Ngành nghề nông thôn là một bộ phận quan trọng trong cơ cấu kinh tế ở khu vực nông thôn, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân ở khu vực nông thôn. Do đó, việc chú trọng khôi phục và đẩy mạnh phát triển ngành nghề nông thôn ở tỉnh ta trong thời điểm hiện nay và trong chặng đường tiếp theo là việc làm hết sức cần thiết...

Xác định rõ vị trí, tầm quan trọng của ngành nghề nông thôn (NNNT) đối với sự phát triển kinh tế-xã hội tỉnh nhà, tháng 7-2011, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 1700/QĐ-UBND về Chương trình phát triển nông nghiệp và NNNT tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2011-2015.

Mới đây (5-2013), UBND tỉnh đã tiến hành tổ chức họp bàn kế hoạch thúc đẩy phát triển NNNT do đồng chí Trần Văn Tuân, Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì. Đây chính là động lực mạnh mẽ nhằm tạo "cú hích" cho việc khôi phục và đẩy mạnh phát triển NNNT tỉnh ta theo hướng phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa...

Tại Quyết định số 1700/QĐ-UBND về Chương trình phát triển nông nghiệp và NNNT tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2011 - 2015 nêu rõ: Mục tiêu trong giai đoạn 2011-2015 mà UBND tỉnh đặt ra đối với việc phát triển nông nghiệp và NNNT, đó là: Phát triển nông nghiệp toàn diện theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao chất lượng và giá trị nông sản phẩm; chú trọng đẩy mạnh việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào đầu tư thâm canh, đa dạng sản phẩm để nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích; thúc đẩy phát triển kinh tế trang trại, kinh tế rừng, đánh bắt và nuôi trồng thủy sản...; đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn trên cơ sở bảo đảm an ninh lương thực, hiệu quả và bền vững...; gắn tăng trưởng kinh tế nông nghiệp, phát triển NNNT với từng bước xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ, hiện đại, văn minh, nâng cao dân trí, từng bước cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của nông dân phù hợp với Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới.

Nghề đan mây tre ở xã Mai Hóa, huyện Tuyên Hóa.

Theo đánh giá chung về tình hình NNNT ở tỉnh ta của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN và PTNT) mới đây, nhìn chung NNNT ở tỉnh ta còn yếu, thể hiện ở các mặt: Nhận thức chung về vị trí, vai trò NNNT chưa đúng mức; nhiều huyện chưa đưa NNNT vào nghị quyết chuyên đề, chưa ban hành các văn bản chỉ đạo thực hiện Đề án Quy hoạch phát triển NNNT tỉnh Quảng Bình đến năm 2020 đã được UBND tỉnh phê duyệt; công tác đào tạo nghề chưa gắn với việc định hướng phát triển các làng nghề; hầu hết các cơ sở NNNT hoạt động nhỏ lẻ, chưa chú trọng xây dựng thương hiệu và đăng ký để công nhận làng nghề...

Trên cơ sở chỉ ra những tồn tại, hạn chế, yếu kém trong việc khôi phục và phát triển NNNT tại tỉnh ta thời gian qua, đồng chí Trần Văn Tuân đã chỉ đạo: Thời gian tới các sở, ngành, đơn vị, địa phương trong tỉnh cần chủ động phối hợp chặt chẽ với nhau để từ đó tham mưu cho UBND tỉnh có kế hoạch, biện pháp chỉ đạo thúc đẩy phát triển NNNT đạt hiệu quả tích cực hơn; tiếp tục nâng cao nhận thức về vai trò NNNT trong giai đoạn hiện nay và thời gian tiếp theo; cần sắp xếp lại bộ máy làm việc về lĩnh vực NNNT từ cấp tỉnh đến cơ sở, từ đó phân công, phân nhiệm cụ thể để làm việc có hiệu quả hơn; các ngành chức năng trong tỉnh cần tăng cường làm tốt công tác giữ gìn, phát huy và du nhập làng nghề; cần gắn việc đào tạo nghề với quy hoạch làng nghề; trong đào tạo nghề phải chú trọng tới nhu cầu cần đào tạo nghề của người dân, lấy chất lượng, hiệu quả đặt lên hàng đầu; phát triển làng nghề phải quan tâm tới xây dựng, giữ gìn thương hiệu sản phẩm, gắn chặt với nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới...

Căn cứ vào tình hình thực tế và bám sát sự chỉ đạo từ phía UBND tỉnh, ngày 2-8-2013, Sở NN và PTNT đã có báo cáo cụ thể về tình hình phát triển NNNT từ năm 2011-2013. Báo cáo này cũng đưa ra một số định hướng, mục tiêu... đối với việc phát triển NNNT  từ nay đến năm 2020.

