Những năm gần đây, ngành Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương trong tỉnh đã và đang đẩy mạnh công tác khảo nghiệm một số giống lúa mới nhằm thay thế dần những giống cũ đã thoái hóa, năng suất thấp, dễ nhiễm sâu bệnh. Qua khảo sát, nhiều mô hình khảo nghiệm giống lúa mới trên địa bàn tỉnh đã cho kết quả hết sức khả quan, mở ra triển vọng nhân rộng trong thời gian tới.

Vụ đông-xuân năm nay, ông Lê Công Dũng ở Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp (HTX) Bích La, xã Triệu Phong mạnh dạn đưa vào trồng khảo nghiệm giống lúa ĐT68 trên diện tích 0,5 ha. Đây là giống lúa thuần do Công ty TNHH Nông nghiệp Đồng Tâm nghiên cứu, chọn tạo và phát triển, với nhiều ưu điểm nổi bật như khả năng thích nghi rộng, thời gian sinh trưởng ngắn, chỉ khoảng 110 ngày; cứng cây, chống đổ ngã tốt và chống chịu khá tốt với một số đối tượng sâu bệnh hại chính. Ông Dũng cho biết, qua theo dõi suốt quá trình sinh trưởng, giống lúa ĐT68 có bộ lá đẹp, cứng cây, trổ bông tập trung trong khoảng 4-5 ngày, bông dài với số hạt chắc/bông cao. Qua thu hoạch, sản lượng lúa tươi đạt trên 4 tạ/sào, nổi trội hơn hẳn so với các giống còn lại đang canh tác trên cùng cánh đồng. Đặc biệt, ruộng lúa ĐT68 gần như sạch sâu bệnh trong suốt vụ sản xuất, giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư thuốc bảo vệ thực vật.

Giống lúa ĐT68 cho năng suất thu hoạch vượt trội, lên đến 84 tạ/ha - Ảnh: L.A

Giám đốc HTX Bích La Nguyễn Thọ Hữu cho biết, vụ đông-xuân năm nay được đánh giá là một vụ mùa thắng lợi. Tuy nhiên, điều đặc biệt là giống lúa ĐT68 cho năng suất và sản lượng nổi trội hơn hẳn so với các bộ giống chủ lực mà HTX đang canh tác, đồng thời thể hiện độ thích nghi rất tốt với điều kiện thổ nhưỡng của vùng đất Bích La nói riêng và xã Triệu Phong nói chung. Năng suất thực thu đạt gần 84 tạ/ha, cao hơn giống đối chứng HG12 đến 20 tạ/ha; những hộ đầu tư thâm canh tốt, bón phân cân đối năng suất còn đạt trên 90 tạ/ha. “Với kết quả khảo nghiệm khá nổi trội trong vụ đầu tiên, HTX dự kiến sẽ tiếp tục đưa giống ĐT68 vào khảo nghiệm trong vụ hè-thu để kiểm chứng thêm khả năng chịu đựng trong điều kiện thời tiết khác nhau. Nếu kết quả tiếp tục khả quan, HTX sẽ nhân rộng diện tích canh tác giống lúa này thành vùng sản xuất tập trung trong những năm tới”, ông Hữu cho hay.

Còn tại HTX Nông nghiệpMỹ Lộc Thượng, xã Lệ Thủy,những ngày này không khí trên đồng ruộng đang hết sức rộn ràng khi nông dân đang hối hả thu hoạch giống lúa TH998. Ông Nguyễn Thanh Quang cho biết, đây là lần đầu tiên ông canh tác giống TH998 trên diện tích 3,5 sào nhưng kết quả thu được vượt kỳ vọng. Năng suất đạt khoảng 3,8 tạ/sào, ruộng lúa sinh trưởng đều, cây cứng, ít đổ ngã, bông dài và hạt chắc. "Giống TH998 dễ chăm sóc, ít sâu bệnh hơn so với các giống tôi trồng trước đây, lại có công ty bao tiêu nên tôi rất yên tâm. Vụ tới tôi sẽ tiếp tục đăng ký trồng giống này", ông Quang chia sẻ.

