Trong bối cảnh nguồn lực của Việt Nam còn hạn chế để đầu tư vào hoạt động nghiên cứu khoa học thì việc hợp tác và khuyến khích các quốc gia, tổ chức quốc tế vào nghiên cứu khoa học trong vùng biển của chúng ta giúp Việt Nam thu thập được các thông tin khoa học về nguồn tài nguyên, môi trường biển. Ngay từ rất sớm, sau khi đất nước ta bước vào thời kỳ đổi mới, ngày 5/8/1991, Hội đồng Bộ trưởng đã ban hành Nghị định số 242/HĐBT"Quy định về việc các bên nước ngoài và phương tiện nước ngoài vào nghiên cứu khoa học ở các vùng biển nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam". Nghị định này đã góp phần tạo điều kiện cho các hoạt động nghiên cứu khoa học biển của nước ngoài tại Việt Nam. Tuy nhiên, do được ban hành cách đây hơn 20 năm và trước khi Việt Nam trở thành thành viên của Công ước Luật biển nên các quy định trong văn bản này có những nội dung không còn phù hợp với thực tế, một số nội dung không phù hợp với Công ước Luật biển và nhiều căn cứ để ban hành văn bản này đến nay đã hết hiệu lực.

Ngày 09/5/2014, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) đã ký Quyết định số 836/QĐ-BTNMT thành lập Ban soạn thảo và Tổ biên tập Nghị định quy định chi tiết việc cấp phép cho tổ chức, cá nhân nước ngoài tiến hành nghiên cứu khoa học trong vùng biển Việt Nam. Trong quá trình xây dựng, Bộ TN&MT đã tổ chức các cuộc họp, hội thảo, gửi Dự thảo Nghị định lấy ý kiến góp ý của các Bộ, ngành, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có biển và gửi đăng Dự thảo Nghị định trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ để lấy ý kiến của các tổ chức, cá nhân; gửi Dự thảo Nghị định đến Bộ Tư pháp để thẩm định. Trên cơ sở ý kiến góp ý, thẩm định, Bộ TN&MT đã nghiên cứu, tiếp thu, hoàn chỉnh hồ sơ Dự thảo Nghị định.

Theo đó, dự thảo Nghị định quy định chi tiết việc cấp phép cho tổ chức, cá nhân nước ngoài tiến hành nghiên cứu khoa học trong vùng biển Việt Nam nhằm thay thế Nghị định 242/HĐBT. Dự thảo gồm 4 Chương, 26 Điều.

Bên cạnh những quy định chung, dự thảo đã nêu rõ những quy định cụ thể về cấp, sửa đổi, bổ sung, gia hạn, cấp lại giấy phép, văn bản chấp thuận nghiên cứu khoa học; đình chỉ hoạt động nghiên cứu khoa học, thu hồi, chấm dứt hiệu lực giấy phép, văn bản chấp thuận nghiên cứu khoa học...

Theo dự thảo, việc cấp phép nghiên cứu khoa học cho tổ chức, cá nhân nước ngoài tiến hành trong vùng biển Việt Nam được thực hiện bằng hai hình thức: Cấp giấy phép nghiên cứu khoa học; Cấp văn bản chấp thuận nghiên cứu khoa học.

Giấy phép nghiên cứu khoa học được cấp cho tổ chức, cá nhân nước ngoài trong trường hợp tiến hành nghiên cứu khoa học trong nội thuỷ, lãnh hải Việt Nam.

Văn bản chấp thuận nghiên cứu khoa học được cấp cho tổ chức, cá nhân nước ngoài trong trường hợp tiến hành nghiên cứu khoa học trong vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa Việt Nam.

Trường hợp tổ chức, cá nhân nước ngoài được cho phép tiến hành nghiên cứu khoa học trong cả nội thuỷ, lãnh hải và vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa Việt Nam thì trong giấy phép nghiên cứu khoa học trong nội thuỷ, lãnh hải Việt Nam bao gồm cả nội dung chấp thuận nghiên cứu khoa học trong vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa Việt Nam.

Theo dự thảo, thời hạn của giấy phép, văn bản chấp thuận nghiên cứu khoa học được xác định căn cứ vào mục tiêu và nội dung nghiên cứu theo hồ sơ đề nghị cấp phép nghiên cứu khoa học nhưng tối đa không quá 2 năm và được gia hạn một lần tối đa không quá 1 năm. 

Nguồn: monre.gov.vn