Thời gian gần đây, việc tiêu thụ một số loại nông sản như gạo, muối, dưa hấu, thanh long, thịt lợn... gặp nhiều khó khăn. Tình trạng trên có nhiều nguyên nhân, trước hết do được mùa, sản lượng các loại sản phẩm này tăng cao trong khi đó nhu cầu trong nước tăng chậm hơn, xuất khẩu gặp khó khăn. Bên cạnh đó, công tác quy hoạch và tổ chức thực hiện quy hoạch chưa tốt, chưa sát với thực tiễn; tổ chức sản xuất nhưng thiếu thông tin về thị trường; liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản chưa hiệu quả; còn nhiều bất cập trong khâu bảo quản, vận chuyển, thông quan xuất khẩu hàng hóa.

 Trong thời gian qua, vấn đề xây dựng các mô hình sản xuất nông nghiệp liên kết theo chuỗi an toàn luôn được thị trường và người tiêu dùng quan tâm hàng đầu. Đây cũng là con đường ngắn nhất góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người tiêu dùng và cả thu nhập cho người nông dân. Với mục tiêu cung cấp nguồn thực phẩm an toàn cho thị trường, tỉnh Quảng Bình đã triển khai nhiều giải pháp phát triển sản xuất, tái cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng gia tăng giá trị và bền vững. Đồng thời ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ sản xuất thực phẩm an toàn, trong đó tập trung đẩy mạnh chuyển giao ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trên các đối tượng cây trồng, vật nuôi theo hướng hình thành các vùng sản xuất chuyên canh gắn với thị trường, tiếp tục chú trọng hỗ trợ xây dựng các chuỗi liên kết nông sản.

