Hiện nay, cây hồ tiêu đang ở giai đoạn ra hoa đậu quả - giai đoạn then chốt quyết định trực tiếp đến năng suất và chất lượng mùa vụ. Vào giai đoạn này, cây tiêu cần tập trung tối đa dinh dưỡng để đẩy mạnh quá trình quang hợp và trao đổi chất. Quá trình ra buồng hoa, thụ phấn, thụ tinh, đậu quả có mối quan hệ chặt chẽ với tác động của yếu tố khí hậu, thời tiết và kỹ thuật chăm sóc. Đáng lưu ý, khả năng tự phục hồi của cây tiêu trong giai đoạn này rất hạn chế, nếu bị ảnh hưởng thì gần như không thể tự bù đắp được. Bên cạnh đó, điều kiện thời tiết đang chuẩn bị bước vào mùa mưa, là mùa cây tiêu dễ bị các loại sâu bệnh hại nguy hiểm tấn công. Trước thực tế đó, việc chủ động chăm sóc, cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, đồng thời phòng trừ sâu bệnh kịp thời, đúng kỹ thuật là điều hết sức cần thiết để đảm bảo vườn tiêu sinh trưởng và phát triển tốt, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phát triển quả.

Để quá trình ra hoa - đậu quả diễn ra thuận lợi, bà con cần chú ý đảm bảo các điều kiện canh tác phù hợp. Cụ thể, nhiệt độ thích hợp cho quá trình ra hoa đậu quả từ 25 - 30⁰C, độ ẩm từ 70-85% và cần có chế độ tưới nước hợp lý, tránh để đất quá khô hoặc úng nước. Bên cạnh đó, việc bón phân cân đối là hết sức cần thiết. Đặc biệt, cần tăng cường các nguyên tố như lân, bo, kẽm và canxi, ... những dưỡng chất quan trọng giúp thúc đẩy quá trình phân hóa mầm hoa, hỗ trợ ra hoa đồng loạt, tăng tỷ lệ đậu quả và hạn chế hiện tượng rụng hoa, quả non.

Việc chăm sóc đúng kỹ thuật trong giai đoạn ra hoa – đậu quả không chỉ giúp cây tiêu sinh trưởng khỏe mạnh, cho năng suất và chất lượng cao, mà còn góp phần quan trọng trong việc hạn chế tình trạng suy kiệt sau thu hoạch, từ đó giảm thiểu hiện tượng ra quả cách năm – một vấn đề nan giải đối với người trồng tiêu hiện nay.

Quản lý dinh dưỡng cho hồ tiêu

Sau khi thu hoạch, tùy vào điều kiện thời tiết và tình hình sinh trưởng của cây, cần xem xét việc tập trung bón phân cho hồ tiêu với liều lượng như sau:

 10-15kg phân hữu cơ hoai mục/gốc (nếu không có phân hữu cơ hoai mục có thể thay thế bằng 1-1,5kg phân hữu cơ vi sinh/gốc tiêu) +300-500g ure + 500-700g superlân + 250-260g kaliclorua/gốc tiêu. Chia lượng phân làm 3 lần bón:

+ Sau thu hoạch 5-10 ngày: 500-700g superlân +100g ure +80g kaliclorua

+ Đầu mùa mưa: 100g ure +90g kaliclorua

+ Cuối mùa mưa: 100g ure +80g kaliclorua

Ngoài ra, có thể bổ sung phân bón lá chứa vi lượng như Bo, Kẽm, Magie… để giúp cây ra hoa đều và tăng khả năng đậu trái.

Sau khi đậu quả, cây tiêu cần dinh dưỡng để nuôi quả và hạn chế rụng quả non. Trong thời gian này, lượng đạm nên giảm, tăng cường Kali để giúp quả phát triển tốt, vỏ hạt dày, tăng năng suất và chất lượng.

