Lực lượng chức năng triển khai chữa cháy rừng trong điều kiện thời tiết nắng nóng gay gắt

Báo động cháy rừng giữa cao điểm nắng nóng

Thời gian qua, cả nước liên tiếp ghi nhận nhiều vụ cháy rừng, đặc biệt tại các tỉnh miền Trung. Những đợt nắng nóng gay gắt kéo dài, nhiệt độ luôn ở mức cao, độ ẩm không khí thấp, gió Tây Nam hoạt động mạnh đã khiến thảm thực bì, vật liệu cháy khô nỏ; nhiều cánh rừng trồng ven biển rơi vào tình trạng bị đe dọa nghiêm trọng, cây thiếu nước, lá khô chuyển màu.

Theo ghi nhận 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh Quảng Trị xảy ra 9 vụ cháy làm ảnh hưởng hơn 220 ha rừng; ngoài ra còn 52 vụ cháy, phát lửa khác được phát hiện, xử lý kịp thời nên không gây thiệt hại. Số vụ cháy và diện tích rừng bị ảnh hưởng đều tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước - con số đáng báo động, cho thấy nguy cơ cháy rừng sẽ còn diễn biến phức tạp trong thời gian tới, đặt ra thách thức không nhỏ cho công tác phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR).

Điểm nóng: Dải rừng cát ven biển

Dải rừng trồng trên đất cát phân bố trải dài, kết nối thành hành lang xanh ven biển từ phường Đồng Thuận đến xã Ninh Châu, với diện tích khoảng 1.500 ha, đang là khu vực có nguy cơ cháy cao. Nhiều nguyên nhân, yếu tố tiềm ẩn nguy cơ gây cháy đan xen tại đây: hạ tầng giao thông và đô thị hóa phát triển mạnh, khách du lịch trải nghiệm vùng đất cát, các dự án điện gió, việc chuyển mục đích sử dụng đất và sử dụng rừng, cùng với tập quán sử dụng lửa để thắp hương, hóa vàng mã...

Chỉ riêng khu vực này, thời gian qua đã xảy ra 4 vụ cháy ảnh hưởng đến rừng với diện tích trên 200 ha, cùng 11 vụ cháy, phát lửa khác được phát hiện, khống chế, dập tắt kịp thời.

Cán bộ, chiến sĩ dùng dụng cụ thủ công dập lửa trong điều kiện địa hình khó khăn

“4 tại chỗ” và những đêm trắng giữ rừng

Qua trao đổi với đồng chí Phó Chủ tịch UBND xã Ninh Châu cho biết, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã đã xây dựng và triển khai phương án PCCCR, phương án di dời tài sản, dân cư khi có cháy rừng xảy ra; đồng thời thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp quyết liệt, chú trọng công tác chỉ đạo, điều hành, tuyên truyền, bám sát cơ sở gắn với phương châm “4 tại chỗ”. Tuy vậy, theo đánh giá, chưa có năm nào ghi nhận nắng nóng kéo dài, nhiều ngày không mưa, cháy rừng xảy ra với tần suất liên tục và diện tích lớn như năm nay.

Công tác chữa cháy rừng trên địa bàn nhận được sự quan tâm, vào cuộc của cả hệ thống chính trị; một số vụ cháy có sự chỉ đạo trực tiếp của tỉnh. Hàng trăm lượt cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đã được điều động tham gia chữa cháy với tốc độ khẩn trương, thông suốt. Sự sẻ chia, chung sức của người dân đã sát cánh cùng lực lượng chức năng và chính quyền địa phương để dập tắt các đám cháy, bảo vệ rừng giữa thời tiết nắng nóng gay gắt.

Trạm trưởng Trạm bảo vệ rừng Dinh Mười cho biết, thực hiện chỉ đạo của cấp trên và của Lãnh đạo Ban Quản lý rừng phòng hộ Đồng Hới và ven biển tỉnh, với phương châm cốt lõi “phòng cháy là chính”, Trạm đã cắt cử cán bộ thường xuyên trực chòi quan sát lửa rừng, tuần tra, kiểm tra các khu vực rừng trọng điểm có nguy cơ cháy cao để phát hiện sớm điểm lửa, kịp thời xử lý. Tuy nhiên, gió Tây Nam thổi mạnh, kết hợp vật liệu cháy trong rừng lớn, khô kiệt, một số khoảng trống với thảm thực bì cỏ rười dày đặc khiến đám cháy bùng phát mạnh, lan nhanh trên diện rộng, khó kiểm soát. Có thời điểm gió mạnh cuốn tàn lửa sang khu rừng liền kề, khiến lực lượng chữa cháy không lường trước được diễn biến, đối mặt nguy cơ bị lửa bao vây, không có lối thoát hiểm, đe dọa tính mạng và tài sản.

