Cây ném có thể trồng trên nhiều loại đất. Để cây phát triển thuận lợi nên chọn những loại đất thịt nhẹ, cát pha, đất đỏ bazan, đất tơi xốp, giàu mùn, chân vàn, thoát nước tốt. Về kỹ thuật trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh hại cây ném cần lưu ý các nội dung sau.

1. Đối với kỹ thuật trồng

Mùa vụ thích hợp cho cây ném là trồng vào tháng 9- 10 (đầu mùa mưa).

Đất trồng ném cần cày lật để xử lý cỏ dại và các mầm bệnh, đất phải được làm kỷ, tơi xốp và sạch cỏ dại. Lên luống rộng 1,2 – 1,5 m, rãnh rộng 0,3 – 0,5m và độ cao luống là 20- 25 cm. Sau khi lên luống, rạch hàng bón phân; rãnh hàng sâu khoảng 15 cm.

Mỗi luống trồng hàng dọc hoặc bố trí hàng ngang tùy theo điều kiện từng vùng, khoảng cách hàng – hàng 20 – 25 cm

Tiêu chuẩn củ ném giống: Củ chắc, có đường kính từ 1cm trở lên. Mỗi ha cần 500 kg củ giống (25kg/sào). Khoảng cách trồng mỗi củ 5 – 8 cm, độ sâu lấp củ từ 3-4 cm

Lưu ý: Phải phủ một lớp rơm rạ băm ngắn lên luống sau khi trồng, để giữ ẩm và hạn chế cỏ mọc, xói lở do mưa…

Phủ rơm sau gieo hạt

2. Lượng phân bón và kỹ thuật bón phân cho cây ném

Để cây ném phát triển tốt, cho năng suất cần phải có phân hữu cơ hoai mục.

Bón lót hoàn toàn phân hữu cơ hoai mục đã được xử lý các mầm bệnh với lượng 600kg -1000 kg/sào (1,2 tấn - 2 tấn/ha) kết hợp 25 kg lân + 5 kg ure + 2 kg kali. Nếu trồng trên đất cát thì cần tăng lượng phân hữu cơ.

Bón thúc gồm 4 đợt.

+ Đợt 1 sau khi ném lên 3-4 lá với lượng 1 kg ure + 0,5 kg kali hoặc 3-4kg NPK 16-16-8 rải nhẹ cách gốc 5-10 cm kết hợp xáo nhẹ hoặc hoà nước tưới.

+ Đợt 2 khi cây ném phân nhánh với lượng 1 kg ure + 0,5 kg kali với lượng 1 kg ure + 0,5 kg kali hoặc 3-4 kg NPK 16-16-8 rải nhẹ cách gốc 5-10 cm kết hợp xáo nhẹ và làm cỏ.

+ Đợt 3 sau khi thu hoạch ném lá đợt 1: Bón với lượng 1,5 kg ure + 1 kg kali hoặc 5-6 kg NPK 16-16-8 rải nhẹ cách gốc 5-10 cm kết hợp vun nhẹ

+ Đợt 4 sau khi thu hoạch ném lá đợt 2: Bón với lượng 1,5 kg ure + 1 kg kali hoặc 5 -6 kg NPK 16-16-8 rải nhẹ cách gốc 5-10 cm kết hợp vun nhẹ.

Tỉa thưa, bón thúc phân sau thu hoạch thân lá

3. Chăm sóc

Sau khi trồng, nếu đất khô tuyệt đối không được tưới nước để tránh thối giống. Khi cây mọc đều tiến hành tưới thấm bằng cách cho nước vào rãnh.

Để giúp cây ném phát triển thuận lợi, chống chịu với các điều kiện bất lợi cho năng suất cao thì bên cạnh dùng các loại phân bón hóa học để bón có thể sử dụng các loại phân bón qua lá như Humic, Humate….để phun định kỳ cho cây ném giai đoạn sau thu hoạch thân lá hoặc sau nhổ tỉa thưa, có thể định kì 10 ngày phun 1 lần, lưu ý đảm bảo thời gian cách ly khi thu hoạch tối thiểu 10 ngày.

Luôn đảm bảo luống thoát nước tốt, khơi rãnh không để ngập úng, xới xáo phá váng và có thể bổ sung thêm phân hữu cơ vi sinh sau các đợt mưa.

