Chủ động tham gia, mang tiếng nói từ thực tiễn ngành

Sở Nông nghiệp và Môi trường tham dự Hội thảo, trong đó có đồng chí Trần Đình Hiệp, Phó Giám đốc Sở, cùng gần 100 đại biểu là lãnh đạo các sở, ban, ngành, địa phương, doanh nghiệp và các chuyên gia của Trung tâm Hỗ trợ Đổi mới sáng tạo (Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ).

Trong tổng số 11 tham luận gửi về, tham luận “Giải pháp góp phần cải thiện Chỉ số PII lĩnh vực Nông nghiệp Môi trường của tỉnh Quảng Trị” của Sở Nông nghiệp và Môi trường là một trong 08 tham luận được lựa chọn trình bày trực tiếp tại Hội thảo - minh chứng cho sự chuẩn bị công phu và tính thời sự của nội dung mà ngành mang đến diễn đàn khoa học lần này.

Nhìn thẳng vào “Khoảng cách thực thi, đề xuất giải pháp có thể đo lường”

Tham luận của Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ ra một thực tế đáng suy ngẫm: ngành hiện được phân công chủ trì hoặc phối hợp thực hiện 5 chỉ số thành phần, thuộc 4 trụ cột khác nhau của Bộ chỉ số PII - phạm vi ảnh hưởng trải rộng từ thể chế, môi trường đến thị trường và tác động kinh tế - xã hội.

Ông Trần Đình Hiệp - PGĐ Sở Nông nghiệp và Môi trường trình bày tham luận tại Hội thảo

Điểm sáng được ghi nhận là Chỉ số 1.1.1 về ban hành và tổ chức thực hiện chính sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, xếp thứ 1/34 tỉnh, thành phố -kết quả đó có sự đóng góp tích cực của việc chủ động tham mưu các chính sách về nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, chuỗi liên kết giá trị, sản phẩm OCOP, kinh tế tuần hoàn và tín chỉ carbon, giúp Quảng Trị bứt phá từ hạng 55 (PII 2023) lên hạng 40 (PII 2024).

Tuy nhiên, tham luận cũng thẳng thắn nhìn nhận nghịch lý mang tính cấu trúc: trong khi trụ cột đầu vào về thể chế dẫn đầu cả nước thì các chỉ số đầu ra lại nằm trong nhóm thấp nhất - Chỉ số 1.1.3 về chính sách hỗ trợ doanh nghiệp xếp 30/34, Chỉ số 7.2.1 về tốc độ giảm nghèo xếp 29/34, Chỉ số 7.1.2 về sản phẩm OCOP từ 4 sao trở lên xếp 28/34, Chỉ số 6.1.2 về đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng xếp 23/34 và Chỉ số 3.2.3 về quản trị môi trường xếp 19/34. Đây được xác định là “khoảng cách thực thi” - chính sách đã ban hành nhưng chưa chuyển hóa thành kết quả cảm nhận được trong thực tiễn sản xuất và đời sống người dân.

Trên cơ sở phân tích cấu trúc từng chỉ số, tham luận đề xuất hệ giải pháp bám sát nguyên tắc tác động trực tiếp, đo lường được và có tính lan tỏa, tập trung vào ba lĩnh vực trọng tâm:

Phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp: rà soát, sửa đổi cơ chế chính sách theo hướng thực chất hơn; thiết lập kênh đối thoại định kỳ với doanh nghiệp, hợp tác xã để chính sách được đo lường bằng hiệu quả thực thi chứ không chỉ bằng số văn bản ban hành.

Thúc đẩy đăng ký bảo hộ giống cây trồng: rà soát các giống bản địa có giá trị (lúa đặc sản, hồ tiêu Cùa, sâm Bố Chính, dược liệu, cây lâm nghiệp…); hỗ trợ kinh phí khảo nghiệm DUS, “cầm tay chỉ việc” hoàn thiện hồ sơ và đẩy mạnh tuyên truyền để chuyển hóa nguồn gen tiềm năng thành tài sản trí tuệ được bảo hộ.

Nâng hạng sản phẩm OCOP theo chiều sâu: ưu tiên nguồn lực cho 15-20 sản phẩm 3 sao có điểm số tiệm cận ngưỡng 4 sao; hỗ trợ tiêu chuẩn chất lượng, bao bì, câu chuyện sản phẩm, chuyển đổi số và mở rộng kênh phân phối gắn với chuỗi du lịch của tỉnh.

Giải pháp nâng hạng sản phẩm OCOP theo chiều sâu (Chỉ số 7.1.2)

Song song đó, tham luận cũng đề xuất các nhóm giải pháp về kiểm soát xả thải, hoàn thiện hạ tầng môi trường để cải thiện chỉ số quản trị môi trường, cùng các mô hình sinh kế nông nghiệp gắn với chuỗi giá trị OCOP và “bản đồ số nghèo đa chiều” nhằm giảm nghèo bền vững, hạn chế tình trạng tái nghèo tại các địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Nổ lực bền bỉ của một ngành giữ vai trò trụ cột

Có thể thấy, phần trình bày của Sở Nông nghiệp và Môi trường tại Hội thảo không dừng lại ở việc mô tả hiện trạng, mà đã đi sâu phân tích nguyên nhân, gắn với công thức tính của từng chỉ số để đề xuất giải pháp khả thi, phù hợp với đặc thù một tỉnh nông nghiệp vừa hợp nhất từ Quảng Bình và Quảng Trị. Ba trụ cột được ngành xác định - nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, bảo hộ giống cây trồng và nâng hạng sản phẩm OCOP - không tách rời mà liên kết hữu cơ, tạo thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nông nghiệp hoàn chỉnh: công nghệ cao tạo nguyên liệu chất lượng, bảo hộ giống tạo lợi thế cạnh tranh độc quyền, còn sản phẩm OCOP là đầu ra thị trường, mang lại thu nhập bền vững và góp phần giảm nghèo thực chất cho người nông dân.

Toàn cảnh Hội thảo

Sự tham gia chủ động, trách nhiệm của Sở Nông nghiệp và Môi trường tại diễn đàn khoa học lần này là minh chứng cho quyết tâm của ngành trong việc cùng các sở, ban, ngành và địa phương chung tay cải thiện Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp tỉnh. Với nền tảng chính sách đã được khẳng định ở vị trí dẫn đầu cả nước cùng những giải pháp cụ thể, có thể đo lường được vừa đề xuất, ngành Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị đang từng bước thu hẹp “khoảng cách thực thi”, hướng tới mục tiêu đưa Quảng Trị vươn lên trong bảng xếp hạng đổi mới sáng tạo toàn quốc trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Thanh Nga - PKHCNCĐS