Giới thiệu kết quả dự án “Khắc phục trở ngại nhằm tăng cường hiệu quả quản lý các khu bảo tồn ở Việt Nam”

Post date: 21/12/2015

Font size : A- A A+

 

Từ năm 2010 đến 2015, Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) xây dựng và thực hiện dự án “Khắc phục trở ngại nhằm tăng cường hiệu quả quản lý các khu bảo tồn ở Việt Nam” (Dự án PA).
Trong đó, Tổng cục Lâm nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn là cơ quan đồng thực hiện. Các cụm khu bảo tồn là các điểm trình diễn của dự án gồm các vườn quốc gia (VQG) Bidoup - Núi Bà và Chư Yang Sin, VQG Cát Bà và Bái Tử Long, VQG Xuân Thuỷ và khu bảo tồn thiên nhiên Tiền Hải. Dự án được thực hiện trong giai đoạn 2011 - 2015 với mục tiêu tổng thể là “đảm bảo tài chính bền vững cho khu bảo tồn nhằm bảo tồn đa dạng sinh học có tầm quan trọng toàn cầu”.
Mục tiêu của dự án phù hợp với Kế hoạch hành động quốc gia về Đa dạng sinh học đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 nhằm thực hiện Công ước Đa dạng sinh học và Nghị định thư Cartagena về An toàn sinh học cũng như Chiến lược quản lý hệ thống khu bảo tồn thiên nhiên Việt Nam đến năm 2010.Trong đó công tác đảm bảo tài chính bền vững cho đa dạng sinh học đều được xác địnhlà vấn đề quan trọng nhằm quản lý hiệu quả các khu bảo tồn ở Việt Nam.
Theo đó, để đạt được mục tiêu tổng thể của dự án, việc đầu tiên là cần xác định các trở ngại chính đối với việc quản lý hiệu quả khu bảo tồn. Theo phân tích của dự án, các trở ngại này được chia thành 04 nhóm: (1) Thiếu khung chính sách và pháp lý hoàn chỉnh và thống nhất hỗ trợ cung cấp tài chính bền vững cho các khu bảo tồn; (2) Thiếu các quy định rõ ràng về chức năng, quyền hạn, thể chế cũng như quy trình quản lý tài chính cho các khu bảo tồn; (3) Thiếu kiến thức về các phương án tài chính bền vững và (4) Thiếu thông tin cũng như cơ chế chia sẻ thông tin về hiện trạng đa dạng sinh học và khu bảo tồn. 
Trong 5 năm triển khai thực hiện, dự án đã đạt được 1 số kết quả chính như sau:
Về mặt chính sách, văn bản
Dự án đã hỗ trợ việc xây dựng Thông tư liên tịch số 160/2014/TTLT-BTC-BTNMT hướng dẫn quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước thực hiện các nhiệm vụ, dự án theo Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030; Hướng dẫn xây dựng quy hoạch đa dạng sinh học cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, được Tổng cục Môi trường phê duyệt tại Công văn số 655/TCMT-BTDSH ngày 04 tháng 5 năm 2013 và gửi đến 63 tỉnh, thành phố để thực hiện; hỗ trợ UBND tỉnh Cao Bằng, Sở TNMT tỉnh Cao Bằng thực hiện quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học tỉnh Cao Bằng theo hướng dẫn. Quy hoạch ĐDSH tỉnh Cao Bằng đã được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 2223/QĐ-UBND ngày 30 tháng 12 năm 2014. Ngoài ra, dự án đã giúp bước đầu rà soát các văn bản pháp luật về đa dạng sinh học, rà soát những điểm cần chỉnh sửa, bổ sung của Luật Đa dạng sinh học. Bên cạnh đó, các kết quả nghiên cứu đã được đưa ra giới thiệu, thảo luận tại các cuộc họp, hội thảo với các đại biểu quốc hội, các bộ ngành liên quan cũng như với một số khu bảo tồn.
Về mặt năng lực, thể chế
Dự án đã hỗ trợ xây dựng và ký kết Chương trình phối hợp công tác giữa Tổng cục Môi trường và Tổng cục Lâm nghiệp trong lĩnh vực bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học.
