Hiện nay đang phổ biến những giống lúa có khả năng chịu rét cao trong sản xuất như P6, IR35366…, vì vậy người sản xuất cần lưu ý lựa chọn giống cho sản xuất vụ Đông xuân, nhất là trà lúa gieo sớm, trà chính vụ. Tuy nhiên, vấn đề hiện nay là bên cạnh nguồn cung ứng giống của các đơn vị chuyên kinh doanh giống trên địa bàn cung cấp nguồn giống xác nhận cho người sản xuất với chất lượng khá ổn định thì vẫn còn một lượng lớn giống người sản xuất tự để giống từ vụ trước. Vì vậy, đối với nguồn giống này, chất lượng hạt giống khó có thể đảm bảo đạt tỷ lệ nảy mầm cao, ảnh hưởng đến quá trình sản xuất nói chung và khả năng chịu đựng rét nói riêng. Để khắc phục tình trạng trên, trước khi ngâm ủ giống, người sản xuất nên kiểm tra lại tỷ lệ nảy mầm, nếu tỷ lệ nảy mầm trên 80% là đảm bảo để đưa vào sản xuất.
Người sản xuất cũng cần theo dõi thông tin dự báo thời tiết để chủ động ngâm ủ, điều chỉnh tốc độ nảy mầm của hạt giống và tranh thủ những ngày nắng ấm đẩy nhanh tiến độ gieo trồng, dặm tỉa trà sớm đảm bảo an toàn cho cây trồng. Sau khi gieo sạ lúa cần giữ mặt ruộng đủ ẩm. Mặt khác, đặc điểm thời tiết của Quảng Bình thường mưa kèm theo rét vì vậy các địa phương cần chủ động tiêu thoát nước kịp thời trên mặt ruộng sau khi gieo, nhất là những vùng ruộng có nguy cơ bị ngập úng cục bộ.

Người dân huyện Quảng Ninh tranh thủ nắng ấm đẩy nhanh tiến độ gieo cấy vụ Đông xuân 2016-2017

Trong sản xuất cần phải bón phân cân đối. Đối với cây lúa, lượng phân bón cân đối phổ biến cho lần bón lót là 3 kg đạm Urea, 20-25kg phân lân super, để nâng cao khả năng chịu rét có thể cung cấp thêm 2kg kali. Thực tế hiện nay, người dân Quảng Bình thường sử dụng phân tổng hợp NPK để bón lót, phân đạm urea và phân kali để bón thúc. Tuy nhiên vấn đề cần lưu ý là trên thị trường hiện nay có rất nhiều loại phân NPK có hàm lượng khác nhau, giúp người sản xuất có nhiều lựa chọn hơn, nhưng nếu lựa chọn không đúng sẽ dẫn đến bón phân mất cân đối, nhất là gây ra thừa đạm, thiếu phân lân làm giảm khả năng chống chịu của cây. Đơn cử như bón phân NPK 10-10-5 khuyến cáo người sản xuất bón 20 kg/sào 500m2 tương đương 4kg đạm urea, 14kg phân lân và 1kg kali. Nếu bón như vậy người sản xuất đã bón thiếu phân lân một yếu tố giúp cây trồng phòng chống rét. Nếu tăng lượng phân NPK 10-10-5 để đảm bảo lượng phân lân sẽ dẫn đến thừa phân đạm, giảm khả năng chịu rét của cây. Tương tự, nếu bón NPK 16-16-8 với liều lượng 20kg/sào tương đương 6kg đạm urea, 20kg phân lân và 3kg kali dẫn đến thừa đạm. Nếu giảm lượng phân NPK 16-16-8 để đảm bảo lượng phân đạm sẽ dẫn đến thiếu trầm trọng phân lân. Do vậy để cân đối, người sản xuất cần tính toán cụ thể để lượng phân đạm hợp lý, tránh bón quá nhiều đạm, đồng thời bổ sung thêm phân lân ngay khi làm đất, hoặc ở thời kỳ bón phân thúc đẻ nhánh. Bên cạnh đó để nâng cao khả năng chịu rét cần bón đủ lượng phân chuồng hoai mục hoặc phân vi sinh, tro bếp. Đặc biệt lưu ý là không được gieo cấy, bón phân đạm, phun thuốc trừ cỏ khi nhiệt độ thấp dưới 150C.
Ngoài ra, cần kiểm tra mật độ cây lúa còn sống trên đồng ruộng để chăm sóc, dặm tỉa lại đảm bảo mật độ cây lúa trên ruộng trong trường hợp rét đậm, rét hại xảy ra. Nếu mật độ cây sống từ 200-250 cây/m2 trở lên thì không cần gieo lại (đối với các giống đẻ nhánh khoẻ chỉ cần mật độ 70-100 cây/m2 trở lên), tranh thủ nắng ấm dặm tỉa lại cho đều và tiếp tục chăm sóc theo quy trình. Nếu mật độ thưa hơn, cần lấy mạ cùng giống ở vùng xung quanh để dặm bổ sung đảm bảo mật độ. Những trường hợp không có mạ cùng giống để bổ sung có thể cấy dồn diện tích và gieo lại phần đất trống bằng các giống ngắn ngày. Đối với ruộng mạ ở một số địa phương như phường Quảng Thuận, Quảng Thọ, xã Đồng Trạch, Gia Ninh, Hồng Thủy... giải pháp tối ưu để phòng chống rét cho mạ là dùng màng nilon che phủ kín các luống mạ. Che phủ nilon là lợi dụng hiệu ứng nhà kính để tăng nhiệt độ trong luống mạ so với môi trường xung giúp cây mạ tránh bị ảnh hưởng của rét. Đối với cây rau màu, bón bổ sung thêm phân kali, phân lân, giảm bón đạm để cây khỏe mạnh tăng cường khả năng chống rét. Nếu cần sử dụng phân đạm đơn phải kết hợp với phân lân, kali hoặc dùng phân NPK, phân vi sinh, phân hữu cơ để thay thế phân đạm. Những diện tích bị thiệt hại nặng không có khả năng phục hồi cần chuẩn bị giống để tiến hành trồng lại bằng các loại cây màu khác còn thời vụ sản xuất.
Trước diễn biến thời tiết ngày càng khó lường, để cây trồng nâng cao khả năng chống chịu rét đậm, rét hại đòi hỏi các địa phương, cán bộ kỹ thuật cần đẩy mạnh hơn nữa việc hướng dẫn người sản xuất chủ động áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác phòng chống rét ngày từ đầu vụ Đông xuân để đảm bảo an toàn cho sản xuất.

Chi cục Trồng trọt và BVBV

Nguồn trang TT Sở Nông nghiệp và PTNN tỉnh Quảng Bình