Chính sách đồng bộ – Tiếp sức cho HTX phát triển

Những năm qua, cùng với việc triển khai Luật Hợp tác xã năm 2023, tỉnh Quảng Trị đã chủ động ban hành và triển khainhiều chính sách, kế hoạch khuyến khích, hỗ trợ HTXnông nghiệp phát triển theo hướng hiện đại, hội nhập. Theo đó, các HTX được hỗ trợ thành lập mới; hỗ trợ tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý, điều hành, chuyển đổi số trong sản xuất kinh doanh; hỗ trợ đưa cán bộ trẻ tốt nghiệp đại học về làm việc tại HTX; hỗ trợ đầu tư máy móc thiết bị; hỗ trợ đầu tư kết cấu hạ tầng, chế biến sản phẩm,.. Cùng với đó, công tác tuyên truyền, chuyển đổi số, xúc tiến thương mại, kết nối thị trường được triển khai sâu rộng. Nhiều HTX đã chủ động đăng ký nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc, mở cửa hàng giới thiệu sản phẩm, tham gia hội chợ, sàn thương mại điện tử – đưa nông sản Quảng Trị vươn xa, gia tăng giá trị và uy tín. Nhờ vậy, các HTX nông nghiệp đã không còn bó hẹp trong vai trò cung ứng dịch vụ đầu vào, mà từng bước chuyển mình, gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ và xây dựng thương hiệu sản phẩm.

Đổi mới tư duy – Mở rộng quy mô – Nâng tầm giá trị

Đến nay, toàn tỉnh có 03 liên hiệp HTX nông nghiệp, 690 HTX hoạt động ở hầu hết các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp. Điểm nổi bật là chất lượng HTX ngày càng được nâng cao, mô hình sản xuất đa dạng, linh hoạt, năng động hơn trong ứng dụng công nghệ cao và liên kết chuỗi giá trị. Các HTX đã mạnh dạn đầu tư nhà màng, hệ thống tưới nhỏ giọt, dây chuyền chế biến nông sản, máy sấy năng lượng mặt trời, truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử,.. từng bước tiếp cận mô hình HTX thông minh trong thời kỳ chuyển đổi số. Nhờ vậy, doanh thu bình quân đạt 1,41 tỷ đồng/HTX/năm, lợi nhuận bình quân đạt 150 triệu đồng/HTX/năm; trong đó có 59,5% HTX được đánh giá hoạt động hiệu quả. Khu vực HTX nông nghiệp hiện thu hút hơn 114 nghìn thành viên, tạo việc làm thường xuyên cho trên 16.500 lao động – minh chứng cho vai trò ngày càng quan trọng của HTX nông nghiệp trong đời sống nông thôn.

Liên kết chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao – “Chìa khóa vàng” của thành công

Nếu trước đây, nông dân sản xuất manh mún và phụ thuộc thị trường, thì nay thông qua HTX, họ đã trở thành một phần của chuỗi giá trị nông nghiệp. Liên kết giữa nông dân- HTX - doanh nghiệpvà ứng dụng công nghệ cao, phát triển sản phẩm OCOP đang trở thành xu hướng chủ đạo trong phát triển nông nghiệp hiện đại. Toàn tỉnh có 93/690 HTX ứng dụng công nghệ cao, chiếm 13,5% trên tổng số hợp tác xã nông nghiệp; có 181/690 HTX nông nghiệp tham gia liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm cho các hộ thành viên; chiếm 26,2% trên tổng số hợp tác xã nông nghiệp; có 132 sản phẩm của 83 HTX đạt sản phẩm OCOP từ 3-5 sao, trong đó có 02 sản phẩm đạt sản phẩm OCOP 5sao.Một số mô hình tiêu biểu:

HTX Nông sản Khe Sanh (xã Khe Sanh) liên kết sản xuất, ứng dụng công nghệ cao chế biến cà phê Arabica chất lượng cao với doanh nghiệp trong và ngoài nước; số lượng thành viên liên kết 07 tổ nhóm sản xuất (trên 100 hộ dân), quy mô liên kết hơn 300 ha/năm, sản lượng 3.000 tấn quả tươi, tạo việc làm ổn định cho trên 100 lao động với thu nhập 48-72 triệu đồng/người/năm. Hợp tác xã có 2 sản phẩm đạt OCOP 4 sao cấp tỉnh.

HTX Phú Hưng (xã Hải Lăng);  HTX Lâm nghiệp An Thiên (xã Kim Ngân) liên kết với các doanh nghiệp phát triển hơn 180 ha gỗ rừng trồng có chứng chỉ FSC, góp phần đưa gỗ Quảng Trị vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hoạt động tại HTX Dược liệu Trường Sơn (xã Cam Lộ)

HTX Dược liệu Trường Sơn (xã Cam Lộ) và HTX SX cây dược liệu sạch và KDNN xã Cự Nẫm (xã Bố Trạch) xây dựng chuỗi liên kết trồng, chế biến và tiêu thụ dược liệu với quy mô hơn 40 ha, tiêu thụ trên 200 tấn nguyên liệu mỗi năm.