4. Phòng trừ sâu bệnh:

Cây ném vừa sử dụng lá vừa sử dụng củ nên việc phòng trừ sâu bệnh hại phải kịp thời để bảo vệ bộ lá nhằm giữ mẫu mã đẹp là rất cần thiết. Cây ném thường bị một số sâu bệnh sau.

4.1. Bệnh khô vàng đầu lá

Bệnh đốm khô đầu lá do nấm Stemphylium botryosum W gây nên. Thời tiết âm u, sương mù, sương muối, nhiệt độ từ 22- 25⁰C là điều kiện thuận lợi cho bệnh phát triển mạnh. Bệnh chủ yếu gây hại trên lá ở phần giữa của lá bánh tẻ. Mật độ trồng quá dày, bón nhiều phân đạm, ruộng tưới nước quá ẩm là nguyên nhân để bệnh phát triển nặng hơn

Biện pháp phòng trừ:Xử lý đất bằng vôi bột trước khi trồng 15 – 20 ngày. Chọn thời vụ trồng hành thích hợp nhất cho cây sinh trưởng, phát triển và hạn chế bệnh khô đầu lá. Trồng đúng mật độ, khoảng cách: hàng cách hàng 20 – 25 cm, cây cách cây 8 – 10 cm. Tưới nước theo phương châm “ chân ẩm đầu khô”. Vào những ngày có nhiều sương có thể tưới nước rửa sương vào buổi sáng để hạn chế bệnh phát triển.

 Phun trừ bệnh bằng các loại thuốc đặc trị ưu tiên dùng các thuốc sinh học, thuốc có nguồn gốc thực vật.

4.2. Bệnh tuyến trùng lá

Cây nhiễm bệnh tuyến trùng lá có triệu chứng xoăn lá, lây lan từ một số lá sau đó xoăn cả bụi, lá cứng, kém phát triển. Chú ý phòng trừ bằng xử lý đất bằng vôi, chế phẩm Trychodemar, bón phân hoai mục đã xử lý sạch mầm bệnh, tuyệt đối không bón phân tươi hoặc bón nhiều phân hoá học. Khi phát hiện nên nhổ bỏ và xử lý đất bằng vôi tại điểm đã nhổ bỏ. Có thể dùng thuốc trừ tuyến trùng để phun nhưng cần lưu ý thời gian cách ly.

4.3. Bệnh thối thân, thối củ:

Cây có biểu hiện vàng úa, thân và củ lầy thối. Nguyên nhân do đất đọng nước, sau mưa không thoát nước kịp thời, mật độ quá dày, bón phân chưa hoai mục hoặc chưa qua xử lý. Để phòng trừ cần lên luống thoát nước tốt, bón phân hoai mục, tỉa thu hoạch thân lá tránh để quá dày.

5. Thu hoạch, sơ chế và bảo quản

5.1.Thu hoạch thân lá tươi

Với mục đích sử dụng thân lá thì thu họach khi cây còn tươi, khoảng 1,5 – 4 tháng sau trồng. Với mục đích này có thể tỉa các cây tốt rồi tiếp tục chăm sóc và thu hoạch nhiều đợt để thường xuyên có thu nhập.

5.2.Thu hoạch củ già.

Củ thương phẩm thu hoạch khi lá đã già, gần khô. Nhổ củ, giũ sạch đất, có thể dùng rỗ thưa có lỗ phù hợp để sàng lọc lấy củ.

5.3. Sơ chế đóng gói tại địa điểm đóng gói

Thao tác nhẹ nhàng trong khi sơ chế, đóng gói để tránh làm dập nát,hư hỏng sản phẩm. Đối với sản phẩm là thân lá nên dùng dây mềm buộc thành bó 0,5 kg,đối với sản phẩm củ nên cho vào các bao lưới thưa trọng lượng 0,5-1 kg.

5.4. Bảo quản sản phẩm

Sản phẩm phải được bảo quản tại địa điểm sạch sẽ, khô ráo, thoáng mát không có nguy cơ ô nhiễm hóa chất nông nghiệp và các chất vệ sinh, khử trùng, nên dùng cát sạch, khô để lấp kín lô củ. Có thể rửa sạch để khô ráo, cho vào bao lưới và bảo quản ở ngăn mát tủ lạnh để dùng cho gia đình.

Trong quá trình bảo quản cần phải thường xuyên theo dõi lô củ, thay cát kịp thời những chổ bị mưa ướt, loại bỏ củ bị lầy nhũn hoặc nhiễm bệnh.

Thái Thị Kim Tuyến- Chi cục Trồng trọt và BVTV