Đa dạng hình thức

Đổi đất lấy công trình hạ tầng theo hình thức BT, BOT là cách mà nhiều tỉnh thành trong cả nước đang triển khai để huy động nguồn lực từ đất đai để đầu tư cơ sở hạ tầng. Cách làm này đang mang lại hiệu quả thiết thực, giúp nhiều địa phương gỡ khó trong điều kiện hạn hẹp ngân sách và có nhiều tiềm năng về đất đai.

Đơn cử như vừa mới đây TP. HCM đã quyết định đổi đất lấy 3 công trình chống ngập. Theo đó, TP Hồ Chí Minh đã sử dụng ba khu đất nằm ở Quận 7 và Quận 9 để thanh toán hợp đồng BT (Xây dựng – Chuyển giao) dự án giải quyết ngập do triều cường. 3 khu đất này có tổng diện tích gần 79.000 m2, bao gồm lô C8A Khu A thuộc Khu đô thị mới Nam thành phố, phường Tân Phú, Quận 7; khu đất Trung tâm hạt nhân tại phường Phước Long B, Quận 9 và khu đất tại số 232 đường Đỗ Xuân Hợp, phường Phước Long A, Quận 9. Đây được xem là lựa chọn thông minh để huy động vốn giải quyết tình trạng ngập úng đang diễn biến ngày càng phức tạp ở Thành phố này.

Nhiều năm nay, Đà Nẵng cũng là một trong những thành phố khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai thông qua hình thức đổi đất lấy hạ tầng. Cách làm này đã giúp Đà Nẵng tận dụng lợi thế về đất đai để nhanh chóng hoàn thiện cơ sở hạ tầng trong tiến trình đô thị hóa.

Cả các chuyên gia trong lĩnh vực đất đai và kinh tế đều nhận định, trong những năm gần đây, hình thức thực hiện khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai ở nước ta ngày càng đa dạng, phù hợp hơn với cơ chế thị trường. Trong đó, tạo quỹ đất, tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất là những hình thức rất mới và mang lại hiệu quả. Các chính sách trên không chỉ góp phần huy động được nguồn thu tài chính hiệu quả, phù hợp từ đất đai; mà còn từng bước hoàn thiện hệ thống pháp lý về quản lý tài chính đất đai.

Đặc biêt, sau hơn 1 năm thi hành Luật đất đai 2013, cơ chế quy định đã thể hiện quan điểm mở rộng việc sử dụng đất cho các đối tượng và nhà đầu tư, tạo điều kiện cho nhà đầu tư cả trong và ngoài nước tiếp cận đất đai dễ dàng để triển khai thực hiện các dự án đầu tư, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng đất trong thực hiện dự án đầu tư thông qua quy định các điều kiện về năng lực tài chính để đảm bảo việc sử dụng đất theo tiến độ của dự án đầu tư, ký quỹ sử dụng đất…

Những quy định về cơ chế tài chính đất đai liên quan trực tiếp trong giao đất, cho thuê đất, xác định giá đất, phát triển quỹ đất, đấu giá quyền sử dụng đất… đảm bảo sử dụng đất đúng kế hoạch sử dụng đất hàng năm. Đồng thời tăng cường sự chủ động của nhà nước trong việc điều tiết đất đai ra thị trường, nâng cao hiệu quả sử dụng đất; khai thác các nguồn thu từ đất đai theo cơ chế thị trường một cách hiệu quả, lâu dài và bền vững.

Hài hòa lợi ích

Cơ chế tài chính đất đai phù hợp và ngày càng hoàn thiện trên cơ sở đổi mới định giá đất, đấu giá đất, cho thuê đất có thu tiền sử dụng… góp phần tăng thu ngân sách từ đất đai. Nếu như năm 1999 tổng thu từ đất đai của cả nước đạt trên 3.700 tỷ đồng, năm 2005 thu khoảng 18 nghìn tỷ đồng, năm 2010 thu 54 nghìn tỷ thì bình quân mỗi năm trong giai đoạn 2011- 2015,  cả nước thu khoảng 60 nghìn tỷ đồng. Nguồn thu này chiếm khoảng 10-12% ngân sách nhà nước.

Dự báo trong giai đoạn 2016- 2020, tổng thu ngân sách nhà nước về đất đai đạt khoảng 350 nghìn tỷ đồng, bình quân mỗi năm đạt khoảng 70 nghìn tỷ đồng. Mục tiêu đặt ra là định giá đất theo nguyên tắc thị trường có sự điều tiết của nhà nước và chủ động điều tiết giá đất trên thị trường bằng quan hệ cung cầu.

Để thực hiện và hoàn thành các mục tiêu trên, Cục Kinh tế & Phát triển quỹ đất, Tổng cục Quản lý đất đai cho rằng: vấn đề mấu chốt là chủ động tạo lập quỹ đất theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Trong đó, đặc biệt chú ý những diện tích, vị trí đất thu hồi phụ cận các dự án giao thông, xây dựng, chỉnh trang đô thị để đấu giá quyền sử dụng đất vừa góp phần tăng thu ngân sách, phát huy nguồn lực từ đất đai. Cùng với tích cực thu hồi đất do vi phạm và tiến hành giao đất, cho thuê đất thông qua hình thức đấu giá...

Cục Kinh tế & Phát triển quỹ đất cũng đề xuất, các Bộ ngành theo chức năng nhiệm vụ đã được Chính phủ giao, tiếp tục hoàn hiện cơ chế, chính sách để tạo lập và phát triển quỹ đất. Sớm xây dựng cơ sở dữ liệu về giá đất trong cơ sở dữ liệu đất đai nhằm cung cấp thông tin cho người dân và doanh nghiệp.