Cây lạc là cây trồng chủ lực, đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu sản xuất và tạo nguồn thu nhập chính cho người nông dân tại xã Ba Lòng, tỉnh Quảng Trị. Vụ Đông Xuân 2025-2026, toàn xã đã gieo trồng 420 ha lạc, đến thời điểm hiện tại, cây đang giai đoạn từ phân cành đến ra hoa, đây là giai đoạn quyết định đến quá trình hình thành số hoa hữu hiệu và số quả sau này.

Qua công tác điều tra đồng ruộng cho thấy, sâu cuốn lá lạc đang phát sinh và gây hại trên diện tích khoảng 50 ha, trong đó có hơn 03 ha bị hại ở mức độ nặng, mật độ sâu phổ biến cao, cá biệt có nơi lên đến 50 con/m². Sâu non tập trung gây hại trên lá non và ngọn, cuốn lá và ăn biểu bì, khiến lá xơ xác, bạc trắng cục bộ.

Với mật độ và mức độ gây hại như hiện tại, nếu không triển khai biện pháp phòng trừ kịp thời, đúng kỹ thuật thì nguy cơ bùng phát thành dịch trên diện rộng là rất cao. Điều này sẽ làm ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh trưởng phát triển và năng suất lạc cuối vụ.

Hình ảnh sâu cuốn lá 

Sâu cuốn lá lạc là dịch hại nguy hiểm trên cây lạc, thường xuất hiện ở vùng Bắc Trung Bộ. Sâu nhả tơ cuốn lá ăn phần thịt lá, gây hại nghiêm trọng, làm giảm năng suất.

Sâu cuốn lá lạc có tên khoa học là Archips asiaticus, thuộc Bộ cánh vảy (Lepidoptera), Họ ngài cuốn lá (Tortricidae)

Sâu cuốn lá lạc thuộc nhóm côn trùng biến thái hoàn toàn, vòng đời gồm 4 pha phát dục: trứng, sâu non, nhộng và trưởng thành.

- Trưởng thành: Là một loại ngài tương đối nhỏ, kích thước trung bình đạt 8,4 mm; sải cánh rộng 19,3 mm. Râu đầu hình sợi chỉ. Lúc đậu cánh xếp hình mái nhà. Đôi cánh trước có góc đỉnh hơi vuông. Mép trước của đôi cánh trước hơi lõm xuống ở vị trí 3/4 tính từ gốc cánh, và cũng tại đó có một vân hình bán nguyệt màu nâu. Mép ngoài cánh trước hình lượn sóng, có viền lông tơ màu nâu đậm. Mặt trên của đôi cánh trước có những vệt vân nâu, trắng xen kẽ trông loang lổ. Tấm lưng ngực trước và ngực giữa màu nâu cùng với màu của đầu. Đôi cánh sau và bụng có màu vàng rơm.

- Trứng: Trứng được đẻ thành ổ, bề mặt ổ trứng được phủ một lớp keo trong suốt. Số lượng trứng mỗi ổ dao động từ 23 - 101 quả. Quả trứng có hình cầu, khi mới đẻ có màu vàng nhạt, sắp nở chuyển sang màu vàng sẫm.

- Sâu non: Có 5 tuổi, trải qua 4 lần lột xác. Sâu non tuổi 1 rất linh hoạt, chiều dài dao động từ 1,64 – 2,05 mm, thân có màu vàng nhạt, sắp lột xác màu vàng đậm hơn. Tuổi 2 có màu vàng xanh, kích thước dài khoảng 3,3 – 3,9 mm. Tuổi 3 có màu xanh lục hơi vàng, kích thước dài khoảng 7,3 – 9,4 mm. Tuổi 4 có màu xanh đậm, kích thước dài khoảng 15,3 – 17,5 mm. Tuổi 5 có màu xanh lục, cuối tuổi chuyển sang màu vàng xanh, cơ thể dài khoảng 18,6 - 23,2 mm.

- Nhộng: Khi mới hoá có màu xanh lá mạ ở phần bụng; mặt lưng các đốt bụng có màu cánh gián; ở giữa mặt lưng mỗi đốt bụng có một vân đen nằm ngang tạo thành một vệt đen chạy dọc thân. Kích thước nhộng dài trung bình 10,7mm; Mầm cánh kéo dài đến đốt bụng thứ 5

Triệu chứng gây hại của sâu cuốn lá lạc:

Hình ảnh triệu chứng Sâu cuốn lá hại Lạc

Để phòng trừ tốt sâu cuốn lá hại lạc, cần áp dụng các biện pháp tổng hợp sau:

- Biện pháp canh tác, kỹ thuật:

+ Vệ sinh đồng ruộng, cày ải phơi đất và làm đất kỹ hoặc nếu điều kiện có thể thì cho ruộng ngập nước 2 - 3 ngày để diệt nhộng, sâu non có trong đất.

+ Phát hiện sớm, ngắt bỏ ổ trứng hoặc tiêu diệt sâu non mới nở.

- Biện pháp sinh học:

+ Bảo tồn các loài thiên địch thường xuất hiện trên đồng ruộng như: Bọ rùa ăn thịt, bọ đuôi kìm, kiến vàng, bọ xít ăn thịt,…

+ Dùng sản phẩm có nguồn gốc thảo mộc, nấm, vi khuẩn để phun phòng.

- Biện pháp hóa học:

+ Khi mật độ cao từ 10 con/m², có thể sử dụng một số loại thuốc có hoạt chất như Abamectin (Abatin 5.4 EC, Silsau 10WP,…), Emamectin (Angun 5WG, Map Winner 5WG, Dylan 10 WG,...), Lufenuron ( Match 050 EC, …),… để phun trừ.

Chú ý khi sử dụng thuốc BVTV: Sử dụng thuốc theo nguyên tắc 4 đúng và khuyến cáo của nhà sản xuất./.

Ks. Phạm Văn Hoàng Trạm Trồng trọt và BVTV Hướng Hóa – Đakrông.