Phòng trừ sâu bệnh

Bước vào mùa mưa, ẩm độ đất và không khí cao là điều kiện thuận lợi để các đối tượng sâu bệnh hại phát sinh gây hại. Hai loại bệnh hại nguy hiểm trên cây hồ tiêu trong mùa mưa là bệnh chết nhanh do nấm Phytophthora spp. và bệnh chết chậm do tuyến trùng rễ Meloidogyne incognita kết hợp với các loại nấm có sẵn trong đất làm hư hỏng bộ rễ tiêu. Nấm Phytophthora có thể gây hại tất cả các bộ phận khí sinh trên cây tiêu, thân ngầm cây tiêu, chỗ tiếp xúc với mặt đất và cả bộ rễ tơ của tiêu.

Rệp sáp hại rễ là một trong những đối tượng gây hại phổ biến trên vườn tiêu, nếu không được phát hiện và xử lý sớm, rệp sáp có thể làm cây suy yếu dần, ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất. Việc phòng trừ các loại sâu bệnh hại có trong đất, sinh ra từ đất rất khó khăn vì nhiều khi phát hiện được thì đã trễ. Do vậy, để phòng trừ các loại dịch hại sinh ra từ đất như rệp sáp, tuyến trùng rễ và bệnh do Phytophthora, phải phòng trừ bằng các biện pháp kỹ thuật tổng hợp chứ không thể chỉ dựa vào thuốc hóa học.

Để phòng trừ các loại dịch hại này, cần tạo môi trường đất tốt để rễ tiêu phát triển khỏe mạnh, khống chế sự phát sinh, phát triển của các loại dịch hại này. Các biện pháp kỹ thuật tổng hợp để phòng trừ như sau:

- Tạo hệ thống thoát nước theo ô bàn cờ, độ sâu 40 - 50 cm (3 hàng ngang một rãnh, 3 hàng dọc 1 rãnh), nếu đất có độ dốc cao thì đào theo hình xương cá; đào rãnh thoát nước chính sâu trên 50 cm xung quanh vườn. Vào đầu mùa mưa những vườn nào có bồn giữ nước quanh gốc cần phải phá bỏ để chống đọng nước.

 - Tiến hành tỉa bớt cành của cây choái; cắt cành, dây lươn sát mặt đất để gốc tiêu thông thoáng, giảm độ ẩm, bón vôi hạn chế lây lan nguồn nấm bệnh từ đất lên.

- Duy trì môi trường thuận lợi cho sự phát triển của các vi sinh vật có ích: tăng cường bón phân hữu cơ, bón phân bón khoáng cân đối, hợp lý, hạn chế sử dụng hóa chất nông nghiệp.

- Sử dụng thường xuyên các chế phẩm sinh học hoặc chế phẩm có chứa vi sinh vật đối kháng để phòng trừ nấm bệnh, tuyến trùng trong đất như: Chế phẩm Trichoderma, Pseudomonas, các chế phẩm có chứa Metarhizium, ...

- Thường xuyên kiểm tra vườn để phát hiện sớm bệnh chết nhanh, thu gom tàn dư cây bị bệnh mang ra khỏi vườn rồi đốt tiêu hủy, xử lý đất tại các gốc tiêu bị bệnh bằng vôi bột.

- Đối với những vườn hồ tiêu bị nhiễm bệnh chết nhanh cần xử lý bằng các loại thuốc đặc hiệu có hoạt chất Phosphonate, Metalaxyl, Fosetyl Aluminium,... (như Agrifos-400, Ridomil Gold 68WP, Mataxyl 500WP, Aliette 800WG,...) bằng cách phun lên toàn bộ cây và tưới vào gốc với liều lượng theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

- Quản lý cỏ dại trong vườn tiêu một cách thông minh. Không nên thường xuyên làm cỏ trắng trong vườn tiêu, chỉ làm sạch cỏ trong gốc tiêu, giữ lại thảm cỏ hoặc trồng xen cây che phủ giữa 2 hàng tiêu, cắt ngắn thảm phủ để tạo thông thoáng vườn tiêu. 

- Sử dụng thuốc hóa học khi cần thiết. Dùng thuốc hóa học phải tuân theo nguyên tắc "4 đúng" và chỉ sử dụng các loại thuốc BVTV nằm trong danh mục được phép sử dụng.

Hoàng Thị Mỹ Na - Trạm TT&BVTV Gio Linh – Cam Lộ