Nằm kiêu hãnh ở phía Tây dãy Trường Sơn hùng vĩ, Khu Bảo tồn Thiên nhiên Bắc Hướng Hóa được ví như "mái nhà xanh" vô giá của tỉnh Quảng Trị. Với diện tích tự nhiên hơn 23.400 ha trải dài trên địa bàn 02 xã biên giới (xã Hướng Phùng và Hướng Lập), nơi đây không chỉ đóng vai trò là lá chắn phòng hộ đầu nguồn quan trọng mà còn là một trong những trung tâm đa dạng sinh học (ĐDSH) có giá trị bảo tồn hàng đầu tại khu vực Bắc Trung Bộ.

Hệ động vật và thực vật ở đây rất đa dạng và phong phú. Đến nay đã ghi nhận 1.327 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 158 họ, trong đó có 195 loài quý, hiếm, ưu tiên bảo vệ như Đỉnh tùng, Hoàng đàn giả, Bảy lá một hoa, Lan hài đài cuộn…Về động vật có xương sống có 432 loài, trong đó Khu hệ Thú có 110 loài thuộc 30 họ; Khu hệ Chim có 208 loài thuộc 49 họ; Khu hệ Bò sát 44 loài thuộc 12 họ; Khu hệ ếch nhái có 37 loài thuộc 6 họ; Khu hệ Cá 33 loài thuộc 17 họ. Khu hệ Côn trùng có 503 loài thuộc 109 họ. Có 97 loài nguy cấp, quý, hiếm như Thỏ vằn, Vượn siki Vọoc Hà tĩnh, Vọoc Chà vá chân nâu, Cá chình hoa, Rùa hộp trán vàng miền trung…Ngoài ra, qua quá trình điều tra đã ghi nhận 503 loài côn trùng thuộc 109 họ.

Voọc Chà vá chân nâu (Pygathrix nemaeus) tại Khu BTTN Bắc Hướng Hóa

Dù được bảo vệ nghiêm ngặt, đa dạng sinh học tại Bắc Hướng Hóa vẫn phải đối mặt với không ít thách thức. Áp lực từ các hoạt động dân sinh, tình trạng săn bắt, đặt bẫy động vật hoang dã trái phép và nguy cơ chồng lấn, xâm lấn đất rừng làm nương rẫy luôn là mối đe dọa thường trực. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu cũng làm tăng nguy cơ cháy rừng vào mùa khô và sạt lở vào mùa mưa, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh cảnh sống của các loài sinh vật.

Để làm tốt công tác bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học trong lâm phần Khu Bảo tồn Thiên nhiên Bắc Hướng Hóa, trong thời gian qua Hạt Kiểm lâm Khu Bảo tồn Thiên nhiên Bắc Hướng Hóa đã tăng cường công tác phối hợp với Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng trên địa bàn triển khai đồng bộ các giải pháp sau:

- Về hoạt động tuyên truyền, giáo dục pháp luật: đã tổ chức 72 đợt họp thôn với 4.643 lượt người tham gia; tổ chức 13 đợt tuyên truyền lưu động; 04 đợt tuyên truyền trong trường học với 1.855 hoạc sinh và thầy, cô giáo tham gia; 01 hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức xã, bí thư chi bộ, trưởng thôn, hội phụ nữ, đoàn thanh niên, hội nông dân của các thôn bản tại 02 xã vùng đệm Hướng Phùng và Hướng Lập; tổ chức ký cam kết bảo vệ rừng đối với 33 lượt cộng đồng và 468 lượt người dân sinh sống gần rừng có hoạt động sản xuất nương rẫy tiếp giáp với lâm phần Khu Bảo tồn Thiên nhiên Bắc Hướng Hóa.Thông qua các hoạt động tuyên truyền ý thức của Nhân dân xung quanh vùng đệm và học sinh các trường học, từng bước xây dựng ý thức trách nhiệm gìn giữ "lá phổi xanh" địa phương và đã chủ động hơn trong công tác bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên Bắc Hướng Hóa.

- Về hoạt động tuần tra rừng tận gốc: kiểm tra truy quét tháo dỡ bẫy động vật rừng và đẩy đuổi các đối tượng hoạt động trong rừng trái phép.

Ngay từ khi mới thành lập, Hạt Kiểm lâm Khu Bảo tồn Thiên nhiên Bắc Hướng Hóa xác định đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và then chốt. Qua công tác rà soát, nắm tình hình tại các vùng trọng điểm, các tuyến đường trọng điểm tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên Bắc Hướng Hóa, Hạt đã phối hợp với Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng tổ chức 827 đợt tuần tra rừng tận gốc với 3.870 lượt người tham gia; tổ chức 82 đợt tuần tra, truy quét tháo dỡ bẫy động vật rừng với 678 lượt người tham gia. Qua đó đã phát hiện, tháo dỡ và hủy tại rừng 06 lán trại và 621 dây bẫy động vật rừng.

Nhìn chung qua các đợt tuần tra, truy quét không phát hiện tình trạng vi phạm lâm luật xảy ra trên lâm phần quản lý.

Phối hợp tuần tra, truy quét tại tiểu khu 613A, lâm phần Khu BTTN Bắc Hướng Hóa

- Về công tác phối hợp với các lực lượng chức năng: Hơn 2 năm từ khi thành lập Hạt và chính thức đi vào hoạt động (ngày 10/7/2024) đến nay, Hạt đã chủ động ký kết 13 quy chế phối hợp với với các đơn vị như: Ban quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị, UBND các xã vùng đệm, Công an xã, các Đồn Biên phòng đóng quân trên địa bàn. Nhìn chung công tác phối hợp giữa Hạt với các lực lượng chức năng đã được triển khai một cách tích cực, động bộ đã góp phần không nhỏ vào công tác bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học.

Nhằm tiếp tục phát huy những thành quả đã đạt được trong gian qua. Trong thời gian tới CBCC Hạt Kiểm lâm Khu Bảo tồn Thiên nhiên Bắc Hướng Hóa tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền vận động nhân dân trên địa bàn làn tốt công tác bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học; phối hợp chặt chẽ với Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị, các lực lượng chức năng tăng cường công tác tuần tra, bảo vệ rừng nhằm ngăn chặn tình trạng xâm hại tài nguyên rừng và bảo tồn đa dạng sinh học trên lâm phần Khu Bảo tồn Thiên nhiên Bắc Hướng Hóa./.

Lê Quang Hiển, Nguyễn Trinh Trung(Hạt Kiểm lâm khu BTTN Bắc Hướng Hóa)