay phim, nó được tích hợp các phần mềm thông mình có khả năng phân tích được các loại đất,loại rừng, cài sẵnhệ toạ độ VN 2000 cho ra các thước phim, hình ảnh gắn với toạ độ cụ thể, theo thời gian thực. Nhờ nguồn dữ liệu hình ảnh có độ phân giải cao thu nhận từ trên không, lực lượng kỹ thuật có thể quan sát toàn diện hiện trạng thảm thực vật, xác định ranh giới các lô rừng và nhanh chóng phát hiện những khu vực có biến động để tổ chức kiểm tra, xác minh.

Việc kết hợp giữa camera AI, flycam, ảnh viễn thám và hệ thống thông tin địa lý (GIS), phần mềm theo dõi biến động rừng không chỉ hỗ trợ phát hiện sớm nguy cơ cháy và xâm hại rừng mà còn tạo nền tảng dữ liệu đồng bộ, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng,  góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực lâm nghiệp. Công nghệ không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, nhân lực mà còn hỗ trợ cơ quan quản lý đưa ra các quyết định chính xác hơn trong công tác bảo vệ và phát triển rừng. Khi dữ liệu từ camera AI và flycam được kết nối, chia sẻ giữa chủ rừng, kiểm lâm, chính quyền địa phương và các lực lượng khác, hiệu quả quản lý không chỉ dừng ở bảo vệ rừng mà còn góp phần giữ vững an ninh trật tự tại các lâm phận quản lý.

Thực tế, một số tỉnh (như Tây Ninh, Cà Mau,…) đã đầu tư hàng chục tỷ đồng xây dựng hệ thống giám sát tài nguyên rừng bằng camera AI và flycam nhằm nâng cao năng lực quản lý, bảo vệ rừng./.

Nguyễn Như Tuấn - Trung tâm Quy hoạch thiết kế Nông, lâm, thuỷ sản Quảng Trị