Năm 2018, nhận thấy tiềm năng phát triển đa dạng các sản phẩm từ sen, anh Sơn quyết định đầu tư khởi nghiệp với mong muốn nâng cao hiệu quả kinh tế của cây trồng gắn bó với gia đình và quê hương. Từ 2 ha đầm sen của gia đình, anh thuê thêm 3 ha, đồng thời liên kết với các thành viên trong hợp tác xã và nhiều hộ dân để mở rộng vùng nguyên liệu lên khoảng 15 ha. Việc mở rộng diện tích sản xuất tạo nền tảng cho mô hình phát triển ổn định, từng bước gắn kết giữa vùng nguyên liệu, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Để khai thác hiệu quả tiềm năng của cây sen, anh Sơn chú trọng sưu tầm, phát triển gần 20 giống sen khác nhau, trong đó có sen Quan Âm trắng, sen Bách Diệp, sen truyền thống lấy hạt, sen Huế, sen trắng cổ Huế dùng để ướp trà, sen Vàng, sen Đỏ, sen Tiên Nữ, sen ngàn cánh, sen lấy ngó, sen lấy củ và nhiều giống sen đặc sản khác. Sự đa dạng về giống sen không chỉ đáp ứng nhu cầu sản xuất mà còn tạo điều kiện phát triển các dòng sản phẩm phù hợp với thị trường, từ nguyên liệu thực phẩm đến các sản phẩm trà và tinh dầu.

Nhiều sản phẩm từ sen đã được trưng bày tại các các Hội chợ, triển lãm

Không dừng lại ở việc trồng và cung cấp nguyên liệu, anh Sơn xác định chế biến sâu là hướng đi quan trọng để gia tăng giá trị kinh tế của cây sen. Đến nay, mô hình đã phát triển nhiều sản phẩm như trà lá sen túi lọc, trà ướp hoa sen, trà sen sấy, hạt sen tươi, hạt sen khô, củ sen, tâm sen, tinh dầu và nước cất hoa sen. Trong đó, sản phẩm trà lá sen túi lọc được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao năm 2023. Đây là cơ sở để mô hình tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, nâng cao chất lượng và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Cùng với đa dạng hóa sản phẩm, anh Sơn chú trọng đầu tư máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất và chế biến. Hệ thống máy sấy thăng hoa, chưng cất tinh dầu, đóng trà túi lọc và hút chân không được đưa vào sử dụng, góp phần nâng cao hiệu quả chế biến, kéo dài thời gian bảo quản và cải thiện giá trị thương mại của sản phẩm. Việc ứng dụng công nghệ giúp mô hình từng bước giảm sự phụ thuộc vào phương pháp thủ công, hướng đến nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của các sản phẩm từ sen.

Hệ sinh thái các sản phẩm từ sen vinh dự là 1 trong 29 dự án tiêu biểu vào Vòng Chung kết cuộc thi Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn 2026

Hiện nay, sản phẩm của anh Sơn đã có mặt tại nhiều cửa hàng trong tỉnh, mang lại lợi nhuận bình quân hơn 100 triệu đồng mỗi vụ sản xuất kéo dài khoảng 6 tháng. Kết quả này cho thấy hiệu quả bước đầu của hướng đi gắn sản xuất nông nghiệp với chế biến, đa dạng hóa sản phẩm và khai thác giá trị gia tăng từ nông sản địa phương. Đồng thời, mô hình cũng góp phần mở ra cơ hội phát triển liên kết sản xuất, tạo thêm giá trị kinh tế từ cây sen và thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp trong khu vực nông thôn.

Với những nỗ lực trong phát triển mô hình khởi nghiệp từ cây sen, anh Phan Thanh Sơn vừa vinh dự được nhận Giải thưởng Lương Định Của lần thứ XXI năm 2026. Đây là dấu mốc đáng ghi nhận trong hành trình khởi nghiệp của chàng trai trẻ Quảng Trị, gắn với quá trình phát triển sản phẩm nông nghiệp, ứng dụng khoa học công nghệ và khai thác lợi thế của quê hương. Giải thưởng đồng thời là động lực để anh tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, mở rộng thị trường và kiên trì theo đuổi hướng phát triển nông nghiệp gắn với đổi mới sáng tạo, chế biến sâu.

Ban chấp hành Trung ương đoàn tặng Bằng khen và cúp Giải thưởng Lương Định Của lần thứ XXI năm 2026

Bên cạnh những kết quả đạt được, mô hình trồng và chế biến các sản phẩm từ sen vẫn phải đối mặt với những khó khăn do ảnh hưởng của thời tiết và tính mùa vụ. Nguồn nguyên liệu, hoạt động sản xuất và tiêu thụ sản phẩm đòi hỏi sự chủ động, linh hoạt để duy trì hiệu quả kinh tế. Trước yêu cầu đó, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, mở rộng liên kết sản xuất, nâng cao chất lượng nguyên liệu và tiếp tục phát triển các sản phẩm chế biến sâu sẽ là những giải pháp quan trọng giúp mô hình nâng cao sức cạnh tranh, hướng đến phát triển bền vững.

Từ cây sen gắn bó với gia đình và quê hương, anh Phan Thanh Sơn đã từng bước xây dựng hướng đi mới trong phát triển kinh tế nông nghiệp, chuyển từ sản xuất nguyên liệu sang đa dạng hóa sản phẩm và gia tăng giá trị thông qua chế biến. Hành trình khởi nghiệp của anh không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế của cây sen mà còn cho thấy tiềm năng khai thác nông sản bản địa bằng tư duy đổi mới, ứng dụng công nghệ và phát triển sản phẩm đặc trưng. Đây là hướng đi có ý nghĩa trong xây dựng thương hiệu nông sản địa phương, tạo thêm cơ hội phát triển kinh tế cho người dân và thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp trong thanh niên nông thôn tại Quảng Trị.

Khánh Ly