Trong tiến trình thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh, công tác giảm nghèo bền vững tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa nền tảng trong bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bao trùm. Đối với các địa phương còn nhiều khó khăn như Quảng Trị – nơi có tỷ lệ lớn dân cư sinh sống ở khu vực nông thôn, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và thường xuyên chịu tác động của thiên tai, biến đổi khí hậu – giảm nghèo không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là điều kiện tiên quyết để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực phát triển dài hạn.

Thực tiễn triển khai chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021–2025 cho thấy, việc chuyển từ tiếp cận nghèo đơn chiều sang đa chiều đã góp phần nhận diện đầy đủ hơn các thiếu hụt của người dân, qua đó nâng cao hiệu quả của hệ thống chính sách hỗ trợ. Sau 5 năm thực hiện, công tác giảm nghèo trên địa bàn tỉnh đạt được những kết quả rõ nét, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo giảm đáng kể:

Tỷ lệ nghèo đa chiều toàn tỉnh giảm 7,58%, tương ứng giảm 30.915 hộ nghèo và cận nghèo; bình quân mỗi năm giảm 1,52%, tương ứng 6.183 hộ. Trong đó, số hộ nghèo giảm 21.475 hộ, tỷ lệ giảm 5,18%, bình quân giảm 1,04%/năm, đạt và vượt chỉ tiêu giảm nghèo bình quân theo mục tiêu Chương trình MTQG; Bên cạnh đó các điều kiện tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản từng bước được cải thiện, nhất là các chiều thiếu hụt về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch, vệ sinh, thông tin ở khu vực nông thôn, miền núi góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân.

Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, khi yêu cầu phát triển không chỉ dừng lại ở bảo đảm mức sống tối thiểu mà chuyển sang nâng cao chất lượng sống, thích ứng với chuyển đổi số và phát triển xanh, việc tiếp tục hoàn thiện chuẩn nghèo đa chiều là yêu cầu tất yếu, mang tính chiến lược.

Ngày 30/12/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 351/2025/NĐ-CP quy định chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026–2030. Đây là dấu mốc quan trọng, tạo nền tảng thể chế cho việc đổi mới toàn diện công tác giảm nghèo theo hướng bền vững, gắn với các mục tiêu phát triển của ngành nông nghiệp và môi trường.

Theo quy định, năm 2026 là năm chuyển tiếp, tiếp tục áp dụng chuẩn nghèo giai đoạn 2021–2025 để rà soát, xác định đối tượng thụ hưởng, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai thống nhất chuẩn nghèo mới từ năm 2027. Cách tiếp cận này bảo đảm tính liên tục của chính sách, hạn chế tác động đột ngột đến đời sống người dân, nhất là ở khu vực nông thôn, miền núi.

Một trong những thay đổi quan trọng của chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026–2030 là việc nâng mạnh ngưỡng thu nhập. Mức thu nhập ở khu vực nông thôn tăng gần 47%, từ 1,5 triệu đồng/người/tháng lên 2,2 triệu đồng/người/tháng; ở khu vực đô thị tăng 40%, từ 2,0 triệu đồng lên 2,8 triệu đồng/người/tháng. Việc nâng chuẩn này thể hiện rõ định hướng chuyển từ bảo đảm “đủ sống” sang hướng tới “sống tốt”, phù hợp với mức sống ngày càng được cải thiện và yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Về các Chiều tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, giai đoạn mới tiếp tục duy trì 6 chiều dịch vụ xã hội cơ bản, gồm: việc làm; y tế; giáo dục; nhà ở; thông tin; nước sinh hoạt, vệ sinh và môi trường. Trong đó, các chiều việc làm, y tế, giáo dục và nhà ở cơ bản được kế thừa, bảo đảm tính ổn định của hệ thống tiêu chí, đồng thời phản ánh trực tiếp các nhu cầu thiết yếu gắn với sinh kế, sức khỏe, tri thức và điều kiện sống của người dân.

Chị Hồ Thị Xiêng, nhóm hộ thực hiện mô hình nông lâm kết hợp tại Thôn A La, xã La Lay

Điểm mới mang tính đột phá của chuẩn nghèo lần này tập trung ở hai chiều: thông tin và môi trường sống.

Ở chiều thông tin, chuẩn nghèo mới đã loại bỏ chỉ số tiếp cận phương tiện thông tin, chuyển sang đánh giá khả năng sử dụng dịch vụ Internet và các dịch vụ số cơ bản. Đây là sự thay đổi có tính bản chất, phản ánh bước chuyển từ “tiếp cận thông tin” sang “năng lực tham gia môi trường số”.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn, khả năng sử dụng Internet và dịch vụ số trở thành điều kiện quan trọng để người dân tiếp cận thông tin thị trường, ứng dụng khoa học công nghệ, tham gia thương mại điện tử và sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Việc bổ sung tiêu chí này cho thấy chuẩn nghèo đã tiếp cận sâu hơn đến năng lực phát triển của người dân, qua đó góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền.

Ở chiều nước sinh hoạt, vệ sinh và môi trường, bên cạnh các tiêu chí về nước sạch và công trình vệ sinh, chuẩn nghèo mới đã bổ sung chỉ số về xử lý rác thải. Đây là điểm mới có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh ô nhiễm môi trường nông thôn, đặc biệt là từ chất thải sinh hoạt và chất thải nông nghiệp, đang ngày càng gia tăng.

Việc đưa tiêu chí xử lý rác thải vào hệ thống đo lường không chỉ giúp đánh giá đầy đủ hơn điều kiện sống của người dân, mà còn tạo động lực thúc đẩy thay đổi hành vi, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, hướng tới xây dựng nông thôn xanh, sạch, bền vững. Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng để lồng ghép hiệu quả các chương trình giảm nghèo với xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế tuần hoàn.

Những điều chỉnh này cho thấy chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2027–2030 đã có bước phát triển về chất, chuyển từ đo lường thiếu hụt sang đánh giá toàn diện các điều kiện phát triển của con người trong bối cảnh mới.

Đối với tỉnh Quảng Trị, việc triển khai chuẩn nghèo mới đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, trong đó cần ưu tiên phát triển hạ tầng số nông thôn, nâng cao năng lực tiếp cận dịch vụ số cho người dân; đồng thời tăng cường đầu tư cho hạ tầng môi trường, nhất là hệ thống cấp nước sạch, vệ sinh và xử lý chất thải. Đây không chỉ là giải pháp giảm nghèo, mà còn là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng sống và phát triển bền vững.

Đồng chí Trần Đình Hiệp – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường - phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Tổng kết công tác năm 2025 triển khai nhiệm vụ công tác năm 2026

Có thể khẳng định, chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026–2030 không chỉ là công cụ đo lường, mà còn là định hướng chính sách quan trọng, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bao trùm, gắn với xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu và tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng sinh thái, hiện đại.

Việc triển khai hiệu quả chuẩn nghèo mới chính là một bước đi quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững trong giai đoạn tới.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị đề nghị các sở, ban, ngành, và chính quyền địa phương tập trung chỉ đạo, tổ chức thực hiện nghiêm túc công tác rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2026 theo chuẩn hiện hành; bảo đảm việc triển khai được đồng bộ, chính xác, đúng quy định. Đồng thời, chủ động chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết để triển khai hiệu quả chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026–2030 kể từ năm 2027.

                                         Nguyễn Vĩnh Nam - Chi cục Kinh tế hợp tác và Quản lý chất lượng