Tại thôn Lễ Môn xã Phong Bình huyện Gio Linh với truyền thống trồng dưa hấu trên đất đồi nhiều năm, qua quá trình sản xuất lúa 2 vụ Đông Xuân và Hè Thu, vụ Đông Xuân điều kiện nước tưới đầy đủ, thời tiết khí hậu khá thuận lợi nên năng suất lúa đảm bảo từ 55-60 tạ/ha, tuy nhiên vụ Hè Thu thiếu nước tưới, thời tiết nắng nóng và khô hạn nên năng suất lúa chỉ đạt từ 45-50 tạ/ha, với giá lúa từ 6000-7000 đồng/1kg, 1 sào lúa bà con chỉ thu được 1.300 ngàn đến 1.700 ngàn đồng/sào. Những năm gần đây, được sự hỗ trợ xây dựng mô hình trồng dưa hấu vụ Hè Thu trên đất lúa thiếu nước, bà con thôn Lễ Môn đã mạnh dạn chuyển đổi từ sản xuất lúa 2 vụ sang 1 vụ lúa Đông Xuân và 1 vụ dưa hấu Hè Thu đã mang lại hiệu quả kinh tế cao, với năng suất 800-1000kg/sào 500m2. Giá bán dao động từ 8.000 – 10.000 đồng/1 kg, doanh thu của bà con từ 6,4 triệu đến 10 triệu/1 sào 500m2 trừ chi phí người dân lãi ròng khoảng 4triệu - 8 triệu đồng/sào, cao hơn rất nhiều lần so với sản xuất lúa.

Ảnh: Chi cục Trồng trọt và BVTV thăm ruộng dưa người dân Lễ Môn

Vụ Hè Thu 2023, được dự báo là một vụ mùa nắng nóng, khô hạn, lượng mưa xấp xỉ dưới trung bình nhiều năm, nguy cơ thiếu nước tưới cho cây lúa vụ Hè Thu rất cao, vì vậy việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng trong vụ Hè Thu là hợp lý và đem lại hiệu quả cao cho bà con nông dân gấp nhiều lần trồng lúa. Thôn Lễ Môn tiếp tục trồng dưa hấu trên đất lúa thiếu nước với diện tích khoảng 60ha, hiện nay bà con đang khẩn trương làm đất và gieo hạt cho kịp thời vụ.

Trạm Trồng trọt và BVTV huyện Gio Linh đã đồng hành, hỗ trợ bà con trong công tác chăm sóc và phòng trừ dịch hại, thường xuyên thăm đồng, sẵn sàng tổ chức tập huấn, hướng dẫn chăm sóc và phòng trừ dịch hại. Hỗ trợ bà con trong việc sản xuất đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, đảm bảo chất lượng và hỗ trợ quảng bá sản phẩm dưa hấu Lễ Môn.

Các giống dưa hấu bà con sử dụng phổ biến như  Hắc Mỹ Nhân F1, giống lai F1 Thiên Vũ của Hai mũi tên đỏ… phù hợp với điều kiện canh tác của bà con nông dân, quả tròn đẹp và chất lượng cao được thị trường ưa chuộng.

Tuy nhiên trong quá trình sản xuất dưa hấu trên đất lúa thiếu nước tại thôn Lễ Môn còn có một số vấn đề như: Chưa quy hoạch vùng trồng dưa hấu trong vụ Hè Thu nên vẫn còn xen kẽ giữa ruộng lúa và ruộng dưa gây khó khăn trong việc tưới và tiêu úng. Quy trình, khả năng đầu tư của các hộ không đồng đều nhau nên năng suất, chất lượng chưa đồng đều. Sản phẩm dưa hấu chưa được chứng nhận sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP vì vậy thị trường tiêu thụ chưa ổn định.

Trong thời gian tới, để quả dưa hấu Lễ Môn được sản xuất và tiêu thụ thuận lợi cần thực hiện một số giải pháp như: Cần có quy hoạch vùng sản xuất dưa hấu vụ hè thu tách biệt với vùng sản xuất lúa, có hệ thống tưới phù hợp, nhưng đảm bảo tiêu nước khi có mưa lớn xảy ra.

Lễ môn đã có Tổ hợp tác xản xuất nông nghiệp, cần phát huy hơn nữa vai trò của THT để hỗ trợ bà con nông dân tiếp cận với chính sách hỗ trợ của nhà nước.

Cần sản xuất dưa hấu theo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm hoặc VietGAP để mở rộng thị trường tiêu thụ cho bà con nông dân./.

                                    Bài và ảnh: Võ Thị Tuyết Trinh - Trưởng trạm Trồng trọt và BVTV Gio Linh