1. Diện tích rừng quản lý có địa hình chia cắt, khó tiếp cận cần thiết sử dụng UAV quản lý giám sát thi công công trình.

Ban Quản lý rừng phòng hộ lưu vực sông Thạch Hãn có diện tích rừng trải rộng trên các khu vực phía Tây địa bàn các xã Triệu Phong, Hải Lăng, Nam Hải Lăng và phường Quảng Trị. Diện tích rừng quản lý bảo vệ có địa hình đồi núi cao, độ dốc lớn và hệ thống giao thông bị chia cắt bởi khe suối đầu nguồn sông Thạch Hãn. Nhiều khu rừng nằm sâu trong nội địa, cô lập với hệ thống giao thông, việc tiếp cận hiện trường thi công bằng phương pháp truyền thống đòi hỏi nhiều thời gian, công sức, thậm chí tiềm ẩn rủi ro khi di chuyển trong mùa mưa bão. Trước đây, quá trình giám sát thi công các hạng mục lâm sinh như trồng rừng, nuôi dưỡng rừng, tu bổ và làm đường ranh cản lửa chủ yếu dựa vào việc đi bộ kiểm tra kết hợp GPS cầm tay.

Tuy nhiên, phương pháp truyền thống khó có thể bao quát toàn bộ diện các khoảnh, lô có diện tích lớn. Trong khi đó, yêu cầu quản lý ngày càng cao đòi hỏi phải có công cụ hỗ trợ để đánh giá tiến độ và chất lượng thi công một cách khách quan, chính xác, kịp thời.

Nắm bắt nhu cầu thực tế, Ban Quản lý rừng phòng hộ lưu vực sông Thạch Hãn đã mạnh dạn đầu tư và đưa phương tiện bay không người lái vào hoạt động từ những năm gần đây, bước đầu đã mang lại hiệu quả rõ rệt.

2. Phương tiện bay không người lái là công cụ hiện đại của quản lý rừng thời kỳ chuyển đổi số.

Phương tiện bay không người lái mà Ban Quản lý đang sử dụng là loại thiết bị có tích hợp hệ thống định vị GPS, camera kép độ phân giải cao và pin cho thời gian bay dài 45 phút. Với khả năng lập trình đường bay tự động, thiết bị có thể chụp toàn bộ diện tích thi công chỉ trong một thời gian ngắn, cho ra hình ảnh chi tiết khu vực thi công.

Các hình ảnh thu được được xử lý bằng phần mềm chuyên dụng để ghép thành bản đồ trực quan, cho phép đánh giá hiện trạng từ tổng thể đến chi tiết. Qua hình ảnh độ phân giải cao, tuyến đường ranh cản lửa hoặc khu vực cây rừng sinh trưởng đều được thể hiện rõ ràng.

3. Nâng cao chất lượng giám sát thi công lâm sinh.

Việc ứng dụng UAV vào giám sát thi công các công trình lâm sinh mang lại hàng loạt lợi ích thiết thực:

3.1. Kiểm tra tiến độ thi công nhanh chóng

Với trần bay cao 1000m, UAV có thể thu thập thông tin toàn bộ khu vực thi công, kể cả những vùng khó tiếp cận, từ hình ảnh thu thập sau xử lý bằng phần mềm chuyên dụng có thể đánh giá được:

- Mức độ hoàn thành từng lô trồng rừng

+ Mật độ cây, độ đồng đều của cây trồng.

+ Các vị trí thi công chưa đảm bảo khối lượng công trình.

Các lỗi kỹ thuật thi công được phát hiện kịp thời giúp đơn vị thi công điều chỉnh ngay trong giai đoạn đầu, hạn chế tình trạng khắc phục tốn kém khi bước vào công đoạn nghiệm thu.

3.2. Đo đạc diện tích thi công khi đồng bộ ảnh lên bản đồ.

So với GPS cầm tay truyền thống, việc đo đạc từ bản đồ UAV giúp giảm chi phí nhân công, hạn chế sai sót do tầm nhìn không bao quát và đảm bảo tính khách quan khi đo đạc trực tiếp trên ảnh. Diện tích thực hiện được tính toán nhờ phần mềm GIS, mapinfo… phục vụ công tác nghiệm thu, thanh toán khối lượng công trình kịp thời.

3.3. Đảm bảo tính minh bạch

Hình ảnh được lưu trữ đảm bảo tính khách quan trong quá trình kiểm tra và nghiệm thu. Điều này giúp hạn chế tối đa tình trạng báo cáo không chính xác từ nhà thầu hoặc sai lệch số liệu thi công.

4. Hiệu quả kinh tế

Ứng dụng máy bay không người lái trong công tác giám sát thi công công trình lâm sinh ước tích giảm từ 40–60% chi phí nhân lực và thời gian đi kiểm tra thực địa. Nếu như trước đây mỗi chuyến giám sát tại các tiểu khu vùng sâu phải huy động từ 3–4 người trong nhiều ngày, thì nay chỉ cần 1–2 cán bộ phụ trách vận hành máy bay và xử lý dữ liệu là có thể hoàn thành.

Ngoài ra, dữ liệu ảnh từ máy bay không người lái được lưu trữ lâu dài, làm dữ liệu đối chiếu khi có biến động rừng xảy ra. Đây là lợi ích lớn mà phương pháp kiểm tra truyền thống không thể đáp ứng.

5. Từng bước hình thành hệ thống quản lý rừng dựa trên dữ liệu số.

Việc ứng dụng phương tiện bay không người lái đã và đang giúp Ban Quản lý rừng phòng hộ lưu vực sông Thạch Hãn từng bước hình thành một hệ thống quản lý rừng dựa trên dữ liệu số. Tất cả thông tin được lưu trữ chi tiết theo tiểu khu – khoảnh – lô, và có thể tích hợp vào phần mềm GIS, MapInfo...

Ngoài việc hỗ trợ quản lý, giám sát thi công công trình, phương tiện bay không người lái còn mang trong mình nhiều công năng hổ trợ công tác kiểm kê rừng, đánh giá hiện trạng, theo dõi biến động rừng và phòng chống cháy rừng...

6. Hướng đi cần được nhân rộng

Từ hiệu quả mang lại trong thực tế, có thể thấy việc ứng dụng UAV trong giám sát công trình lâm sinh không chỉ là giải pháp tạm thời mà là xu hướng tất yếu của quản lý rừng hiện đại. Với tính chính xác tương đối cao, nhanh chóng và tiết kiệm chi phí, công nghệ này hoàn toàn phù hợp để nhân rộng, đặc biệt áp dụng quản lý những khu rừng có địa hình phức tạp, khó tiếp cận.

Trong thời gian tới, Ban Quản lý rừng phòng hộ lưu vực sông Thạch Hãn dự kiến tiếp tục đầu tư nâng cấp thiết bị bay, đăng ký lớp đào tạo nâng cao năng lực vận hành UAV và kỹ năng xử lý dữ liệu cho cán bộ kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý bảo vệ rừng.

Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ UAV không chỉ nâng cao hiệu quả giám sát công trình lâm sinh mà còn góp phần tăng cường năng lực quản lý, bảo vệ rừng, hướng tới mục tiêu quản lý bền vững và phát triển rừng phòng hộ tại lưu vực sông Thạch Hãn trong những năm tới.

Một số hình ảnh từ UAV hổ trợ công tác quản lý, giám sát thi công công trình lâm sinh

Hình ảnh từ UAV sau khi đồng bộ trên bản đồ thi công công trình lâm sinh

                                                         Nguyễn Đức Nhị - BQL rừng phòng hộ lưu vựu sông Thạch Hãn