Bước sang giai đoạn 2026-2030, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh và biến động thị trường ngày càng diễn biến phức tạp, tỉnh Quảng Trị xác định chuyển mạnh từ tư duy "hỗ trợ" sang "trao cơ hội phát triển", lấy người dân làm chủ thể của quá trình giảm nghèo; đồng thời gắn giảm nghèo với phát triển sinh kế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số và khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của từng địa phương.

Phát triển sinh kế - giải pháp trọng tâm của giảm nghèo bền vững

Những năm gần đây, thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, hàng nghìn hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo đã được hỗ trợ phát triển sản xuất, chuyển giao khoa học kỹ thuật, đào tạo nghề, tạo việc làm và tiếp cận các nguồn lực phát triển.

Điểm nổi bật là phương thức hỗ trợ đã có nhiều đổi mới. Thay vì hỗ trợ mang tính trợ cấp đơn thuần, các dự án tập trung xây dựng mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện từng địa phương; khuyến khích người dân tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã, liên kết với doanh nghiệp để hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, không chỉ tạo thêm thu nhập mà còn từng bước thay đổi tư duy sản xuất, nâng cao năng lực quản lý kinh tế hộ và khả năng thích ứng với thị trường.

Năm 2025, toàn tỉnh đã nhân rộng thành công 35 mô hình hỗ trợ phát triển sinh kế cho khoảng 900 hộ dân; đồng thời triển khai 48 mô hình phát triển sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp, tạo việc làm và tăng thu nhập cho khoảng 1.450 hộ nghèo, hộ cận nghèo. Các mô hình được triển khai đa dạng trên nhiều lĩnh vực như trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản, ngành nghề nông thôn và sinh kế phi nông nghiệp.

Đặc biệt, nhiều mô hình đã từng bước chuyển từ mục tiêu tăng sản lượng sang nâng cao giá trị gia tăng, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Tiêu biểu như mô hình trồng bưởi da xanh và nuôi chồn hương tại xã Kim Điền; mô hình phát triển cây dược liệu kết hợp chế biến trà, cao dược liệu của Hợp tác xã sản xuất cây dược liệu sạch và kinh doanh nông nghiệp xã Cự Nẫm; các mô hình kinh tế rừng, nông nghiệp hữu cơ, chăn nuôi an toàn sinh học… Những mô hình này đang mở ra hướng phát triển mới cho khu vực nông thôn, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Mô hình phát triển cây dược liệu kết hợp chế biến trà, cao dược liệu của Hợp tác xã sản xuất cây dược liệu sạch và kinh doanh nông nghiệp xã Cự Nẫm-xã Bố Trạch, tỉnh Quảng Trị

Sinh kế xanh – hướng đi tất yếu trong giai đoạn mới

Thực tế cho thấy, sản xuất nông nghiệp hiện nay không chỉ đối mặt với thiên tai, dịch bệnh mà còn chịu tác động mạnh từ biến động giá cả và yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Điều đó đặt ra yêu cầu phải xây dựng các mô hình sinh kế có khả năng chống chịu tốt hơn, sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và phát triển theo hướng bền vững.

Chính vì vậy, Quảng Trị xác định phát triển sinh kế xanh là một trong những định hướng trọng tâm của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026-2030.

Sinh kế xanh không chỉ hướng đến mục tiêu tăng thu nhập mà còn góp phần bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng tiết kiệm tài nguyên, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế tuần hoàn. Đây cũng là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, nhất là trong điều kiện chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026–2030 được điều chỉnh theo hướng nâng cao mức thu nhập và bổ sung các chỉ số phản ánh chất lượng sống, khả năng tiếp cận dịch vụ số, môi trường và xử lý rác thải.

Phát huy lợi thế địa phương, nâng cao giá trị sản phẩm

Định hướng của tỉnh trong thời gian tới là tập trung phát triển các mô hình sinh kế dựa trên lợi thế đặc thù của từng vùng, từng địa phương.

Đối với khu vực miền núi, ưu tiên phát triển kinh tế rừng, trồng dược liệu dưới tán rừng, chăn nuôi bản địa, du lịch cộng đồng và khai thác lâm sản ngoài gỗ. Đối với vùng đồng bằng và ven biển, khuyến khích phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, nuôi trồng thủy sản bền vững, sản phẩm OCOP, ngành nghề nông thôn và các mô hình chế biến nông sản gắn với thị trường.

Cùng với đó, tỉnh sẽ tiếp tục thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã, tăng cường liên kết với doanh nghiệp để hình thành chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quảng bá và tiêu thụ nông sản.

Mô hình nuôi chồn hương - xã Kim Điền, tỉnh Quảng Trị

Người dân là trung tâm của quá trình phát triển

Một trong những điểm mới của công tác giảm nghèo giai đoạn 2026-2030 là chuyển mạnh từ hỗ trợ trực tiếp sang nâng cao năng lực cho người dân.

Bên cạnh nguồn lực đầu tư của Nhà nước, các chương trình sẽ chú trọng đào tạo nghề, tập huấn kỹ thuật, tư vấn khởi nghiệp, hỗ trợ tiếp cận tín dụng, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao kỹ năng quản lý sản xuất cho người dân. Qua đó, tạo điều kiện để các hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo chủ động phát triển kinh tế, từng bước vươn lên thoát nghèo bằng chính nội lực của mình.

Đồng thời, việc triển khai các dự án sẽ gắn chặt với nhu cầu thực tiễn của địa phương, phù hợp điều kiện tự nhiên, tập quán sản xuất và khả năng tham gia của người dân; bảo đảm hiệu quả đầu tư, tránh dàn trải, nâng cao tính bền vững sau khi kết thúc hỗ trợ.

Hướng tới mục tiêu giảm nghèo đa chiều, bao trùm và bền vững

Nhờ triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế, đào tạo nghề, giải quyết việc làm và đầu tư hạ tầng thiết yếu, đến cuối năm 2025, tỷ lệ nghèo đa chiều của tỉnh giảm còn 7,57%; tỷ lệ hộ nghèo còn 3,89%, bình quân giảm 1,04%/năm. Riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 31,33%, bình quân giảm 7,74%/năm, vượt mục tiêu đề ra.

Những kết quả đạt được là tiền đề quan trọng để Quảng Trị tiếp tục triển khai hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026-2030.

Trong thời gian tới, ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, địa phương đẩy mạnh phát triển các mô hình sinh kế xanh, kinh tế tuần hoàn, liên kết chuỗi giá trị; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số; huy động sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và cộng đồng trong phát triển sản xuất.

Với định hướng lấy người dân làm trung tâm, lấy phát triển sản xuất làm nền tảng và lấy sinh kế xanh làm động lực, Quảng Trị hướng tới mục tiêu giảm nghèo đa chiều, bao trùm và bền vững, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, xây dựng nông thôn phát triển hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong giai đoạn mới.

Bích Đào – Mỹ Hạnh -Chi cục Kinh tế hợp tác và Quản lý chất lượng