Cụ thể, đối với lĩnh vực phát triển ngành chế biến, bảo quản nông, lâm, thủy sản: toàn tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh đầu tư xây dựng thương hiệu một số làng nghề truyền thống như bún, bánh mè xát Tân An, rượu Tuy Lộc, rượu Võ Xá, rượu Vạn Lộc, khoai gieo Hải Ninh, nước mắm Cảnh Dương, Bảo Ninh, Quy Đức, Ngư Thủy, Quảng Xuân... ; đầu tư mới từ 1-2 cơ sở chế biến thịt đóng hộp các loại với công suất 50 -100 tấn sản phẩm/năm ở thành phố Đồng Hới, huyện Tuyên Hóa; nhân rộng mô hình chế biến thủy sản cao cấp ăn liền tại xã Thanh Trạch (huyện Bố Trạch) cho các cụm, điểm tiểu thủ công nghiệp như xã Cảnh Dương, Bảo Ninh; hình thành một số cơ sở chế biến tôm chua, dưa, cà kiệu đặc sản ở Đồng Hới, Quảng Trạch, Bố Trạch, Quảng Ninh, Lệ Thủy; khôi phục và phát triển các cơ sở chế biến tinh dầu tràm, sả và các loại hương liệu thực vật khác...

Nghề đan chổi đót ở thôn Hà Kiên, xã Vĩnh Ninh, huyện Quảng Ninh.

Tiếp đến, đối với lĩnh vực sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, cơ khí nhỏ: đầu tư hoàn thiện các cơ sở hiện có để sản xuất các mặt hàng chạm khảm cao cấp, đồng thời hình thành một số cơ sở điêu khắc từ sản phẩm gỗ, đá ở Đồng Hới, Quảng Trạch, Bố Trạch; mở rộng cơ sở thêu ren ở Đồng Hới, Lệ Thủy; khuyến khích đầu tư đồng bộ các cơ sở sản xuất bàn ghế học sinh và thiết bị trường học với quy mô lớn hơn, bảo đảm cung cấp và thay thế đồ dùng, giáo cụ trực quan cho các trường học trong phạm vi toàn tỉnh; mở rộng cơ sở chiếu trúc và bàn ghế song mây đạt quy mô 50.000m2/năm và 200 bộ bàn ghế song mây/năm phục vụ xuất khẩu; khuyến khích đầu tư mở rộng cơ sở sản xuất chiếu cói có chất lượng cao với quy mô từ 200.000-250.000 chiếc/năm ở huyện Lệ Thủy; phát triển cơ khí sửa chữa, chế tạo một số máy móc, phương tiện, phụ tùng thay thế thông thường phục vụ sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp như máy sấy, máy tuốt lúa, gặt đập liên hợp, làm đất, chế biến, bảo quản sau thu hoạch; phát triển các cơ sở đóng mới, sửa chữa tàu cá ở Cảnh Dương, Thanh Khê, Đức Trạch, Bảo Ninh...

Đối với việc phát triển nghề xây dựng, vận tải và dịch vụ khác trong nội bộ (cấp xã): chú trọng phát triển các ngành nghề xây dựng, vận tải liên thôn, liên xã và các dịch vụ khác để tận dụng nguồn nhân lực tại chỗ, đặc biệt là các xã vùng sâu, vùng xa với quy mô mỗi nghề đạt tối thiểu 1 cơ sở/ xã vùng sâu, vùng cao và 2 - 3 cơ sở/xã vùng đồng bằng, đô thị; phấn đấu thực hiện khoảng 40 - 45% nhu cầu hàng hóa, dịch vụ tại địa phương; hình thành các hội nghề nghiệp như hội xây dựng, vận tải... Bên cạnh đó, Sở NN và PTNT cũng đưa ra một số định hướng đối với lĩnh vực bảo tồn và phát triển làng nghề, khôi phục làng nghề truyền thống, phát triển làng nghề mới...

Để thực hiện thắng lợi và có hiệu quả những định hướng nói trên, Sở NN và PTNT đã đưa ra những nhiệm vụ, giải pháp cụ thể như: chú trọng đẩy mạnh công tác tuyên truyền về chủ trương, chính sách phát triển NNNT trên các phương tiện thông tin đại chúng; khuyến khích và hỗ trợ các cơ sở sản xuất đầu tư theo chiều sâu; quan tâm đổi mới công nghệ, thiết bị, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất... nhằm nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh trên thị trường; tranh thủ và ưu tiên các nguồn vốn cho công tác đào tạo nghề; thực hiện tốt công tác bảo vệ môi trường cho làng nghề, cụm làng nghề...