Hoạt động sản xuất, chế biến dược liệu tại HTX SX cây dược liệu sạch và KDNN xã Cự Nẫm (xã Bố Trạch, tỉnh Quảng Trị)

HTX SX nấm sạch và KDNN Tuấn Linh (xã Đông Trạch), liên kết sản xuất, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ nấm, trà linh chi và thảo mộc, với số lượng thành viên liên kết 30 tổ hợp tác (khoảng 400 hộ dân), sản lượng liên kết hơn 190 tấn/năm. HTX hiện có 11 sản phẩm đạt OCOP 3–4 sao, mở rộng thị trường ra nhiều tỉnh, thành.

Hoạt động tại HTX SX nấm sạch và KDNN Tuấn Linh (xã Đông Trạch)

HTX SX, MB, chế biến thủy hải sản Vương Đoàn (xã Ninh Châu) phát triển chuỗi chế biến thủy hải sản bằng năng lượng mặt trời, kho đông lạnh hiện đại, tiêu thụ hơn 190 tấn sản phẩm/năm.

Những mô hình này không chỉ tạo ra giá trị kinh tế cao, mà còn góp phần chứng minh tính hiệu quả của phương thức liên kết “nông dân - HTX  – doanh nghiệp”, hình thành “văn hóa liên kết, chuyên nghiệp, hiệu quả và bền vững” trong phát triển nông nghiệp hiện đại của tỉnh; góp phần nâng cao giá trị gia tăng, ổn định đầu ra cho sản phẩm và xây dựng thương hiệu nông sản Quảng Trị.

Những khó khăn, thách thức cần vượt qua

Bên cạnh kết quả tích cực, kinh tế tập thể, HTX nông nghiệp Quảng Trị vẫn đối mặt không ít khó khăn, thách thức: Nhiều HTX quy mô nhỏ, năng lực quản trị hạn chế, thiếu nhân sự chuyên môn; Liên kết thị trường, tiêu thụ sản phẩm còn yếu; phần lớn mới tập trung ở khâu sản xuất; Chính sách hỗ trợ còn phân tán, nguồn lực hạn chế; Chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ cao mới ở giai đoạn khởi đầu, trong khi nguồn vốn đầu tư còn hạn hẹp; Một số doanh nghiệp chưa mặn mà đầu tư dài hạn vào nông nghiệp do rủi ro thiên tai, thị trường. Biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh diễn biến phức tạp ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp.

Hướng tới hệ sinh thái hợp tác xã hiện đại, bền vững

Bước sang năm 2026, ngành Nông nghiệp và Môi trường xác định tiếp tục phát triển kinh tế tập thể, HTX nông nghiệp năng động, bền vững, lấy HTX làm trung tâm của chuỗi giá trị nông nghiệp. Trong đó, đặt mục tiêu phát triển 15 HTX mới, nâng tỷ lệ HTX hoạt động hiệu quả lên 61%; tăng tỷ lệ HTX ứng dụng công nghệ cao đạt 15 %; tỷ lệ HTX tham gia liên kết theo chuỗi giá trị đạt 30%; doanh thu bình quân đạt trên 1,4 tỷ đồng/HT, lãi bình quân trên 150 triệu đồng/HTX. Để thực hiện các mục tiêu đó, ngoài các chính sách của trung ương, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục tham mưu ban cách các chính sách, kế hoạch hỗ trợ phát triển HTX trong đó tập trung hỗ trợ đào tạo, tập huấn, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ, máy móc thiết bị nhằm nâng cao năng lực quản trị HTX, phát triển mô hình sản xuất gắn với chuỗi giá trị, xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm OCOP; đồng thời chú trọng chuyển đổi số và nông nghiệp tuần hoàn – hướng đi tất yếu để nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm.

Chung sức kiến tạo nông nghiệp Quảng Trị xanh, phát triển bền vững

Kinh tế tập thể, HTX nông nghiệp Quảng Trị hôm nay đã và đang khẳng định vị thế vững vàng – không chỉ là mô hình kinh tế, mà còn là hệ sinh thái phát triển cộng đồng, nơi người nông dân cùng hợp tác, được kết nối, chia sẻ lợi ích và tiến tới sản xuất hiệu quả, hiện đại, an toàn và bền vững.Với nền tảng chính sách đồng bộ, sự vào cuộc của các cấp, ngành và tinh thần đổi mới của chính các HTX, tin rằng khu vực Hợp tác xã nông nghiệp sẽ vững bước phát triển, trở thành động lực quan trọng góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, sinh thái, bền vững – nơi người nông dân không đơn độc, mà cùng nhau gặt hái thành công trên chính đồng đất quê hương.

Bích Thảo - Chi cục Kinh tế hợp tác và Quản lý chất lượng