Nước sạch là nhu cầu thiết yếu, gắn trực tiếp với sức khỏe cộng đồng, chất lượng cuộc sống và sự phát triển bền vững của khu vực nông thôn. Bảo đảm người dân nông thôn được tiếp cận, sử dụng nước sạch an toàn không chỉ là mục tiêu an sinh xã hội mà còn là tiêu chí quan trọng trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Nhận thức rõ vai trò đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị xác định công tác cấp nước sạch nông thôn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2026 - 2030.

Những năm qua, dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, cùng với sự phối hợp của các sở, ngành và địa phương, hệ thống cấp nước sạch nông thôn trên địa bàn tỉnh từng bước được đầu tư, mở rộng, góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt của người dân. Tỷ lệ hộ dân nông thôn được tiếp cận nước sạch ngày càng tăng, nhiều công trình cấp nước tập trung phát huy hiệu quả.

Công trình cấp nước sinh hoạt cụm xã phía Tây huyện Lệ Thủy đưa vào quản lý, vận hành từ tháng 12/2024.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy còn không ít khó khăn, thách thức: một số công trình được đầu tư từ lâu đã xuống cấp, hoạt động không ổn định; tỷ lệ người dân sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn chưa đồng đều giữa các vùng; nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới còn thiếu nguồn nước bền vững. Bên cạnh đó, tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai ngày càng rõ nét, làm gia tăng nguy cơ suy giảm nguồn nước và ảnh hưởng đến an toàn, hiệu quả vận hành công trình.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Trị đã xác định mục tiêu trọng tâm đối với lĩnh vực nước sạch nông thôn trong giai đoạn 2026 - 2030 là phấn đấu 80% hộ dân nông thôn được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn. Đây là chỉ tiêu mang tính tổng hợp, phản ánh toàn diện năng lực đầu tư, quản lý, vận hành và bảo đảm an toàn cấp nước nông thôn, đòi hỏi phải có cách tiếp cận đồng bộ, lâu dài và bền vững.

Việc thực hiện thành công chỉ tiêu này không chỉ phản ánh hiệu quả của công tác cấp nước sạch nông thôn mà còn tạo nền tảng vững chắc để nâng cao các chỉ tiêu liên quan khác, qua đó góp phần nâng cao chất lượng đời sống dân cư nông thôn và thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội bền vững trên địa bàn tỉnh. Để đạt được mục tiêu trên các giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm đó là:

- Ban hành Nghị quyết chuyên đề về phát triển hệ thống cấp nước sạch giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Xây dựng Đề án cung cấp nước sạch trên địa bàn tỉnh làm cơ sở để chỉ đạo, triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp phát triển hệ thống cấp nước sạch;

- Ban hành chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, bảo trì công trình cấp nước cho các tổ chức, cá nhân đầu tư và quản lý khai thác các công trình cấp nước sạch nông thôn tập trung trên địa bàn tỉnh; đặc biệt là các vùng sâu, vùng xa, miền núi, khó khăn, khan hiếm về nguồn nước.

- Ban hành chính sách hỗ trợ cấp bù giá nước đối với các công trình cấp nước ở khu vực dân cư thưa thớt, đời sống khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo để đảm bảo hoạt động ổn định lâu dài, hiệu quả cho các công trình.

- Bố trí nguồn kinh phí đầu tư các dự án xây dựng mới, hỗ trợ cấp nước nhỏ lẻ và duy tu, nâng cấp, mở rộng các công trình cấp nước hiện có;

- Rà soát, chuyển giao các công trình cấp nước cho các đơn vị có chức năng, năng lực quản lý công trình cấp nước tập trung để nâng cao hiệu quả vận hành, khai thác công trình.

Nước sạch nông thôn không chỉ là một tiêu chí kỹ thuật trong xây dựng nông thôn mới, mà là nền tảng căn bản để bảo vệ sức khỏe nhân dân, nâng cao chất lượng sống, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội khu vực nông thôn một cách bền vững. Đầu tư cho nước sạch chính là đầu tư cho con người, cho tương lai lâu dài của nông thôn và của tỉnh Quảng Trị.

Giai đoạn 2026 - 2030 là giai đoạn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, bảo đảm an sinh xã hội, thích ứng với biến đổi khí hậu và hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu. Trong bối cảnh đó, việc bảo đảm nước sạch nông thôn cần được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, gắn chặt với thực hiện các nghị quyết của Đảng, Chiến lược quốc gia cấp nước sạch và vệ sinh nông thôn, cũng như các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh.

Mai Vũ Xuân Hoàng - Trung tâm Nước sạch & VSMT nông thôn