Toàn tỉnh hiện có trên 3.700ha cà phê, gần 30.500ha cao su, gần 3.200ha hồ tiêu; 10.700 ha cây ăn quả các loại, trong đó chuối 5.300ha, cây có múi như cam, bưởi 1.600ha, mít 470ha, dứa 357ha, xoài 250ha... Thời gian qua, tình hình sâu bệnh hại trên các loại cà phê, hồ tiêu, cao su và cây ăn quả trên địa bàn tỉnh đã ảnh hưởng đến năng suất, giá trị kinh tế của cây trồng và thu nhập của người dân. Đặc biệt, hiện nay thời tiết đã vào mùa mưa, khí hậu ẩm ướt tạo điều kiện thuận lợi cho một số loại bệnh phát sinh gây hại trên các loại cây này.

Tranh thủ thời tiết nắng ráo sau đợt mưa lớn do bão số 10 ảnh hưởng, anh Trần Đình Lai ở thôn Huỳnh Công Đông, xã Vĩnh Linh đã tích cực kiểm tra vườn tiêu của gia đình để xử lý xới xáo đất và rải chế phẩm sinh học cho những trụ tiêu có dấu hiệu vàng lá và quăn ngọn do bị tuyến tùng xâm nhập gây hại. Anh Lai cho biết, đây là việc làm thường xuyên của anh trong mùa mưa để kịp thời phát hiện và phòng trừ kịp thời một số bệnh hại chính nhằm bảo vệ vườn tiêu trên 500 trụ đang thời kỳ khai thác.

Anh Trần Đình Lai thường xuyên kiểm tra vườn để phát hiện sớm bệnh hại trên cây hồ tiêu

Được biết, hiện trên địa bàn các xã Vĩnh Linh, Vĩnh Hoàng, Cửa Tùng, Vĩnh Thủy và Bến Quan có khoảng 5.723ha cao su, 1.325ha hồ tiêu; khoảng 600 ha cây ăn quả và 600 ha cây màu các loại. Trưởng trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (BVTV) Vĩnh Linh - Cồn Cỏ Lê Thị Hiền Lương cho biết: Hiện tại, một số diện tích cây ăn quả, cây công nghiệp đang nhiễm một số bệnh hai, như bệnh loét sọc mặt cạo, xì mủ trên cây cao su; tuyến tùng, chết nhanh, chết chậm... trên cây hồ tiêu. Ngoài ra, một số diện tích cây ăn quả như cam, bưởi bị đổ ngã, gãy cành, rụng quả, nứt quả... sau mưa bão. Trạm đã cử cán bộ kịp thời hướng dẫn cho bà con cách vệ sinh vườn, tỉa cành, bón vôi nhằm hạn chế lây lan nấm bệnh từ đất lên; đồng thời xử lý để vườn không bị đọng nước và bón phân tăng dinh dưỡng để tăng sức đề kháng cho cây. 

Chăm sóc cây hồ tiêu đúng kỹ thuật trong mùa mưa giúp hạn chế được các đối tượng sâu bệnh hại

Bố Trạch cũng là địa phương có diện tích cây ăn quả, cây công nghiệp dài ngày lớn. Toàn xã hiện có trên 1.050ha cây ăn quả như mít, ổi, cam; gần 520ha cây hồ tiêu, gần 4.000ha cao su. Tuy nhiên, trên địa bàn xã có 15 ha tiêu nhiễm các bệnh vàng lá chết chậm và thán thư; 25 ha cao su nhiễm các bệnh nứt vỏ, xì mủ, bệnh loét sọc mặt cạo với tỷ lệ 10-15%, cấp bệnh phổ biến cấp C1-C3. Hiện các chủ vườn đã tích cực thực hiện các biện pháp phòng trừ bệnh hại theo hướng dẫn của cán bộ Chi cục Trồng trọt và BVTV.

Thống kê của Chi cục Trồng trọt và BVTV, đến cuối tháng 9, toàn tỉnh có 345 ha hồ tiêu bị bệnh hại, trong đó nhiễm tuyến tùng 108ha, vàng lá chết chậm 63ha, thán thư 75ha, đốm lá 81ha, rệp sáp 10ha... với tỷ lệ bệnh phổ biến khoảng 3-7%, nơi cao 15-20%, cấp bệnh C1-C3 tập trung ở các xã Vĩnh Linh, Cồn Tiên, Cam Lộ, Hướng Phùng, Tân Lập...