Trước tình huống đó, lực lượng chữa cháy đã linh hoạt kết hợp nhiều biện pháp: chữa cháy trực tiếp, chữa cháy gián tiếp, sử dụng dụng cụ thủ công (rựa, xẻng, bàn dập lửa...), máy thổi gió đeo vai, đồng thời triển khai máy bơm phun nước chữa cháy - giải pháp mang lại hiệu quả rõ rệt trong các đợt dập lửa gần đây.

Bài toán nhân lực giữa cao điểm nắng nóng

Đại diện Hạt Kiểm lâm Quảng Ninh cho biết thêm, việc thực hiện chính sách tinh gọn bộ máy, tinh giản biên chế khiến lực lượng kiểm lâm sở tại ngày càng giảm mạnh, gây khó khăn trong việc vận hành phương tiện, trang thiết bị chữa cháy rừng. Cháy rừng thường xảy ra vào khung giờ buổi trưa, buổi tối; cán bộ làm nhiệm vụ phải chữa cháy với cường độ liên tục, xuyên trưa, xuyên đêm, nhiều lúc quên cả ăn để nỗ lực dập tắt đám cháy. Các lực lượng căng mình khống chế, phối hợp chặt chẽ nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại về diện tích rừng.

Trước thực trạng này, Chi cục Kiểm lâm đã khẩn trương điều động tạm thời lực lượng từ các Hạt Kiểm lâm khu vực phía Tây Nam tỉnh Quảng Trị để hỗ trợ, kịp thời giải quyết tình thế cấp bách.

Nhiều lực lượng được huy động, phối hợp chặt chẽ để khống chế đám cháy

Chuyển đổi số - hướng đi tất yếu cho công tác PCCCR

Ứng dụng công nghệ trong giám sát, phát hiện sớm, cảnh báo cháy rừng qua hệ thống camera (CAM), sử dụng máy bay không người lái để chỉ huy, tác nghiệp trong chữa cháy rừng đang là xu thế tất yếu trong bối cảnh phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tuy nhiên, hiện việc triển khai vẫn mang tính thử nghiệm, chưa nhân rộng trên diện rộng; số lượng thiết bị chưa đáp ứng nhu cầu thiết yếu; việc chuyển giao ứng dụng, phân tích và xử lý số liệu chưa đồng bộ đến tận cơ sở, nên khi áp dụng vẫn còn không ít bất cập, vướng mắc.

Sử dụng máy bay không người lái để chỉ huy, tác nghiệp trong chữa cháy rừng

Để tháo gỡ điểm nghẽn này, tỉnh đã chỉ đạo hỗ trợ flycam, bộ đàm liên lạc, bồn chứa nước, máy bơm cao áp cho cơ quan kiểm lâm và chính quyền cấp xã, nhằm chủ động chữa cháy rừng, làm chủ địa bàn khi có sự cố xảy ra, từng bước hiện thực hóa phương châm “4 tại chỗ”.

Phòng cháy hơn chữa cháy

Trong thời gian tới, các cấp, ngành khuyến cáo cán bộ và nhân dân cần nâng cao ý thức, trách nhiệm trong công tác PCCCR; tuyệt đối không sử dụng lửa trong rừng và ven rừng; không đốt thực bì, đốt rác, đốt vàng mã, đốt ong lấy mật hoặc thực hiện các hoạt động có sử dụng lửa trong thời gian nắng nóng cao điểm.

Mọi hành vi vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy rừng, gây cháy rừng hoặc thiếu trách nhiệm để xảy ra cháy rừng sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật; trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

“Một tàn lửa nhỏ có thể thiêu rụi cả cánh rừng xanh; một hành động có trách nhiệm sẽ góp phần gìn giữ màu xanh cho hôm nay và cho các thế hệ mai sau.”

Nguyễn Văn Hiền – Hạt Kiểm lâm Quảng Ninh (Chi cục Kiểm lâm)