Tại HTX nông nghiệp Minh Trung (xã Ninh Châu) và HTX nông nghiệp Mỹ Lộc Thượng (xã Lệ Thủy), vụ Đông Xuân 2025-20256, được sự hỗ trợ của Trung tâm Khuyến nông tỉnh, HTX đã đưa giống lúa TH998 vào sản xuất trên diện tích 10 ha với 66 hộ tham gia. Đây là giống lúa thuần do Công ty CP Nông nghiệp và Thương mại Quốc tế nghiên cứu, chọn tạo và đã được Cục Trồng trọt cấp quyết định lưu hành năm 2023. Qua vụ đầu triển khai, giống lúa TH998 thể hiện khả năng thích nghi tốt với điều kiện đồng đất tại đơn vị. Thời gian sinh trưởng khoảng 120 ngày; trổ tập trung, hạt xếp sít, không xuất hiện bệnh đạo ôn, khô vằn; tỉ lệ sâu cuốn lá rất thấp, giúp giảm đáng kể chi phí thuốc bảo vệ thực vật.

Mô hình trình diễn giống lúa chất lượng cao TH998 gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm tại HTX Mỹ Lộc Thượng, xã Lệ Thủy - Ảnh: L.A

Ông Võ Thành Đạt, giám đốc HTX nông nghiệp Mỹ Lộc Thượng đánh giá tiềm năng năng suất giống TH998 rất cao, đạt khoảng 75-79 tạ/ha, cao hơn từ 3-5 tạ/ha so với các giống lúa đang sản xuất phổ biến tại địa phương. Đặc biệt, toàn bộ sản phẩm được Công ty TNHH Đầu tư phát triển nông nghiệp Bắc Miền Trung thu mua tại ruộng với giá 5.300 đồng/kg lúa tươi, trừ chi phí lợi nhuận đạt 18 -20 triệu đồng/ha. “HTX sẽ tiếp tục theo dõi, đánh giá kết quả qua các vụ tiếp theo và kiến nghị cơ quan chuyên môn xem xét bổ sung TH998 vào cơ cấu giống lúa chất lượng của địa phương trong thời gian tới”, ông Đạt cho hay.

Theo ông Phan Ngọc Đồng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh cho biết, hàng năm Trung tâm đã đưa vào khảo nghiệm các giống lúa mới có tiềm năng, năng suất cao, khả năng thích nghi tốt,góp phần thúc đẩy chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, nâng cao năng lực sản xuất cho nông dân. Quan trọng hơn, việc tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết từ cung ứng giống, vật tư đến bao tiêu sản phẩm đã giúp giảm rủi ro thị trường, nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm lúa gạo.

Năng suất thu hoạch các giống lúa thuần đạt từ 65-80 tạ/ha, điển hình như giống lúa ĐT68, VNR88 cao hơn các giống sản xuất đại trà từ 5-15 tạ/ha; các giống lúa lai đạt bình quân từ 75-85 tạ/ha, cao hơn các giống lúa lai sản xuất trên địa bàn từ 5-10 tạ/ha, điển hình như giống lúa Bội ưu 9, KH805.Chất lượng gạo của hầu hết các giống thử nghiệm đều được đánh giá cao, cơm ngon, dẻo, mềm, đáp ứng tốt nhu cầu thị trường. Giá bán dao động từ 6.800-7.000 đ/kg, tương đương các giống lúa hiện đang được trồng đại trà.

Trên cơ sở này, Trung tâm Khuyến nông tỉnh sẽ tiếp tục thử nghiệm các giống có hiệu quả trên nhiều chân đất và điều kiện canh tác khác nhau trong các vụ tới, đồng thời cần có kế hoạch liên kết với các địa phương, HTX xây dựng cánh đồng lớn theo chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ để đề xuất nhân rộng tại các vùng có điều kiện phù hợp.

Lan Anh – Trần Thúy(Trung tâm Khuyến nông)