Trên cây cà phê có 950ha nhiễm bệnh thán thư, tỷ lệ bệnh phổ biến 10-20%, nơi cao 60-70%, cấp bệnh C3-C5; bệnh khô cành diện tích nhiễm 300ha, tỷ lệ bệnh phổ biến 10-15%, nơi cao 40-50%; rệp nhiễm 162ha, bệnh ghỉ sắt nhiễm 91ha, tỷ lệ bệnh phổ biến 1-3%, nơi cao 20%... chủ yếu tập trung ở các xã Hướng Phùng, Khe Sanh, Tân Lập, Lìa...

Cây cao su bị nhiễm các bệnh loét sọc mặt cạo với diện tích 233ha, nứt vỏ xì mủ 178ha... với tỷ lệ bệnh phổ biến 7-10%, nơi cao 20-30%, cấp bệnh C1-C3, chủ yếu tập trung ở các xã Vĩnh Linh, Cồn Tiên, Gio Linh, Hiếu Giang, Cam Lộ...

Để các địa phương nắm bắt và chủ động chỉ đạo người dân phòng trừ hiệu quả, Chi cục Trồng trọt và BVTV đã tập trung hướng dẫn thực hiện các biện pháp chăm sóc cơ giới và cách phòng trừ một số loại bệnh thường gặp trong mùa mưa trên các loại cây này. Trong đó, biện pháp kỹ thuật hiệu quả nhất mà bà con cần chú trọng là phải thường xuyên kiểm tra vườn và triển khai phòng trừ bệnh hại ngay từ đầu mùa mưa để hạn chế thiệt hại.

Chị Trần Thị Đỗ Quyên, xã Vĩnh Linh chăm sóc vườn cây ăn quả

Ông Hồ Khắc Minh, Chi cục phó Chi cục Trồng trọt và BVTV cho biết, Chi cục đã có văn bản hướng dẫn công tác chăm sóc, trồng mới cây công nghiệp, cây ăn quả và phát triển cây trồng vụ thu - đông trên địa bàn tỉnh. Đặc biệt, sau các đợt mưa lớn do ảnh hưởng của các cơn bão số 5 và số 10 vừa qua, Chi cục đã tích cực phối hợp với các Trạm Trồng trọt và BVTV cử cán bộ kỹ thuật tăng cường bám sát các địa phương để hướng dẫn bà con thực hiện các biện pháp tiêu thoát nước, xới xáo, chăm sóc cho vườn cây bị ảnh hưởng.

Đối với diện tích cây ăn quả, cà phê, cao su, hồ tiêu... bị nhiễm bệnh nhẹ, Chi cục hướng dẫn cách sử dụng các loại chế phẩm sinh học để gây ức chế và tiêu diệt nấm bệnh; thường xuyên cắt tỉa bớt cành của cây choái, cắt cành, dây lươn sát mặt đất để gốc cây thông thoáng; bón vôi hạn chế lây lan nguồn nấm bệnh từ đất lên; vệ sinh vườn thông thoáng, tạo hệ thống thoát nước tốt và bón phân cân đối hợp lý.

Đối với vườn cây bị bệnh nặng khô lá, khô cành, rụng lá..., bà con tiến hành nhổ bỏ, đào gốc đem đốt tiêu hủy và xử lý hốc bằng vôi bột hoặc dung dịch bảo vệ thực vật theo hướng dẫn của cơ quan chức năng. Ngoài ra, một số diện tích cây ăn quả, cao su, hồ tiêu... bị ảnh hưởng gãy, đổ do bão cần kịp thời kiểm tra để khơi thông dòng chảy không để nước đọng trên vườn; thực hiện xử lý vun gốc, nâng cành, cố định cây bị đổ ngã; đồng thời bón phân cân đối, hợp lý để cây nhanh chóng phục hồi...

Ngọc Lan - Trung tâm Khuyến nông