Đối với các hoạt động đào tạo, 2 Hợp phần Dự án tại Bộ Tài nguyên và Môi trường và Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã tổ chức được 35 khoá đào tạo trực tiếp cho tổng số hơn 850 lượt học viên. Ngoài ra, để đảm bảo tính bền vững của hoạt động đào tạo, 05 khoá đào tạo TOT đã được tổ chức.Bên cạnh đó, dự án Hợp phần Bộ NNPTNT đã giúp tham vấn các bên liên quan nghiên cứu, xây dựng dự thảo Thông tư ban hành tiêu chuẩn chuyên môn nghiệp vụ với công chức, viên chức chuyên ngành bảo tồn nhằm đề xuất thay đổi, sắp xếp lại các chế độ về bậc ngạch lương, phụ cấp cho các cán bộ bảo tồn đang làm việc tại các khu bảo tồn.
Về mặt thí điểm cơ chế tài chính tại khu bảo tồn
Một cơ chế tài chính hiệu quả làm tăng nguồn thu cho khu bảo tồn là một nhân tố quan trọng tác động tới hoạt động quản lý bảo tồn đa dạng sinh học. Hiện nay, rất nhiều khu bảo tồn ở Việt Nam có nguồn thu dựa hoàn toàn vào ngân sách nhà nước cấp, chỉ một số các khu bảo tồn nhận được nguồn tài trợ từ các nhà tài trợ, các tổ chức quốc tế. Do đó, một nhu cầu thực tế đặt ra là cần tìm các nguồn tài chính mới bổ sung cho các nguồn tài chính hiện có ở các khu bảo tồn. Do đó, trong khuôn khổ dự án PA, một kế hoạch quản lý và tài chính bền vững cùng các cơ chế tài chính nhằm tăng nguồn thu cũng như các cơ sở pháp lý tạo điều kiện để ban quản lý các khu bảo tồn quản lý và sử dụng nguồn thu được nghiên cứu, áp dụng thí điểm tại các vườn quốc gia Bidoup - Núi Bà, Cát Bà và Xuân Thuỷ; kinh nghiệm được chia sẻ, nghiên cứu áp dụng tại các vườn quốc gia Chư Yang Sin, Bái Tử Long, khu bảo tồn thiên nhiên Tiền Hải và nhiều khu bảo tồn khác.
Tại vườn quốc gia (VQG) Cát Bà
Nhằm tăng nguồn thu cho VQG Cát Bà, dự án PA đã hỗ trợ ban quản lý vườn xây dựng đề án điều chỉnh phí tham quan và đề án cho thuê dịch vụ môi trường phát triển du lịch tại vườn quốc gia. Đề án điều chỉnh phí tham quan đã được UBND thành phố Hải Phòng phê duyệt tại Quyết định số 1780/2014/QĐ-UBND ngày 15 tháng 8 năm 2014, theo đó, phí tham quan tại VQG Cát Bà tăng từ 20.000 đồng lên 40.000 đồng/tuyến. Ước tính, tổng kinh phí thu được khi áp dụng mức phí tham quan mới sẽ tăng thêm 1,2 tỷ đồng/năm.
Ngoài ra, dự án còn hỗ trợ VQG Cát Bà giới thiệu, mở rộng hoạt động du lịch nhằm tăng nguồn thu thông qua việc hoàn thiện các tuyến du lịch mang tính độc đáo tại VQG; thiết kế các điểm hướng dẫn, diễn giải trên các tuyến du lịch sinh thái rừng và biển tại VQG; xây dựng nội dung tờ rơi quảng bá tiềm năng và mời thuê dịch vụ môi trường VQG Cát Bà; xây dựng Hướng dẫn về du lịch sinh thái và tờ rơi về du lịch sinh thái Vườn quốc gia Cát Bà; xây dựng băng video/phim giới thịêu về vườn và du lịch sinh thái bằng tiếng Việt và phụ đề tiếng Anh; nâng cấp trang web của vườn để tăng cường giới thiệu, quảng bá du lịch.
Tại VQG Bidoup - Núi Bà
VQG Bidoup - Núi Bà là một trong những địa điểm triển khai chương trình chi trả dịch vụ môi trường rừng, tuy nhiên, phần diện tích rừng do vườn quản lý chưa nhận được phí chi trả dịch vụ, do đó, dự án hỗ trợ Ban quản lý VQG xây dựng Đề án tăng nguồn thu và sử dụng nguồn thu từ một số dịch vụ hệ sinh thái trình UBDN tỉnh phê duyệt. Tháng 11 năm 2014, tại Quyết định số 2393/QĐ-UBND, UBND tỉnh Lâm Đồng đã cho phép VQG Bidoup - Núi Bà có thêm nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng; phí tham quan; thu từ các tổ chức, cá nhân thuê đất, thuê rừng; thu từ các hoạt động nghiên cứu khoa học; các hoạt động dịch vụ sinh thái. Ước tính, khi đi vào triển khai Quyết định này, nguồn thu của vườn sẽ tăng khoảng 3 tỷ đồng/năm. Bên cạnh đó, để đảm bảo tính bền vững của việc triển khai Quyết định, dự án còn hỗ trợ cho vườn một số các hoạt động kỹ thuật như xây dựng kế hoạch quản lý, kinh doanh; Kế hoạch và quy chế tuần tra rừng; tờ rơi giới thiệu đa dạng sinh học Vườn, các tuyến, điểm du lịch và dịch vụ du lịch; Hội nghị doanh nghiệp du lịch và tiếp thị DLST cho VQG Bidoup Núi Bà được triển khai thành công với sự tham gia của 82 đại biểu trong và ngoài tỉnh tham dự.
