Tại Hội nghị sơ kết 01 năm thực hiện Kế hoạch hành động số 09-KH/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy và Kế hoạch số 635/KH-UBND của UBND tỉnh về triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị đã trình bày những kết quả được đánh giá là “thực chất”, đồng thời thẳng thắn nhìn nhận những rào cản còn tồn tại trên hành trình số hóa một lĩnh vực vốn gắn bó mật thiết với đất đai, tài nguyên và sinh kế của phần lớn người dân trong tỉnh.

Đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường trình bày tham luận tại Hội nghị sơ kết 01 năm thực hiện KHHĐ số 09-KH/TU của BTV Tỉnh ủy

Điểm nhấn được nhiều đại biểu quan tâm tại hội nghị chính là câu chuyện đất đai - lĩnh vực vốn được xem là “nặng nề” nhất về hồ sơ giấy tờ. Đến nay, Quảng Trị đã hoàn thành đồng bộ 100% dữ liệu đất đai của toàn bộ 78/78 xã, phường, đặc khu lên Hệ thống thông tin đất đai quốc gia (VNLIS), với hơn 2,42 triệu thửa đất được cập nhật theo chế độ thời gian thực. Đáng chú ý, Quảng Trị hiện là địa phương dẫn đầu cả nước về tiến độ hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia- một kết quả khẳng định vị trí tiên phong của tỉnh trong nhóm nhiệm vụ được xem là khó và phức tạp nhất của công cuộc chuyển đổi số ngành.Không dừng ở việc số hóa, dữ liệu đất đai còn được kết nối liên thông 100% với cơ quan Thuế, giúp việc luân chuyển thông tin nghĩa vụ tài chính diễn ra tức thời thay vì qua nhiều khâu đối chiếu thủ công như trước.

Quảng Trị đứng thứ 1 về hoàn thiện CSDL đất đai Quốc gia

Nhờ đó, tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính đất đai được giải quyết đúng và sớm hạn trong toàn ngành đạt tới 98% - một con số minh chứng rõ cho việc dữ liệu đã thực sự đi vào vận hành, chứ không chỉ nằm trên báo cáo.

Từ “phát hiện sau” sang “cảnh báo trước”

Sự thay đổi không chỉ dừng ở lĩnh vực đất đai. Trong công tác bảo vệ rừng và phòng chống thiên tai, 18 camera trí tuệ nhân tạo cùng mạng lưới 67 trạm đo mưa, 9 trạm đo mực nước và 40 camera giám sát thiên tai đang vận hành 24/7, liên tục đối chiếu dữ liệu hiện tại với dữ liệu lịch sử để phát hiện sớm những biến động bất thường. Ngay khi có dấu hiệu cháy rừng hay phá rừng, hệ thống tự động gửi cảnh báo kèm tọa độ đến lực lượng chức năng, rút ngắn đáng kể thời gian từ lúc phát hiện đến lúc hành động.

Hệ thống giám sát rừng thông minh tỉnh Quảng Trị

Tương tự, mạng lưới quan trắc môi trường tự động kết nối liên tục về trung tâm điều hành cho phép ngành can thiệp ngay khi các chỉ số ô nhiễm vượt ngưỡng, thay vì chỉ ghi nhận sự cố sau khi nó đã xảy ra. Trên biển, toàn bộ 4.632 tàu cá của tỉnh đã được chuẩn hóa dữ liệu và đưa vào hệ thống giám sát hành trình, giúp lực lượng chức năng theo dõi vị trí tàu theo thời gian thực, kịp thời phát hiện tàu vượt ranh giới cho phép hoặc mất tín hiệu kết nối - hai dấu hiệu cảnh báo sớm quan trọng trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU).

“Điểm khác biệt căn bản mà chuyển đổi số mang lại cho công tác quản lý ngành không nằm ở số lượng cơ sở dữ liệu được xây dựng, mà ở sự thay đổi phương thức ra quyết định”. Đó cũng chính sựkhác biệt giữa “quản lý” theo kiểu truyền thống - chờ báo cáo, xử lý sự vụ - với “quản trị” hiện đại, dựa trên dữ liệu để chủ động dự báo và hành động.

