Tuy vậy, trong thời gian qua, với sự nổ lực, cố gắng của cả hệ thống chính trị, đã đẩy mạnh công tác tuyên tuyền, vận động nhân dân triển khai có hiệu quả chính sách bồi thường . Do đó, Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Việc đẩy nhanh tiến độ tạo quỹ đất sạch để thực hiện các dự án đầu tư được tiến hành một cách công khai, dân chủ, kịp thời, đúng trình tự theo quy định của pháp luật.
Tính từ tháng 7/2014 đến nay đã thu hồi 1260,16 ha đất, làm cơ sở thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, đã kịp thời bàn giao mặt bằng để thực hiện các dự án lớn trên địa bàn tỉnh như: Dự án nâng cấp, mở rộng tuyến đường Quốc lộ 1A; tuyến đường giao thông nối Khu kinh tế Hòn La với cụm nhà máy xi măng Tiến Hóa, Châu Hóa và Văn Hóa, dự án xây dựng cầu Nhật Lệ 2, Sân bay Đồng Hới và một số dự án trọng điểm khác trên địa bàn tỉnh.
Có thể khẳng định, để có được kết quả nêu trên tại mỗi dự án, dưới sự quan tâm chỉ đạo của Tỉnh ủy, trực tiếp là UBND tỉnh, các Hội đồng GPMB phối hợp chặt chẽ với chính quyền các cấp triển khai đầy đủ quy trình theo quy định của pháp luật, như: tổ chức thông báo công khai quy hoạch chi tiết dự án tại trụ sở UBND xã, nhà văn hoá thôn, tiểu khu nơi triển khai dự án. Bên cạnh đó, các địa phương thành lập tổ công tác dân vận xuống tận nhà dân để tuyên truyền, vận động nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của dự án đối với sự phát triển của địa phương; về cơ chế, chính sách hỗ trợ, bồi thường GPMB. Sở Tài nguyên - Môi trường đã chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương kịp thời tham mưu cho UBND tỉnh ban hành các quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, nhằm cụ thể hoá và cập nhật các quy định mới của Trung ương theo quy định của Luật Đất đai hiện hành. Đặc biệt, tỉnh đã vận dụng khung giá bồi thường về đất, nhà ở, vật kiến trúc phù hợp với giá thị trường, nhằm giúp những hộ dân bị giải toả đủ điều kiện để xây dựng lại nơi ở mới hoặc mua lại được diện tích đất tương ứng. Theo đó, Sở đã tham mưu tháo gỡ những vướng mắc, tồn tại theo đề nghị của các địa phương, kịp thời phát hiện những bất hợp lý, những vấn đề mới phát sinh trong công tác GPMB để đề xuất với tỉnh hướng xử lý phù hợp.
Có thể thấy, kinh nghiệm rút ra trong quá trình triển khai thực hiện công tác đền bù, GPMB để đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư trên địa bàn tỉnh thời gian qua, chính là sự vào cuộc một cách đồng bộ, tích cực của cả hệ thống chính trị trong việc tuyên truyền, phổ biến để người dân hiểu ý nghĩa của việc thực hiện dự án và các chế độ, chính sách của Nhà nước, đảm bảo minh bạch trong thu hồi đất. Việc thu hồi đất được thực hiện trên tinh thần dân chủ, công khai giữa hộ dân, chính quyền và hội đồng đền bù, GPMB. Trong quá trình kiểm đếm, đền bù, cấp uỷ, chính quyền luôn lắng nghe tiếng nói từ phía người dân nắm bắt các vướng mắc kịp thời tổ chức đối thoại để bàn bạc, thống nhất giải quyết những phát sinh, tạo sự đồng thuận và thống nhất trong nhân dân.
Đồng thời, Sở luôn phối hợp, hướng dẫn các địa phương làm các thủ tục cưỡng chế đối với các trường hợp chây ỳ, cố tình không bàn giao mặt bằng cho nhà nước. Bên cạnh đó, tăng cường công tác vận động, thuyết phục, đối thoại với người bị cưỡng chế nên có nhiều trường hợp đã chấp hành bàn giao mặt bằng mà không phải tổ chức cưỡng chế.