Mô hình liên kết sản xuất lúa gạo hữu cơ với tập đoàn Quế Lâm

Trên cơ sở đó, ngành Nông nghiệp và PTNT đã phối hợp với Sở Công thương và siêu thị Co.opmart Quảng Bình tổ chức hội nghị xúc tiến thương mại quảng bá một số sản phẩm nông sản chất lượng cao của địa phương đang được duy trì như hồ tiêu, gạo SRI, khoai deo, ngô, dưa hấu, rau an toàn, chả thịt... Cùng với đó, tổ chức liên kết để đưa một số mặt hàng vào tiêu thụ tại siêu thị Co.opmart. Riêng đối với vấn đề xây dựng chuỗi liên kết nông sản, ngành nông nghiệp đã tập trung hướng dẫn xây dựng các chuỗi cung ứng thực phẩm nông, lâm, thủy sản an toàn kết hợp với kiểm tra, lấy mẫu giám sát, xác nhận sản phẩm an toàn cho các cơ sở bày bán đủ điều kiện. Cung cấp thông tin về các cơ sở sản xuất nông, lâm, thủy sản đã được chứng nhận đủ điều kiện bảo đảm ATTP, các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến khác và các chuỗi cung cấp thực phẩm an toàn cho Sở Công thương để thiết lập liên kết các cơ sở này với các kênh phân phối sản phẩm.
Đặc biệt, Trung tâm Khuyến nông- Khuyến ngư Quảng Bình cũng đã phối hợp với Tập đoàn Quế Lâm thực hiện mô hình “Sản xuất lúa gạo hữu cơ” thông qua hợp đồng liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm cho nông dân, kết quả thực hiện mô hình cho thấy trên quy mô 7 ha với 56 hộ tham gia tại 2 điểm xã An Ninh (huyện Quảng Ninh) và xã Trung Trạch (huyện Bố Trạch), năng suất đạt được của mô hình gần 50 tạ/ha. Tuy năng suất của mô hình sử dụng phân hữu cơ vi sinh Quế Lâm thấp hơn so với đại trà 2-3 tạ/ha, nhưng với giá Công ty hợp đồng thu mua 8.000đ/kg đã đưa lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với sản xuất đại trà. Qua hạch toán sơ bộ cho thấy, sau khi trừ đi chi phí sản xuất, mô hình sản xuất lúa gạo hữu cơ cho lãi 717.500đ/sào (tương đương 14.350.000 đồng/ha), cao hơn so với đại trà 219.500 đồng/sào (tương đương 4.390.000 đồng/ha). Mặt khác, mô hình không phun thuốc cỏ, không sử dụng phân hóa học, thuốc BVTV nên mang lại nhiều lợi ích cho nông dân, giúp ổn định đầu ra cho sản phẩm, tăng chất lượng và hiệu quả kinh tế, tạo ra sản phẩm sạch, chất lượng, an toàn, góp phần tăng tính cạnh tranh của lúa gạo sạch Quế Lâm trên thị trường hiện nay. Thành công của mô hình đã góp phần tích cực làm thay đổi nhận thức của người nông dân từ sản xuất nông nghiệp tự cung, tự cấp sang hình thức sản xuất hàng hoá tập trung; gắn sản xuất với tiêu thụ sản phẩm thông qua hợp đồng giữa người sản xuất với các doanh nghiệp, dưới sự quản lý của nhà nước.
Năm 2017, Trung tâm Khuyến nông- Khuyến ngư Quảng Bình tiếp tục nhân rộng và xây dựng một số mô hình liên kết theo chuổi gắn với xây dựng nhãn hiệu hàng hóa như nhân rộng mô hình lúa gạo hữu cơ với quy mô 30 ha tại huyện Quảng Ninh và Bố Trạch; xây dựng mô hình rau an toàn theo hướng VietGAP gắn với tiêu thụ và xây dựng thương hiệu sản phẩm bền vững nhằm sản xuất sản phẩm rau an toàn, cung cấp cho người tiêu dùng trên địa bàn; mô hình trồng ngô lấy thân làm thức ăn chăn nuôi tại huyện Quảng Trạch, TX Ba Đồn cung cấp thức ăn cho các công ty chăn nuôi lớn trên địa bàn và các tỉnh lân cận; mô hình trồng ngô lấy hạt tại huyện Tuyên Hóa; mô hình trồng gừng tại huyện Bố Trạch.
Bên cạnh đó, cùng với sự vào cuộc của các cấp, các ngành và các chương trình, dự án trong tỉnh thông qua các hoạt động liên kết, xây dựng nhãn hiệu, quảng bá giới thiệu, xúc tiến thương mại và kết nối thị trường, đến nay trên địa bàn tỉnh Quảng Bình đã có một số chuỗi hoạt động có hiệu quả và được công nhận. Tiêu biểu có các chuỗi liên kết gắn với xây dựng nhãn hiệu như: chuỗi lúa gạo của Hợp tác xã sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Mỹ Lộc Thượng ở xã An Thủy (huyện Lệ Thủy) có 43 hộ dân với diện tích 268 ha, cho sản lượng 300 tấn/năm. Hiện gạo của HTX đã có thị trường tiêu thụ ổn định, cung cấp cho các trường bán trú ở huyện Lệ Thủy và đang được giới thiệu cho một số điểm trường mầm non ở TP. Đồng Hới và TP. Hồ Chí Minh; chuỗi mật ong của Công ty TNHH Sinh thái Miền Tây Quảng Bình, ở tiểu khu Lưu Thuận, thị trấn Đồng Lê (huyện Tuyên Hóa) với sản lượng tiêu thụ khoảng 7 tấn/năm, chuỗi mật ong đã có chỗ đứng trên thị trường và đã mở rộng không chỉ phạm vi trong tỉnh mà còn ra các tỉnh, thành như: TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Huế và Đà Nẵng; chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn đối với sản phẩm gạo SRI Lệ Thủy và khoai deo Hải Ninh... Đặc biệt, trên địa bàn tỉnh đã có 7 cơ sở sản xuất gồm: 1 cơ sở chăn nuôi lợn thịt, 1 cơ sở nuôi tôm và 5 cơ sở sản xuất rau được chứng nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP. Đây chính là những tiềm năng lớn để thực hiện xây dựng liên kết nông sản theo chuỗi trong thời gian tới.