Dữ liệu thành cầu nối thị trường cho nông sản

Nếu trong quản lý nhà nước dữ liệu đóng vai trò “cảnh báo”, thì trong phát triển kinh tế nông nghiệp, dữ liệu lại trở thành “cầu nối thị trường”. Toàn tỉnh hiện duy trì 55 mã số vùng trồng với diện tích gần 3.200 ha cùng các mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu - được ví như tấm “hộ chiếu số” giúp nông sản Quảng Trị đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc khi vươn ra thị trường quốc tế.

Đặc biệt, bên cạnh việc đưa gần 300 sản phẩm OCOP lên các sàn thương mại điện tử, ngành đã đưa vào vận hành gian hàng trưng bày sản phẩm OCOP trên không gian thực tế ảo 3D có ứng dụng trí tuệ nhân tạo thuyết minh, tại địa chỉ gianhangocopqb.com. Người tiêu dùng ở bất cứ đâu, chỉ cần một thiết bị có kết nối internet, có thể “dạo bước” tham quan gian hàng, được AI giới thiệu sản phẩm như đang ở ngoài đời thực - một bước tiến xa hơn việc chỉ đăng ảnh, thông tin sản phẩm như trước đây.

55 mã số vùng trồng - Nền tảng quản lý nông sản chủ lực

Trên đồng ruộng, công nghệ số cũng đã “xuống tận gốc”: drone được ứng dụng trong gieo sạ, bón phân, phun thuốc bảo vệ thực vật trên diện tích hơn 42.000 ha, giúp nông dân tiết kiệm chi phí nhân công, vật tư và giảm tác động đến môi trường.

Nhìn thẳng vào những “điểm nghẽn”

Bên cạnh những kết quả tích cực, ngành nông nghiệp và môi trường thẳng thắn 5 điểm nghẽn cốt lõi đang cản trở hành trình “từ dữ liệu đến quyết định”: dữ liệu giữa các lĩnh vực còn phân mảnh, chưa liên thông đồng bộ do nguồn gốc hệ thống hạ tầng của hai tỉnh trước khi sáp nhập; hạ tầng số ở tuyến cơ sở, nhất là vùng sâu, vùng xa, còn yếu; kinh tế số nông nghiệp mới chỉ lan tỏa ở nhóm dẫn đầu khi tỷ lệ hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao mới đạt 14,9%; nhân lực chuyên trách công nghệ thông tin còn thiếu và mỏng; và tỷ lệ thanh toán trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia mới đạt 46%, chưa đạt mục tiêu 70% đề ra.

Từng điểm nghẽn đều được gắn với giải pháp và mốc thời gian cụ thể - từ việc xử lý dứt điểm vướng mắc đường truyền của cơ sở dữ liệu môi trường ngay trong năm 2026, thí điểm thuê dịch vụ điện toán đám mây, AI, GIS thay vì đầu tư hạ tầng riêng lẻ cho tuyến cơ sở, đến việc đặt mục tiêu đến năm 2030 có trên 50% hợp tác xã nông nghiệp sử dụng nền tảng số trong quản trị, kinh doanh.

Quản trị bằng dữ liệu - động lực cho chặng đường mới

Một năm sau khi Nghị quyết 57-NQ/TW đi vào cuộc sống, ngành Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị đã chứng minh dữ liệu không còn là những con số nằm im trong báo cáo, mà đã trở thành công cụ quản trị theo thời gian thực và kênh dẫn giá trị kinh tế thực sự cho nông sản địa phương. Vị trí dẫn đầu cả nước về hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai là minh chứng cụ thể cho quyết tâm ấy.

Tuy nhiên, như chính đại diện ngành nhìn nhận, hành trình “từ dữ liệu đến quyết định chính xác” sẽ chỉ thực sự trọn vẹn khi 5 điểm nghẽn nêu trên được tháo gỡ đồng bộ - không phải bằng khẩu hiệu, mà bằng lộ trình cụ thể, có mốc thời gian, có phân công trách nhiệm rõ ràng. Đó cũng là tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm” mà Nghị quyết 57-NQ/TW đặt ra ngay từ những ngày đầu triển khai - và là hành trang để nông nghiệp Quảng Trị bước vào chặng đường quản trị số tiếp theo./.

Thanh Nga- Phòng KHCN và CĐS