Ngoài những kết quả đã đạt được trong thời gian vừa qua thì công tác dân vận trong việc bồi thường, giải phóng mặt bằng vẫn còn gặp không ít khó khăn vướng mắc. Do đó, cần quan tâm thực hiện tốt một số giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả của công tác dân vận trong bồi thường, giải phóng mặt bằng, đó là:
Tiếp tục hoàn thiện các chính sách về giải phóng mặt bằng, đặc biệt là chính sách giải quyết việc chuyển đổi nghề nghiệp, tạo công ăn việc làm cho người dân có đất bị thu hồi sau khi tái định cư. Trên thực tế, nhiều hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất sản xuất còn lúng túng trong việc xác định, lựa chọn ngành nghề để chuyển đổi. Trong khi các cơ sở sản xuất kinh doanh trên địa bàn còn rất hạn chế trong việc tiếp nhận, tuyển dụng số lao động của địa phương. Bên cạnh đó, số người trong độ tuổi lao động bị thu hồi đất phần lớn là lao động phổ thông, trình độ kỹ thuật thấp không đáp ứng được nhu cầu lao động trong môi trường công nghiệp hoặc lao động kỹ thuật cao.
Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động của các ban, ngành, tổ chức đoàn thể và địa phương, đổi mới trong cách thức tổ chức, thực hiện, tiếp cận với người dân để giải thích, vận động, thuyết phục. Cấp ủy, chính quyền các cấp phải thành lập Ban chỉ đạo, tổ vận động để đảm bảo sự thống nhất, chặt chẽ từng giai đoạn của công trình, dự án; nắm chắc tình hình tư tưởng của nhân dân, kịp thời vận động, thuyết phục, giải thích những điều mà nhân dân chưa rõ. Báo cáo kết quả, đề xuất với các cơ quan chức năng giải quyết kịp thời.
Trong công tác vận động, cần chú trọng tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong gia đình thuộc diện phải giải phóng mặt bằng. Tập trung vận động những gia đình có uy tín, có lợi thế trong xã hội, nhằm tạo niềm tin cho quần chúng nhân dân noi theo. Những trường hợp đã được giải quyết, tuyên truyền, vận động nhiều lần nhưng vẫn chưa thống nhất, tổ vận động phân công những cán bộ, công chức có kinh nghiệm, tiếp cận và kiên trì thuyết phục.
Đối với những hộ dân có tranh chấp, các đoàn thể phải phối hợp địa phương và các ban, ngành liên quan để giải thích, hòa giải; những trường hợp tách hộ, nhập khẩu, chuyển nhượng đất trong quá trình thực hiện dự án thì phối hợp tiến hành xác minh cụ thể để có cơ sở giải thích với từng hộ dân.
Cần phải có sự phối hợp chặt chẽ, kiểm tra, kiểm soát lẫn nhau trong từng khâu công việc từ khi bắt đầu đến khi hoàn thiện phương án. Đây là yếu tố giúp cho quá trình tổ chức thực hiện công tác giải phóng mặt bằng được thực hiện rút ngắn thời gian, tạo điều kiện để bàn giao mặt bằng sớm cho nhà đầu tư thực hiện xây dựng công trình đúng tiến độ.
Ngoài ra, trong công tác chỉ đạo thực hiện giải phóng mặt bằng phải có tính quyết liệt, đồng bộ và kịp thời với sự phân công, phân cấp cụ thể, rõ ràng, đúng người, đúng việc; cùng với đó là sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị từ tỉnh, huyện đến thôn, xóm, tổ dân phố và coi đây là một nhiệm vụ chính trị trọng tâm của các đơn vị, địa phương./.

Tác giả: Nguyễn Xuân Dũng - Phòng Pháp chế