Rừng tạo ra dịch vụ, xã hội cùng chia sẻ trách nhiệm

Mỗi cánh rừng không chỉ hấp thụ khí các-bon, điều hòa khí hậu mà còn giữ nước cho các hồ chứa, hạn chế xói mòn, giảm lũ lụt, chống sạt lở đất và bảo vệ đa dạng sinh học. Những giá trị ấy mang lại lợi ích trực tiếp cho các nhà máy thủy điện, cơ sở sản xuất nước sạch, doanh nghiệp du lịch sinh thái và toàn xã hội.

Theo cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng, các đơn vị sử dụng những dịch vụ này sẽ đóng góp kinh phí vào Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng. Nguồn kinh phí sau đó được chi trả cho các chủ rừng, cộng đồng dân cư và các tổ chức đang trực tiếp quản lý, bảo vệ rừng.

Nói một cách đơn giản, người hưởng lợi từ môi trường rừng là người trả tiền; người bảo vệ rừng là người được hưởng. Đây là cơ chế tài chính công bằng, minh bạch và bền vững, góp phần nâng cao trách nhiệm của toàn xã hội trong bảo vệ tài nguyên rừng.

Nguồn kinh phí thiết thực cho người giữ rừng

Tại địa bàn huyện Vĩnh Linh (cũ), chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã và đang phát huy hiệu quả rõ nét. Từ năm 2023 đến nay, tổng diện tích rừng được chi trả đạt 11.592 lượt héc-ta, với tổng kinh phí hơn 1,512 tỷ đồng. Trong đó, 14 cộng đồng dân cư được giao quản lý 2.073lượt héc-ta rừng đã nhận trên 270 triệu đồng từ nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng; phần còn lại thuộc UBND cấp xã quản lý.

Đối với nhiều cộng đồng và chủ rừng, đây không chỉ là khoản hỗ trợ về kinh tế mà còn là nguồn lực quan trọng để duy trì công tác quản lý, bảo vệ rừng. Nguồn kinh phí được sử dụng để tổ chức tuần tra, kiểm tra rừng, hỗ trợ lực lượng bảo vệ rừng ở cơ sở, mua sắm trang thiết bị phục vụ phòng cháy, chữa cháy rừng và triển khai nhiều hoạt động bảo vệ rừng khác.

Có thể nói, nguồn tiền DVMTR đã góp phần giảm bớt gánh nặng cho ngân sách nhà nước, đồng thời tạo cơ chế tài chính ổn định, lâu dài cho công tác bảo vệ và phát triển rừng.

Quyền lợi đi đôi với trách nhiệm

Chi trả dịch vụ môi trường rừng không đơn thuần là chính sách hỗ trợ tài chính mà còn gắn chặt quyền lợi với trách nhiệm của người được hưởng. Các chủ rừng, cộng đồng dân cư cần sử dụng nguồn kinh phí đúng mục đích, công khai, minh bạch; tăng cường tuần tra, bảo vệ rừng; chủ động phát hiện, ngăn chặn các hành vi chặt phá rừng, lấn chiếm đất rừng và phòng ngừa cháy rừng.

Việc quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn kinh phí DVMTR sẽ góp phần nâng cao chất lượng rừng, bảo đảm nguồn nước, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế lâm nghiệp theo hướng bền vững.

Họat động tuần tra bảo vệ rừng

Bảo vệ rừng để phát triển bền vững

Thực tiễn cho thấy, khi người dân được hưởng lợi từ rừng, họ sẽ có thêm động lực để gìn giữ và phát triển rừng. Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã từng bước biến những giá trị sinh thái vốn vô hình thành nguồn tài chính hữu hình, tạo sự gắn kết hài hòa giữa lợi ích kinh tế và trách nhiệm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp, mỗi cánh rừng được giữ vững hôm nay không chỉ góp phần bảo vệ nguồn nước, giảm nhẹ thiên tai, bảo vệ môi trường sống mà còn tạo nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương. Đó cũng chính là ý nghĩa cốt lõi của chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng – đầu tư cho rừng hôm nay để phát triển bền vững ngày mai.

Mai Thanh Khương - Hạt kiểm lâm Vĩnh Linh - Chi cục Kiểm lâm