Tại VQG Xuân Thuỷ
Dự án hỗ trợ VQG Xuân Thuỷ tăng nguồn thu và chia sẻ nguồn thu từ hoạt động cho thuê mặt nước để nuôi ngao quảng canh. UBND tỉnh Nam Định đã phê duyệt Đề án thí điểm đồng quản lý khu nuôi ngao quảng canh bền vững tại phân khu phục hồi sinh thái Cồn Lu tại Quyết định số 119/QĐ-UBND ngày 23 tháng 1 năm 2015. 
Một việc quan trọng là phải cân bằng giữa bảo tồn và phát triển, do đó, dự án hỗ trợ vườn đánh giá chi tiết về hiện trạng điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của khu vực dự kiến nuôi ngao. Đồng thời làm cơ sở để lập quy hoạch vùng nuôi ngao ổn định, đảm bảo hài hoà mục tiêu phát triển kinh tế và mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học. Ngoài ra, các hướng dẫn kỹ thuật cũng được xây dựng như hướng dẫn nuôi ngao bền vững; hướng dẫn theo dõi, giám sát mô hình và môi trường; hướng dẫn sử dụng khôn khéo đất ngập nước nhằm nâng cao nhận thức và bổ sung kiến thức, kỹ thuật cho cộng đồng.
Kết quả của dự án nói chung cũng như tại các điểm trình diễn nói riêng đã được báo cáo cho Ban chỉ đạo và chia sẻ cho các vườn quốc gia, khu bảo tồn nhằm phổ biến các kết quả của dự án; chia sẻ các bước xây dựng, trình phê duyệt và thực hiện các Đề án nhằm tăng nguồn thu tại các điểm trình diễn để các khu bảo tồn có thể tham khảo, áp dụng trong thực tiễn.
Về thông tin, báo cáo, nâng cao nhận thức
Dự án hỗ trợ xây dựng hướng dẫn quan trắc đa dạng sinh học, hướng dẫn lập báo cáo hiện trạng đa dạng sinh học khu bảo tồn, thí điểm các hướng dẫn này tại VQG Xuân Thuỷ; đề xuất dự thảo cơ chế chia sẻ thông tin về đa dạng sinh học giữa khu bảo tồn, các Sở Tài nguyên và môi trường và các bộ ngành liên quan.
Một vấn đề quan trọng nhằm bảo tồn đa dạng sinh học hiệu quả đó là nâng cao nhận thức cho cộng đồng và huy động sự tham gia, hỗ trợ của họ. Dự án đã xây dựng chương trình nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của đa dạng sinh học và sử dụng bền vững tài nguyên đa dạng sinh học nói chung và triển khai thí điểm việc đánh giá nhận thức và tiến hành nâng cao nhận thức tại 2 vườn quốc gia Bidoup - Núi Bà và Xuân Thuỷ trong năm 2015. Đối tượng chính của chương trình là học sinh phổ thông, cộng đồng dân cư có cuộc sống phụ thuộc vào tài nguyên tại các khu bảo tồn.
Ngoài ra, trong các năm 2013, 2015, dự án đã hỗ trợ tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày Quốc tế về đa dạng sinh học (22/5) cùng các sự kiện liên quan nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng như tổ chức các cuộc thi ảnh, sáng tác logo về đa dạng sinh học; toạ đàm với sinh viên về tài chính cho đa dạng sinh học, triển lãm ảnh, toạ đàm về liên kết trong bảo tồn đa dạng sinh học, vinh danh tổ chức đóng góp cho sự nghiệp bảo tồn đa dạng sinh học,…
 
                                                     
 
                                                                                                                                                                                                                                      Nguồn: http://vea.gov.vn/
 

 

More

 

Thống kê truy cập

Số lượng và lượt người truy cập

  • Online 6

  • Hôm nay 5723

  • Tổng 10.551.203